[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-4e600066-9071-425d-9729-6510c621f832--":3,"related-articles-undefined-undefined-bbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf-true":22},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"anpFeedCategory":9,"organisationTitle":10,"thirdParty":11,"body":12,"city":13,"website":14,"orgId":15,"branches":16,"description":20,"quoteReason":21},"4e600066-9071-425d-9729-6510c621f832","PRESSRELEASE","Havo-leerlingen dupe van tweetalig onderwijs","2025-10-22T07:50:00.492+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002Fbbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf\u002FSvPOLogo.jpg","Binnenland","SvPO",false,"\u003Cp>\u003Cp>In het tweetalig onderwijs (TTO) worden de eerste drie jaar de meeste vakken in het Engels aangeboden. Daarna wordt weer overgeschakeld op het Nederlands, ter voorbereiding op het eindexamen dat in het Nederlands wordt afgenomen. Het aantal middelbare scholen dat TTO aanbiedt groeit gestaag. Aanvankelijk alleen voor vwo-leerlingen, maar steeds vaker ook voor havo-leerlingen. Inmiddels zijn er ruim 130 TTO-scholen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Weinig onderzoek naar claim TTO\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Bij TTO is een voor de hand liggend risico dat de verbetering van het Engels ten koste gaat van het begrip van andere vakken. Het niveau van Engels is in de onderbouw immers nog niet heel hoog, zeker niet van havo-leerlingen. Het minimale dat om bevestiging vraagt is dat de examenresultaten er niet onder lijden.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.nuffic.nl\u002Fsites\u002Fdefault\u002Ffiles\u002F2020-08\u002Feen-duurzame-voorsprong-resultaten-van-wetenschappelijk-onderzoek-naar-tweetalig-onderwijs.pdf\" target=\"_blank\">Volgens Nuffic\u003C\u002Fa>, de organisatie die de internationalisering van het onderwijs bevordert, zijn er “geen negatieve effecten van tweetalig onderwijs gerapporteerd”. Helaas blijkt dat om de verkeerde reden te kloppen: er is tot nu toe nauwelijks onderzoek naar gedaan, althans niet naar examenresultaten. Het \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fsci-hub.se\u002F10.1080\u002F13803610500392160\" target=\"_blank\">enige onderzoek\u003C\u002Fa> daarnaar dateert van 2000 en betrof 24 vwo-leerlingen die TTO hebben gevolgd. Die steekproef was niet alleen klein, maar ook selectief: de onderzochte leerlingen waren de best-in-class en hadden een torenhoge cito-score. De uitkomsten waren niet van toepassing op de gemiddelde vwo-leerling en al helemaal niet op havo-leerlingen. De auteurs stelden dat nader onderzoek nodig is. Dat is er nooit van gekomen. Een \u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.svpo.nl\u002FDocuments\u002FFastlane_of_tto.pdf\" target=\"_blank\">nieuw onderzoek\u003C\u002Fa> onder ruim duizend eindexamenkandidaten biedt nu alsnog inzicht.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Resultaten nieuw onderzoek TTO\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het goede nieuws is dat voor vwo-leerlingen het resultaat positief is. Vwo-leerlingen die TTO volgden, haalden voor hun centraal schriftelijk examen Engels een cijfer dat 0,65 punt hoger is dan dat van leerlingen die een regulier programma volgden. Dit ging niet ten koste van de cijfers voor de andere vakken.