Sittard - Gemeenten, provincies en omgevingsdiensten hebben sinds maart 2026 een nieuwe handreiking. De publicatie moet de samenwerking rond vergunningverlening, toezicht en handhaving verder professionaliseren.
Het document gaat over professioneel opdrachtgeverschap en opdrachtnemerschap binnen het VTH stelsel. De handreiking behandelt afspraken over mandaat, capaciteit, rapportage en bestuurlijke afstemming. Gemeenten en provincies blijven bestuurlijk verantwoordelijk voor taken die omgevingsdiensten vaak uitvoeren. Dit sluit aan op de veranderende positie van omgevingsdiensten onder de Omgevingswet. Zij krijgen vaker de positie van strategische kennispartner in de fysieke leefomgeving. Die positie gaat verder dan alleen uitvoering van milieutaken. Gemeenten en provincies moeten daarom beter bepalen welke resultaten zij verwachten. Daarnaast moet duidelijk zijn welke ruimte de omgevingsdienst krijgt binnen de vastgestelde kaders.
Capaciteit krijgt eveneens aandacht in het document. Voor een goede invulling van de opdrachtgevende taak wordt minimaal 450 uur genoemd. Met name kleine gemeenten kunnen moeite hebben om die inzet vrij te houden. Collectief opdrachtgeverschap wordt dan genoemd als alternatief binnen de regionale samenwerking. Eén opdrachtgever kan namens meerdere gemeenten optreden, mits het mandaat daarvoor voldoende is.
De handreiking wijst daarnaast op het belang van duidelijke opdrachtformulering. Daarin moeten aanleiding, scope, doel, activiteiten, planning en financiering terugkomen. Monitoring en verantwoording zijn eveneens onderdeel van die opdracht. Bij gevoelige dossiers moet eerder worden afgesproken wanneer ambtelijke of bestuurlijke escalatie nodig is. Mediadruk, maatschappelijke onrust, veiligheidsrisico’s en vragen vanuit de raad kunnen daarbij meespelen.
In de handreiking staat regionale planning centraal. Niet de afzonderlijke opdracht per gemeente, maar het effect in de leefomgeving moet voorop staan. Rapportages moeten daarom niet alleen gaan over aantallen en budgetten. Het document wijst op verantwoording over kwaliteit, kwantiteit en behaalde doelen. Deze benadering kan de samenhang binnen het VTH stelsel versterken.
De ontwikkeling past binnen de bredere aandacht voor professioneel opdrachtgeverschap in publieke en private samenwerking. Partijen, waaronder adviesorganisaties, richten zich op vraagstukken rond opdrachtgeverschap, professionele inkoop en contractmanagement. De handreiking legt de nadruk op regionale opgaven, gedeelde doelen en het effect in de leefomgeving. In 2026 vormt het document de basis voor regionale bijeenkomsten binnen een opleidingstraject van Berenschot. Na dat traject wordt bekeken of aanpassing van de handreiking nodig is.