[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-05c5e819-d5cd-45df-a8ae-e3fd127d89eb--":3,"related-articles-undefined-undefined-176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0-true":24},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"organisationTitle":9,"thirdParty":10,"body":11,"imageUrls":12,"city":16,"website":17,"orgId":18,"branches":19,"description":23},"05c5e819-d5cd-45df-a8ae-e3fd127d89eb","PRESSRELEASE","Veranderend klimaat knaagt aan diversiteit trekvogels","2023-12-11T12:47:52.133+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F2daaca5f-f2d4-4920-b754-20cec6b8c6ad.jpg","Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ)",false,"\u003Cp>\u003Cstrong>Door het veranderende klimaat dreigt het verschil tussen twee ondersoorten van de rosse grutto langzaam te verdwijnen. Die waarschuwing uiten trekvogelonderzoekers van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) en de Universiteit van Amsterdam (UvA) in een publicatie in de jongste editie van \u003Cem>Global Change Biology\u003C\u002Fem>. “Hetzelfde mechanisme knaagt mogelijk ook aan de diversiteit van andere trekvogels”, vreest eerste auteur Roeland Bom.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>\u003Cimg alt=\"\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F05c5e819-d5cd-45df-a8ae-e3fd127d89eb\u002FJKAM80517Y079.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Rosse Grutto's arriveren op de toendra broedgebieden rond de tijd van het smelten van de sneeuw. Foto: Jan van de Kam.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Vroege sneeuwsmelt\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De wereldwijde opwarming laat de sneeuw in de Arctische broedgebieden van de rosse grutto steeds een beetje vroeger smelten. Maar de veranderingen gaan niet overal even snel. Op het Siberische schiereiland Taimyr smolt de sneeuw tussen 1997 en 2020 ieder jaar een halve dag eerder. Op het iets zuid-westelijker gelegen schiereiland Yamal was in die periode geen meetbare vervroeging van de sneeuwsmelt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Twee ondersoorten\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>In de twee gebieden broeden verschillende ondersoorten van de rosse grutto: \u003Cem>Limosa lapponica taymyrensis \u003C\u002Fem>op Taimyr en \u003Cem>Limosa lapponica yamalensis \u003C\u002Fem>op Yamal. In beide gebieden komen de vogels normaal gesproken enkele dagen voor het smelten van de sneeuw aan. Door het vervroegen van de sneeuwsmelt op Taimyr, kwam \u003Cem>L. l. taymyrensis\u003C\u002Fem> de afgelopen twee decennia dus een dag of vijf eerder aan in de broedgebieden, dan in de laatste twee decennia van de vorige eeuw. Dat blijkt uit de informatie die is verzameld met de hulp van gezenderde rosse grutto’s.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Overlap\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De twee populaties van rosse grutto’s leven niet strikt gescheiden. In het voorjaar kunnen ze elkaar tegenkomen in een gebied ten zuiden van de beide broedgebieden. Tot nu toe gebeurt dat nog niet heel vaak, omdat de \u003Cem>yamalensis\u003C\u002Fem>-vogels een iets vroeger reisschema hebben dan de \u003Cem>taymyrensis­\u003C\u002Fem>-exemplaren. Maar nu de \u003Cem>taymyrensis\u003C\u002Fem>-vogels steeds vroeger trekken, komen de vogels elkaar ook vaker tegen in westelijk Siberië.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg alt=\"\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F05c5e819-d5cd-45df-a8ae-e3fd127d89eb\u002FJKAM110521N2191.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Mannelijke Rosse Grutto op de toendra broedplaats nadat de sneeuw gesmolten is. Foto: Jan van de Kam.