[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-69b462d4-980a-4b1a-822a-5a1f6e163287--":3,"related-articles-undefined-undefined-176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0-true":23},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"anpFeedCategory":9,"organisationTitle":10,"thirdParty":11,"body":12,"imageUrls":13,"city":15,"website":16,"orgId":17,"branches":18,"description":22},"69b462d4-980a-4b1a-822a-5a1f6e163287","PRESSRELEASE","Klimaatverandering maakt de onderwaterwereld lawaaiiger","2023-10-10T12:00:00.039+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F2daaca5f-f2d4-4920-b754-20cec6b8c6ad.jpg","Binnenland","Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ)",false,"\u003Cp>‘t Horntje, 10 oktober 2023 – Door het veranderende klimaat, wordt de wereld onder water steeds lawaaiiger. Dat blijkt uit een onderzoek dat vandaag is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift \u003Cem>PeerJ.\u003C\u002Fem> “Op sommige plaatsen zal het geluid van bijvoorbeeld schepen aan het eind van deze eeuw bijna vijf keer zo hard klinken”, stelt de eerste auteur van het artikel, NIOZ-oceanograaf Luca Possenti. “Dat zal het gedrag van vissen en zeezoogdieren ook merkbaar hinderen.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Modelonderzoek\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het theoretische onderzoek van Possenti en collega’s is gebaseerd op een gematigd en een meer extreem klimaatscenario’s van het klimaatpanel van de VN, het IPCC. Zowel de temperatuur als de zuurgraad hebben invloed op de geluidssnelheid in water. Omdat de zuurgraad in de oceanen bij een toenemende hoeveelheid CO2 in het water ook zal toenemen, en de gemiddelde temperatuur zal stijgen, voorzien de onderzoekers dat de snelheid van het onderwatergeluid op de meeste plaatsen in de oceanen zal toenemen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Veranderende stromen\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Omdat de aanvoer van warmer water uit het zuiden, bovenin de noordelijke Atlantische Oceaan mogelijk juist zal afnemen, voorzien de onderzoekers daar verandering in de temperatuurlagen in het water. Possenti: “Als gevolg van die zogeheten stratificatie, ontstaan tunnels in het water, waardoor het geluid veel verder zal dragen. Als gevolg daarvan zal het geluid in dit deel van de oceanen, zelfs bij een gematigd klimaatscenario al met 7 decibel toenemen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Vijf keer zo hard\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Een toename van ‘slechts’ 7 dB aan geluid, betekent onder water dat een geluid bijna vijf keer zo hard klinkt. Dat gaat dus ook over het lawaai van onze schepen of het geluid van seismisch onderzoek. Bovendien zal het aantal scheepsbewegingen nog verder toenemen, dus zelfs bij het gematigde klimaatscenario, zullen de effecten ingrijpend zijn.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Communicatie\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Possenti benadrukt dat dit hardere menselijke lawaai effect zal hebben op veel van het onderwaterleven. “Bij gebrek aan goed zicht onder water, communiceren vissen en ook zeezoogdieren voor een belangrijk deel met geluid. Als vissen hun belagers niet meer kunnen horen of als walvissen moeilijker met elkaar kunnen communiceren, zal dit gevolgen hebben voor het hele ecosysteem.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Experimenteel geluid\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Naast dit soort modelstudies, werken Possenti en collega’s van het NIOZ, samen met onderzoekers van het MARIN en TNO ook aan concrete metingen van geluid onder water. Met behulp van glazen bollen die zij op grote diepte laten breken, veroorzaken zij geluiden van het niveau dat ook walvissen maken. Die geluiden worden vervolgens op tientallen tot honderden kilometers afstand gemeten. “Er is nog veel onbekend over de precieze effecten van de condities onder water op het geluid. Maar door de potentieel ingrijpende effecten op het ecosysteem, is die kennis wel essentieel om te weten wat het veranderende klimaat voor het onderwaterleven kan betekenen.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg alt=\"Glazen bollen die op grote diepte breken\" width=\"500\" height=\"375\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F69b462d4-980a-4b1a-822a-5a1f6e163287\u002F20230109151456.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Foto bijschrift: Experimentele glazen bollen die op grote diepte breken en geluiden veroorzaken van het niveau dat walvissen ook maken.