PFAS zijn overal: in lucht, bodem, water en in ons bloed. Mensen krijgen deze vet en vuilafstotende stoffen hoofdzakelijk binnen via voedsel en een kleiner deel via kraanwater. Hoe stoppen we dit? Door de vervuiling aan te pakken. Dat kan met een eenduidige aanpak en centrale regie, concludeert RIWA Maas: ‘Twaalf vergunningverleners met elkaar laten afstemmen gaat niet vanzelf goed.’
Drinkwaterbedrijven met oppervlaktewater als bron, hebben te maken met PFAS uit binnen- en buitenland. Het drinkwater voldoet ruim aan alle kwaliteitseisen voor drinkwater, inclusief de huidige norm voor PFAS. Drinkwaterbedrijven bereiken al goede resultaten in de zuivering, maar de PFAS-waarden moeten verder omlaag. Met PFAS zo wijd verspreid, is uitstoot voorkómen de enige manier om de totale inname structureel te verminderen. Dat heeft naast drinkwater ook effect op de meer dan 80% blootstelling die mensen via voedsel binnenkrijgen.
Niet wachten op Europees PFAS-verbod
Nederland is binnen de EU één van de trekkers van het voorstel voor een Europees totaalverbod. Het duurt echter lang voordat dit verbod er is en effect heeft. Een nationaal lozingsverbod op het riool en oppervlaktewater wordt verkend. Beide routes hebben te maken met vertragende lobby. Daarnaast is er een nationaal verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen (TFA) noodzakelijk, want die zijn geen onderdeel van een Europees totaalverbod. Belangrijke initiatieven, maar voor de lange adem.
Lozingen in kaart brengen en data-science
Intussen geven verschillende bevoegde gezagen lozingsvergunningen af die niet bij elkaar worden opgeteld en dus ook geen rekening houden met wat het water- en ecosysteem aankan. Het veel beter in beeld brengen van aanwezige stoffen in een lozing voordat je gaat vergunnen is een absolute must, zodat hier ook concrete reductiemaatregelen aan gekoppeld kunnen worden. RIWA-Maas, die de drinkwaterbelangen van de Maas behartigt, liet onlangs een aantal datasets combineren en bracht zo niet alleen ruim 600 bedrijven met een lozingsvergunning in kaart, maar ook maar liefst meer dan 10 bevoegde gezagen voor één stroomgebied. Maarten van der Ploeg, directeur RIWA Maas ligt toe: “Dit betekent niet dat alle bedrijven PFAS lozen, maar het bewijst wel dat het mogelijk is om omvang van lozingen in kaart te brengen. Dit is een mooie basis voor overheden om mee aan de slag te gaan.”
Aanpak
“Met deze kennis kan een gericht begin worden gemaakt met het controleren op lozingen in sectoren waarvan bekend is dat daar met PFAS wordt gewerkt, zoals in de industrie, de afvalverwerking en de chemie. Het overzicht laat volgens RIWA Maas vooral zien dat regie van het Rijk als systeemverantwoordelijke een ‘must’ is om voor een eenduidige aanpak voor alle overheden te zorgen. Zo kan een optelsom per stof worden gemaakt en kunnen schadelijke stoffen zoals PFAS doelmatiger worden opgespoord. Dit helpt niet alleen het terugdringen van de PFAS-uitstoot vooruitlopend op een verbod, het geeft meer grip op waar schadelijke stoffen vandaan komen. Een rivier is een bron voor leven, ons leven. Dat eist bescherming.”
Over RIWA-Maas
RIWA-Maas behartigt de belangen van drinkwaterbedrijven in Nederland en België die jaarlijks 450 miljard liter water uit de Maas onttrekken om drinkwater voor 7 miljoen klanten te produceren. Dat water leveren zij in en rond Rotterdam, Den Haag, Brussel, Antwerpen, delen van Limburg en Zeeland en West-Vlaanderen. De hoge kwaliteit waaraan het drinkwater moet voldoen vereist een preventieve bescherming van het oppervlaktewater. Meer informatie: www.riwa-maas.org.