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Sociale vogels\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>“Rosse grutto’s zijn sociale trekvogels”, licht Roeland Bom van het NIOZ toe. “De kans bestaat dus dat individuen van de \u003Cem>taymyrensis\u003C\u002Fem>-­ondersoort vaker met \u003Cem>yamalensis\u003C\u002Fem> zullen meevliegen en andersom. Omdat beide ondersoorten probleemloos kunnen kruisen, zou dat betekenen dat het onderscheid tussen de ondersoorten langzaam verdwijnt.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Homogene populatie\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Wanneer de onderzoekers de huidige trend doortrekken, voorzien zij dat de reisschema’s ergens tussen 2036 en 2040 helemaal zullen overlappen. Waar \u003Cem>taymyrensis\u003C\u002Fem> nu nog langs een westelijke route, via de Waddenzee naar West-Afrika trekt en \u003Cem>yamalensis\u003C\u002Fem> langs de Oeral naar de Kaspische zee en het Arabisch schiereiland, zou dat op termijn dus één grote, homogene populatie kunnen worden.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Verlies aan diversiteit\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Trekvogelonderzoeker Bom is op de eerste plaats gefascineerd door deze mogelijke ontwikkelingen in de trek van de beide ondersoorten. Als bioloog maakt hij zich ook zorgen over het potentiële verlies aan diversiteit. “De weerbaarheid van plant- en diersoorten hangt af van de genetische diversiteit. Door de klimaatverandering dreigt nu een soort ‘Siberische eenheidsworst’ te ontstaan, die ten koste kan gaan van de diversiteit onder rosse grutto’s en mogelijk ook ander trekvogels.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Onverwachte uitdaging\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zijn co-auteur Eldar Rakhimberdiev van het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteemdynamica van de UvA voegt hieraan toe: \"Deze resultaten zijn niet alleen van toepassing op grutto's. Binnen een paar decennia zullen breedteverschillen in de start van de lente verdwijnen voor veel meer tijdelijk geïsoleerde populaties. Dit impliceert dat naast de stijging van de temperatuur en de verschuiving in de start van de lente, homogenisering van dierenpopulaties wereldwijd een van de onverwachte uitdagingen is die de klimaatverandering met zich meebrengt.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg alt=\"\" width=\"500\" height=\"353\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F05c5e819-d5cd-45df-a8ae-e3fd127d89eb\u002FDrawingMarie.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Tekening van een Rosse Grutto door Marie Guilpin, NIOZ.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Over NIOZ Zeeonderzoek\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (kortweg NIOZ Zeeonderzoek), is het nationale oceanografische instituut en het expertisecentrum van Nederland voor oceaan, zee en kust. We bevorderen fundamenteel begrip van mariene systemen, de manier waarop ze veranderen, de rol die ze spelen in klimaat en biodiversiteit én hoe ze duurzame oplossingen kunnen bieden aan de maatschappij van de toekomst.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp> \u003C\u002Fp>",[13,14,15],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FjtkQ2C6H9P9VCBRMP3qpPOWncYX32hC1fBurqkXuTkyDW6G-0ye_1YYHiLYRdoxUOsAEqXx-SRC5m2ia6h-izo5BogLdcpnc","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FZ8X_dfOy70S6h-V8w5kEpCibLYt4Ldz3c3bFa7N3zNfiPSKJQkkfSlIs2OqBs230iEMZIwpa8BRUGQamP_fA2dbjQ0LM9U7Ftw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FZuni3i5Yqch2mtpAKdc72Z-gk-t2ue8rzeyTkLHu2k8higpee1ovjVyRqRklQoSvdmORgiFokusoqXHPC2m4zSdsoE7DtPQC-PA","'t Horntje","https:\u002F\u002Fwww.nioz.nl\u002Fen\u002Fnews","176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0",[20],{"id":21,"title":22},"41000","Dieren en natuur","Door het veranderende klimaat dreigt het verschil tussen twee ondersoorten van de rosse grutto langzaam te verdwijnen. Die waarschuwing uiten