De Nederlandse maakindustrie staat onder druk door personeelstekorten, stijgende kosten en toenemende internationale concurrentie. Tegelijkertijd groeit het besef dat digitalisering noodzakelijk is om overeind te blijven. Dat blijkt uit recent Europees onderzoek onder 300 mkb-maakbedrijven, waaruit naar voren komt dat steeds meer ondernemingen investeren in technologie om hun processen beter te organiseren. Toch verloopt die ontwikkeling minder snel dan nodig is, waarschuwen onderzoekers en beleidsmakers.
Uit het onderzoek blijkt dat 58% van de ondervraagde maakbedrijven groei verwacht in 2026, maar dat de ruimte om te investeren beperkt blijft. Personeelsschaarste wordt door 43% van de bedrijven genoemd als grootste risico. Die combinatie dwingt ondernemers om kritisch te kijken naar hun bedrijfsvoering en naar manieren om interne processen te vernieuwen. Daarbij wordt steeds vaker gekeken naar praktische, laagdrempelige oplossingen die snel overzicht geven, zoals online offerte software en andere digitale hulpmiddelen die administratieve taken vereenvoudigen.
Digitalisering blijft achterHoewel de aandacht voor technologie toeneemt, bevindt een groot deel van de mkb-maakbedrijven zich nog in een vroege fase van digitalisering. Volgens het onderzoek heeft 84% van de bedrijven minder dan driekwart van de processen gedigitaliseerd. Slechts 15% geeft aan dat vrijwel alle processen digitaal verlopen. Gebrek aan tijd, kennis en financiële ruimte remt verdere vooruitgang.
Tegelijkertijd noemt 52% van de bedrijven hun digitale volwassenheid ‘groeiend’, wat wijst op bereidheid om te veranderen, maar ook op een moeizame vertaalslag naar structurele verbeteringen.
ERP-systemen en dataERP-systemen winnen terrein, vooral cloud-gebaseerde oplossingen die zonder zware infrastructuur investeringen kunnen worden ingevoerd. Ze worden met name ingezet voor kostenbeheersing, productieplanning en voorraadbeheer. Zo gebruikt 70% ERP voor kostprijsinzicht en 65% voor planning en productie.
Het voorspellend gebruik van data blijft achter: slechts 37% zet ERP in voor prognoses. Daarmee blijven kansen liggen om data strategisch te benutten in een sector waar marges onder druk staan.
AI vooral in ondersteunende processenOok kunstmatige intelligentie staat hoog op de agenda. Ruim 70% van de bedrijven ziet AI als belangrijk voor de toekomstige concurrentiekracht. In de praktijk is de impact nog beperkt: bijna de helft ziet geen meetbaar effect. Waar AI wordt toegepast, gebeurt dat vooral in marketing, klantcontact en rapportage, minder in productieprocessen.
Efficiëntie als noodzaakEfficiëntie is veruit de belangrijkste drijfveer voor digitalisering, gevolgd door kostenreductie. Door aanhoudende personeelstekorten en stijgende loonkosten wordt het cruciaal om met minder mensen hetzelfde werk te verrichten. Digitale systemen kunnen daarbij ondersteunen, mits zij aansluiten op de dagelijkse praktijk van maakbedrijven.
De uitkomsten onderstrepen dat verdere versnelling noodzakelijk is om internationaal concurrerend te blijven. Voor veel mkb-maakbedrijven begint dat bij meer overzicht en samenhang in hun kernprocessen.