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het slechte nieuws is dat dit voor havo-leerlingen anders ligt. Zij halen geen beter resultaat voor Engels, terwijl hun cijfers voor andere vakken gemiddeld 0,2 punt lager zijn. Dit is een significant verschil en verlaagt hun slagingskans.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De oorzaken voor het verschil tussen havo en vwo zijn niet onderzocht, maar twee verklaringen dringen zich op. Havo-leerlingen hebben lagere cito-scores en minder schoolse vaardigheden dan vwo-leerlingen. Als zij vakken in het Engels moeten volgen, bemoeilijkt dat hun begrip van de lesstof. Daar komt bij dat havo-leerlingen minder tijd hebben om zich te herstellen. Na drie jaar TTO in de onderbouw moeten zij in slechts twee jaar weer overschakelen naar het Nederlands voor hun eindexamens. Vwo-leerlingen, die al een betere basis hebben, hebben daar een jaar extra de tijd voor.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Alternatief voor TTO\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>In het nieuwe onderzoek is behalve naar de effecten op het eindexamen van TTO, ook gekeken naar die van Fastlane English, een programma waarbij leerlingen wekelijks een extra uur Engels krijgen en zich voorbereiden op een Cambridge-certificaat. Dat programma blijkt voor havo-leerlingen effectiever. Hun cijfer voor het schriftelijk eindexamen Engels ligt gemiddeld 0,31 punt hoger dan van leerlingen die een regulier programma volgen - zonder negatieve gevolgen voor andere vakken. Fastlane is ook nog veel goedkoper. De extra ouderbijdrage is gemiddeld zeventig euro per jaar. Voor TTO is dat ruim vijf maal zoveel.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003C\u002Fp>","Amsterdam","https:\u002F\u002Fwww.svpo.nl\u002F","bbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf",[17],{"id":18,"title":19},"19100","Onderwijs","In het tweetalig onderwijs (TTO) worden de eerste drie jaar de meeste vakken in het Engels aangeboden. Daarna wordt weer overgeschakeld op het Nederlands, ter v","",[23,35,47,59,70,79,91,106,116,126],{"id":24,"title":25,"pubDate":26,"logoUrl":27,"thirdParty":11,"imageUrls":28,"orgId":15,"branches":30,"description":34},"e6ab4c63-6158-414c-8961-2eda46bdad90","Europese Commissie kent Strategisch Project-status toe","2026-10-09T12:07:12.534+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002Fbbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf\u002Fe6cd6cf6-da76-459d-a85a-213378a48310.jpg",[29,29],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FFqX27fpeqJweCJ81DlB6mu_L9VUs_f06_ARDFFX9LYTcJ093OTsJstHxZW4xqoFQ5VH16OcSghowV_Yd9AybYXrYmjTK3gFkmg",[31],{"id":32,"title":33},"51000","Bouw en techniek","Erkenning voor Urban Mining Factory \u002F Printed Circuit Boards van CRITICAL. Erkenning onder de Critical Raw Materials Act ondersteunt de ontwikkeling van Europes",{"id":36,"title":37,"pubDate":38,"logoUrl":21,"thirdParty":11,"imageUrls":39,"orgId":15,"branches":42,"description":46},"cb12a625-7533-4427-8e6d-280933f6a548","Van Maker tot Majesteit geopend: De Koninklijke Troon in de stad waar zijn verhaal begon","2026-10-08T16:29:56.694+02:00",[40,41,40,41],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FExLqU20OzHHsb5ak13QQJu3bjN-MV7oJYFiYaVRMVK5IgdA2vB-ZqIK7-O_FzBttEWKp5heNEU9y1jm1MB3s35E2VFWQGLNYcg","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FAoFg_xmHjKOwBijpHkAZR3s4bvt6t4LOFEJZa_LslUZwQ8Z7FfDV5FCFjJLOzqZ4L0_F3PUe63Sv8eP1IZFg9US0HRTFlIhpB1g",[43],{"id":44,"title":45},"17100","Kunst