trekvogelonderzoek",[25,38,48,55,66,77,84,100,112,121],{"id":26,"title":27,"pubDate":28,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":29,"orgId":18,"branches":33,"description":37},"ba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering","2026-10-01T12:12:49.017+02:00",[30,31,30,31,32],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F9xrf1RatEE7ys7j3qRGXlqgUEKnZeqmD5jcg7XbN5-Kzj05B7An_O1LnTlsfmVqeoyss0jgPtmkhds4ORV6sy_zcT1XrBurbrw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeD7TN2a6Vx29QQJN-QfP1Ef9_K8wRHVdgabm542TbnLMZ7utMHRcQmaHT3Ma9FG2B__TrtNueC2Zheiu18raMfDT5NkrN3rhQTI","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c\u002F261001pressreleaseWuetalScienceAdvances.pdf",[34],{"id":35,"title":36},"23100","Klimaat, milieu en duurzaamheid","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering Nieuw onderzoek laat zien hoe natuurlijke patronen in kustgraslanden zo",{"id":39,"title":40,"pubDate":41,"logoUrl":42,"thirdParty":10,"imageUrls":43,"orgId":18,"branches":45,"description":47},"7c34b2ca-7596-478a-9dff-7ea759ec927d","Visserij buiten windpark is geen trekpleister voor kleine mantelmeeuwen","2026-06-09T08:00:00.055+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fde62be80-f1b6-41f3-b382-5ef8710c623d.jpg",[44,44],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FA4Qo2VJ3uj809zBpCVWF5taDLT3wXWv340idHrkBV_JviCs0pMDx2-B0-Kkj4j3ncF4KoLEhLTLjWDI3oJbqeglRyDVrT1JP",[46],{"id":35,"title":36},"Kleine mantelmeeuwen uit de kolonie op Neeltje Jans blijken het windpark voor de Zeeuwse kust te mijden, behalve sommige mannetjes. NIOZ-ecoloog Roos Kentie en ",{"id":49,"title":50,"pubDate":51,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":18,"branches":52,"description":54},"ebfa2357-abd2-46cd-a758-a91e1b4e6ef6","Afgedankte perenbomen brengen leven in de Waddenzee","2026-02-05T17:54:11.982+01:00",[53],{"id":21,"title":22},"Onderzoek met een sportvissonar laat zien dat er rond kunstmatige bomenriffen in de Waddenzee tot wel 3,5 keer meer, en ook grotere vissen voorkomen dan op verg",{"id":56,"title":57,"pubDate":58,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":59,"orgId":18,"branches":63,"description":65},"873a7d4b-735a-4c3a-a1ea-a69082f6737c","Enorme bosbranden en bodemerosie door opwarming en CO2-uitstoot 56 miljoen jaar geleden ","2026-01-19T21:00:00.033+01:00",[60,61,62],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FDFqtcvCou9h8P9PzmIHAsRSQrRax8FgscNLUWvA4eq5GiHMBU318VP9yNtfRLlWmlnd_VlcOgNUROoBGwkCuRviU8UwqBme3GNA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F0Fh95OqPiqkTeWTfxCi217r_XFU13NhFuiI2LN0xE3Gzqdts3GhQz6oRMfV-C5nKJ3cLss9ZHJdDzH8WY4swTVXWdBPVuWvTAu0","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fxb_IIe7KSCq6tUVgspVmb3p-L_98BmZHV31C2cfMlFI0v97DXrFOguMBhI6qjkSFCvJroRaSAoLCslOREk0PVXNlGirNnpc1sA",[64],{"id":35,"title":36},"Het klimaat warmde 56 miljoen jaar geleden bijna net zo snel op als nu. Toen er in een korte tijd enorm veel CO2 in de atmosfeer terecht kwam, leidde dat tot gr",{"id":67,"title":68,"pubDate":69,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":70,"orgId":18,"branches":74,"description":76},"00348008-f2e8-473c-8f0e-18b685e12fdf","Westerscheldenatuur loopt vast door decennia baggeren","2026-01-16T10:00:00.029+01:00",[71,72,73],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Foc_zDsl5IF6wZLiHzfLV2sS41KhR8buLiJwjJi-QymFKyIEoJKVzFvsHZFxm-aspejBNHDowrNNlMbrYxTtPLhV5117ihAJIZQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FH3s5JMxj-Tn8OML8d9RX45LmEt1KAT9xeViAzT6rff6vMgqmWuTD9LL_jm6B9Dic15n2_8TTrHrVO6xpvjKDkDCMYk5Q7dpn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeFdE8i0MVGx1cRbBNWLXd2dlWw66Nqi7Up0E0La_4E_7mEH1Vmz1sKIweeyB0p0TTr2xqv5uBpyZhQQThRU9dlY2SzAO1gP7",[75],{"id":35,"title":36},"Yerseke, 16 JANUARI 2026 – De natuur van de Westerschelde is sinds de vaargeulverdiepingen in de jaren zeventig een doodlopende weg ingeslagen. Door het enorm g",{"id":78,"title":79,"pubDate":80,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":18,"branches":81,"description":83},"c848e214-a5ed-4f73-af65-8d3729ba864b","Sterke, snelle vermindering broeikasgas-uitstoot nodig om 'zeespiegelerfenis' te beperken ","2025-10-24T11:02:00.622+02:00",[82],{"id":35,"title":36},"De onafwendbare zeespiegelstijging in de komende eeuwen, ook wel zeespiegelerfenis genoemd, is een van de meest problematische gevolgen van klimaatverandering v",{"id":85,"title":86,"pubDate":87,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":88,"orgId":18,"branches":95,"description":99},"15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a","ZeeWijzer toont kiezers: politieke partijen zeggen te weinig over bescherming van de zee","2025-10-13T06:00:00.034+02:00",[89,90,91,92,93,94],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FU6ZrWi8apJnBNqWKwVGfh8vBNrzGsPULrzJ0ZYO6z9dySaE9rly4xXST7gFUzE4V0IauaAdxa33jvS5UgTUkYmuSJh1uzS-R_xU","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FxsqgWWlr7lpGkCPekNlx2eTDU0U61zR5c3Hxajb1QDeEx_KD5YjLc3qbHJ34UeSmK3hauiul712xOMZ3ogiwzbBXupC_sKJR","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FSCHoDttDNkIB6dcEeTtidnS8Yo1CHete32wL0SxfJTsv1ybsBQ5T53h15B5KUFU4QO-6p7ShQVdPJUUneVgjPu31xX9Z2VwgUA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fg0SeqqnV_hhYTXKmVlyVx5QtVYJZG7509l9s5LSciMmdI3Z4_KO5gcN2jY4F7wLEt9Zo0sKi_UCW8Szkj-eXau1HANQODDrV","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fvy5HloP0B51LcFBHwDg1jGpazKUuKIt8TMdWKg_Pgw64fwebxGHxVUyQJ_WUnSwCfdr38Pim-xVJrC8YuYxU86Pb7qbnJGMw","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a\u002FZeewijzerteaseronepager.pdf",[96],{"id":97,"title":98},"38100","Algemeen nieuws","13 oktober 2025 - Oceaanwetenschappers en natuur- en klimaatorganisaties analyseerden vijftien verkiezingsprogramma's op hun beloften aan de zee. Er blijken gro",{"id":101,"title":102,"pubDate":103,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":104,"orgId":18,"branches":107,"description":111},"b2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131","1% van windparkinvesteringen kan miljoenen hectares zeeleven herstellen","2025-07-07T15:24:02.613+02:00",[105,106],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FwrZh7cchgZfpPt1cwAH6ab3EQMXvqUqaZAaKJMtJ9KFm4f0A53P1HvsErov-CCd69qF4UKl_Dp_pv-2qhTRwfM3U3DKzZw_M","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fb2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131\u002F20250314FinancingmarinerestorationthroughoffshorewindinvestmentsREVISEDflattext.pdf",[108],{"id":109,"title":110},"47100","Wetenschap","Een bijdrage van 1 procent van alle wereldwijde investeringen tot 2050 in offshore windprojecten is al voldoende om natuur grootschalig te herstellen. Dat blijk",{"id":113,"title":114,"pubDate":115,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":116,"orgId":18,"branches":118,"description":120},"46133fa4-f258-4136-abca-18416823692a","Harde kraamkamer voor schelpdiertjes bleek vooral een buffet voor roofdieren","2025-07-02T17:54:53.428+02:00",[117],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F8UAajpACoyBPdfuGmofuff6Ju90N0AZqWNReLjpSIGrTATKk9d-bvQnvRVPgm5I0VHqDCjOUrXJD9o3n8YEDVtnSRnrf6kWCSQ",[119],{"id":109,"title":110},"Je kunt de vorming van mossel- en oesterbanken op zandige zeebodems stimuleren met een harde ondergrond. Maar toen NIOZ-promovenda Sterre Witte schelpen en keie",{"id":122,"title":123,"pubDate":124,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":125,"orgId":18,"branches":128,"description":130},"a26c2497-88d4-4942-869e-89e6c62a5015","Eenvoudige nieuwe methode berekent hoe mangroves kusten tegen golven beschermen","2025-04-30T08:00:00.026+02:00",[126,127],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FKIgbeT0QFph2TZ43JVI2Y2uVqI113iPYfHGuM7H1St6hq7LOwpRWVyyAFgPcQ7-JVziOIIAm1j0CSObL6yHFWpTFV1D6YiGJKQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FGocadfSpuWLqq26fgmPN6BOxQNurax9eGNgOFtHkEcqwIWhmW1oPxXBa3RyZHaD2s2sKgvjdxClWUhlBAGIw0ZNlps9_gzZOKA",[129],{"id":35,"title":36},"Een natuurlijk fort dat bestand is tegen razende stormen: dat is wat mangroves en andere beboste moerassen vormen langs onze kusten en rivieren. Maar hoe goed b"]