en cultuur","De Koninklijke Troon is in Roermond, de stad waar zijn verhaal begon. Vandaag is in het Cuypershuis de tentoonstelling Van Maker tot Majesteit officieel geopend",{"id":48,"title":49,"pubDate":50,"logoUrl":51,"thirdParty":11,"imageUrls":52,"orgId":15,"branches":54,"description":58},"252cdb6d-aa2b-4f26-b8c3-e2b4908bbe78","Stop verspreiding seksueel kindermisbruik: politiek moet bedrijven verplichten","2026-10-08T06:00:00.037+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002Fbbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf\u002F2211e0c5-e548-4ae8-802e-529b1e72ad8b.jpg",[53,53],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F56K5GlXFKvMKCJrgP7-J2ZEFyI-w-njKzGicUZijvXDZB3Rpj9VMCpmbLAkkQCZr9hseaOz0LyLFxg-edzL3SS48gydL5E-B",[55],{"id":56,"title":57},"38100","Algemeen nieuws","Free a Girl, Defence for Children Nederland, Terre des Hommes en International Justice Mission starten campagne met eis voor minister David van Weel Iedere dag ",{"id":60,"title":61,"pubDate":62,"logoUrl":21,"thirdParty":11,"imageUrls":63,"orgId":15,"branches":65,"description":69},"cc7d184f-e8e5-4583-afde-f4faf3f7f586","Moore wordt Auren samen met Europese partnerkantoren","2026-10-07T10:00:00.037+02:00",[64,64],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FF9Qf3nWceUWKekv9VosoHqm3He1SjWYbG5mc1ygb7KzQglwswMt6r-D-yzppSURBkrveg2fteHV9xf3qZEKpKeMs60npVgGB",[66],{"id":67,"title":68},"12109","Arbeidsmarkt en ondernemen","De Nederlandse accountantskantoren Moore DRV en Moore MKW gaan in maart 2027 verder onder de naam Auren. Ook de samenwerkingspartners uit België, Duitsland, het",{"id":71,"title":72,"pubDate":73,"logoUrl":21,"thirdParty":11,"orgId":15,"branches":74,"description":78},"aee27cd0-5cb0-459a-85ee-68a597724762","Bijna 20 jaar na de start vernieuwt Wilgraaghebben.nl volledig voor de feestdagen","2026-10-06T16:22:43.670+02:00",[75],{"id":76,"title":77},"11000","Pr, marketing, communicatie en sales","Nederlands platform voor gratis verlanglijstjes krijgt nieuwe technische basis, nieuwe functies en cadeautips voor alle leeftijden en budgetten Wilgraaghebben.n",{"id":80,"title":81,"pubDate":82,"logoUrl":83,"thirdParty":11,"imageUrls":84,"orgId":15,"branches":86,"description":90},"3e12acf6-951f-4566-867a-6f9675d633a1","Merlon lanceert als eerste 100% Europees soevereine cybersecurity in Nederland","2026-10-06T13:00:00.033+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002Fbbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf\u002Fcaaf5550-cc71-402b-83fd-64bab71c0419.jpg",[85,85],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FGkwDOwxKn3A582olA7DCNT_ITCLY3cAr2k8XXy6yygMGaZCxL006w06M6CAibz5wrvv6JpFHq0UpJxywlp9C8K7bnHc9-p1V",[87],{"id":88,"title":89},"16100","IT, tech en social media","Merlon gaat vandaag live op de ONE Conference in Den Haag. Het is de eerste cybersecurity partij die een stack en dienst levert waarvan eigendom, zeggenschap en",{"id":92,"title":93,"pubDate":94,"logoUrl":21,"thirdParty":11,"imageUrls":95,"orgId":15,"branches":101,"description":105},"c6459b05-b785-4835-8960-ae3fa47d51ab","Poetcore: romans inspireren dé herfstmodetrend van 2026","2026-10-06T10:33:59.370+02:00",[96,97,98,99,100,96,97,98,99,100],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FSaGy9Cun1MoogHl2DE9N36ft-d_I7np7S0UapibJ5m0DbLeR60s3gDxlS9oItk9AzVvgwBeFJIbPJX9DSiVi6SeGKzT_Jg-DxA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FgIcAzgJ_fUZy-ytLoe-VFB7STA0jKv5nE7P1WUQ8F21Kn90ZvGLXv75fPiqB-h_q24zlaiTIuf0NqQUJ3sFaSx7jlezH8ELWfA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FmKCLOkVEHf3gtmGz8wi0o77yVOXSnVR2ZNRB7x6tLF9vXdwlETdcNMeu49Gqxe27LYFludXGbWL180xQI2hcQzfoM8ulGKBIfQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F9uvSwXCCbFo5HJYxXryZDQpSPmZ4YG6SIbEyopcnDPWJUQn6kNZdTIRlBRKZK4j5dHFamuGu1TIXijk8blkqvAA0Et6TLxO01g","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F58n3ZxOv4AMJrjpcu6lTpOz4Z0sQ-oU2PNH2CO900A-9c0IAcpIBCC-pSeMkj4xV9fbGFlBBV55tfje0EApfT1iLFD9DUKrJvg",[102],{"id":103,"title":104},"34119","Diversiteit, lifestyle en mode","Het minimalisme en de ingehouden elegantie van de afgelopen jaren zijn passé: deze herfst maakt Poetcore zijn intrede. De trend is een mix van romantiek, indivi",{"id":107,"title":108,"pubDate":109,"logoUrl":110,"thirdParty":11,"imageUrls":111,"orgId":15,"branches":113,"description":115},"8b4aed6c-a36f-487a-8a6b-7a5c5680675d","ORTEC vermeld als representatieve leverancier in Gartner® Market Guide for VRS 2026","2026-10-07T09:00:00.028+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002Fbbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf\u002Fcf3b6dfd-b1f8-4e55-8d9c-dd61f9fe0b75.jpg",[112,112],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fgs3i_IOsqUsogv5wtcQ7IYy0lhMlBIPJa5Wyeq4pfpSYVDzrJeQfEgAedHwSRWI38bmXqrwYiDNkq5rQwbBUuMR0ib8YrkOaaQ",[114],{"id":56,"title":57},"ORTEC vermeld als representatieve leverancier in Gartner® Market Guide for Vehicle Routing and Scheduling 2026 ORTEC stimuleert AI-gestuurde planning voor meer ",{"id":117,"title":118,"pubDate":119,"logoUrl":120,"thirdParty":11,"imageUrls":121,"orgId":15,"branches":123,"description":125},"6362ddb9-f653-48dc-afb9-89493371549f","Nieuwe software CalQore pakt versnipperde gegevensstroom tussen offerte en productie aan","2026-10-05T11:47:12.777+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002Fbbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf\u002Fc8a4790b-aeb1-4376-ae1b-126d39483a30.jpg",[122,122],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FThzCxfnrdj49vAkjXtnLWsJEl1GHaceF-JwYZkrEVGfumHseqbrtwyNt1Ym1fp9VDmJ3Cz4GZK_kUCUK-aN0WREKaCjo-oMMVXw",[124],{"id":67,"title":68},"Nieuwe software voor plaat-, buis- en profielbewerking verbindt offerte, werkvoorbereiding en productie. Het Bossche softwarebedrijf CalQore heeft op 28 septemb",{"id":127,"title":128,"pubDate":129,"logoUrl":130,"thirdParty":11,"imageUrls":131,"orgId":15,"branches":133,"description":135},"06792159-6d01-4bcc-9b78-07e58ea0086c","Helft van de ouderen voelt zich niet altijd veilig online ","2026-10-05T08:00:00.062+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002Fbbbe2d26-551c-4817-949f-572d06875acf\u002Ff5a040a8-5352-4ae0-830e-d78e123962ef.jpg",[132,132],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FJdbAMVPqePB69dysDQS9LmGp0EC_V_AkQFZ-uahDasWVkvwl2K2Aa1RaV20qtlNDB3q6dvf_xQ-RHN1sGRjWZl5sCD3YaUThbA",[134],{"id":56,"title":57},"SeniorWeb en KPN openen inloopmomenten tijdens de Dag van de Digitale Weerbaarheid Op 8 oktober, de Dag van de Digitale Weerbaarheid, kunnen ouderen op 24 locat"]