\u003C\u002Fp>",[14],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FebcCL15Su-UX5N3E19_tkab4VStlTG0ZUaYPxNBIBSkGakerGtOgBWoyhrDQWyuYEB_jO5O8eAtqv5SHIa7zmkjRJgC0wtWaVg","'t Horntje","https:\u002F\u002Fwww.nioz.nl\u002Fen\u002Fnews\u002Fthe-changing-climate-creates-more-noise-in-the-oceans","176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0",[19],{"id":20,"title":21},"23100","Klimaat, milieu en duurzaamheid","‘t Horntje, 10 oktober 2023 – Door het veranderende klimaat, wordt de wereld onder water steeds lawaaiiger. Dat blijkt uit een onderzoek dat vandaag is gepublic",[24,35,45,54,65,76,83,99,111,120],{"id":25,"title":26,"pubDate":27,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":28,"orgId":17,"branches":32,"description":34},"ba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering","2026-10-01T12:12:49.017+02:00",[29,30,29,30,31],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F9xrf1RatEE7ys7j3qRGXlqgUEKnZeqmD5jcg7XbN5-Kzj05B7An_O1LnTlsfmVqeoyss0jgPtmkhds4ORV6sy_zcT1XrBurbrw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeD7TN2a6Vx29QQJN-QfP1Ef9_K8wRHVdgabm542TbnLMZ7utMHRcQmaHT3Ma9FG2B__TrtNueC2Zheiu18raMfDT5NkrN3rhQTI","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c\u002F261001pressreleaseWuetalScienceAdvances.pdf",[33],{"id":20,"title":21},"Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering Nieuw onderzoek laat zien hoe natuurlijke patronen in kustgraslanden zo",{"id":36,"title":37,"pubDate":38,"logoUrl":39,"thirdParty":11,"imageUrls":40,"orgId":17,"branches":42,"description":44},"7c34b2ca-7596-478a-9dff-7ea759ec927d","Visserij buiten windpark is geen trekpleister voor kleine mantelmeeuwen","2026-06-09T08:00:00.055+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fde62be80-f1b6-41f3-b382-5ef8710c623d.jpg",[41,41],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FA4Qo2VJ3uj809zBpCVWF5taDLT3wXWv340idHrkBV_JviCs0pMDx2-B0-Kkj4j3ncF4KoLEhLTLjWDI3oJbqeglRyDVrT1JP",[43],{"id":20,"title":21},"Kleine mantelmeeuwen uit de kolonie op Neeltje Jans blijken het windpark voor de Zeeuwse kust te mijden, behalve sommige mannetjes. NIOZ-ecoloog Roos Kentie en ",{"id":46,"title":47,"pubDate":48,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":17,"branches":49,"description":53},"ebfa2357-abd2-46cd-a758-a91e1b4e6ef6","Afgedankte perenbomen brengen leven in de Waddenzee","2026-02-05T17:54:11.982+01:00",[50],{"id":51,"title":52},"41000","Dieren en natuur","Onderzoek met een sportvissonar laat zien dat er rond kunstmatige bomenriffen in de Waddenzee tot wel 3,5 keer meer, en ook grotere vissen voorkomen dan op verg",{"id":55,"title":56,"pubDate":57,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":58,"orgId":17,"branches":62,"description":64},"873a7d4b-735a-4c3a-a1ea-a69082f6737c","Enorme bosbranden en bodemerosie door opwarming en CO2-uitstoot 56 miljoen jaar geleden ","2026-01-19T21:00:00.033+01:00",[59,60,61],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FDFqtcvCou9h8P9PzmIHAsRSQrRax8FgscNLUWvA4eq5GiHMBU318VP9yNtfRLlWmlnd_VlcOgNUROoBGwkCuRviU8UwqBme3GNA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F0Fh95OqPiqkTeWTfxCi217r_XFU13NhFuiI2LN0xE3Gzqdts3GhQz6oRMfV-C5nKJ3cLss9ZHJdDzH8WY4swTVXWdBPVuWvTAu0","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fxb_IIe7KSCq6tUVgspVmb3p-L_98BmZHV31C2cfMlFI0v97DXrFOguMBhI6qjkSFCvJroRaSAoLCslOREk0PVXNlGirNnpc1sA",[63],{"id":20,"title":21},"Het klimaat warmde 56 miljoen jaar geleden bijna net zo snel op als nu. Toen er in een korte tijd enorm veel CO2 in de atmosfeer terecht kwam, leidde dat tot gr",{"id":66,"title":67,"pubDate":68,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":69,"orgId":17,"branches":73,"description":75},"00348008-f2e8-473c-8f0e-18b685e12fdf","Westerscheldenatuur loopt vast door decennia baggeren","2026-01-16T10:00:00.029+01:00",[70,71,72],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Foc_zDsl5IF6wZLiHzfLV2sS41KhR8buLiJwjJi-QymFKyIEoJKVzFvsHZFxm-aspejBNHDowrNNlMbrYxTtPLhV5117ihAJIZQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FH3s5JMxj-Tn8OML8d9RX45LmEt1KAT9xeViAzT6rff6vMgqmWuTD9LL_jm6B9Dic15n2_8TTrHrVO6xpvjKDkDCMYk5Q7dpn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeFdE8i0MVGx1cRbBNWLXd2dlWw66Nqi7Up0E0La_4E_7mEH1Vmz1sKIweeyB0p0TTr2xqv5uBpyZhQQThRU9dlY2SzAO1gP7",[74],{"id":20,"title":21},"Yerseke, 16 JANUARI 2026 – De natuur van de Westerschelde is sinds de vaargeulverdiepingen in de jaren zeventig een doodlopende weg ingeslagen. Door het enorm g",{"id":77,"title":78,"pubDate":79,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":17,"branches":80,"description":82},"c848e214-a5ed-4f73-af65-8d3729ba864b","Sterke, snelle vermindering broeikasgas-uitstoot nodig om 'zeespiegelerfenis' te beperken ","2025-10-24T11:02:00.622+02:00",[81],{"id":20,"title":21},"De onafwendbare zeespiegelstijging in de komende eeuwen, ook wel zeespiegelerfenis genoemd, is een van de meest problematische gevolgen van klimaatverandering v",{"id":84,"title":85,"pubDate":86,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":87,"orgId":17,"branches":94,"description":98},"15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a","ZeeWijzer toont kiezers: politieke partijen zeggen te weinig over bescherming van de zee","2025-10-13T06:00:00.034+02:00",[88,89,90,91,92,93],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FU6ZrWi8apJnBNqWKwVGfh8vBNrzGsPULrzJ0ZYO6z9dySaE9rly4xXST7gFUzE4V0IauaAdxa33jvS5UgTUkYmuSJh1uzS-R_xU","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FxsqgWWlr7lpGkCPekNlx2eTDU0U61zR5c3Hxajb1QDeEx_KD5YjLc3qbHJ34UeSmK3hauiul712xOMZ3ogiwzbBXupC_sKJR","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FSCHoDttDNkIB6dcEeTtidnS8Yo1CHete32wL0SxfJTsv1ybsBQ5T53h15B5KUFU4QO-6p7ShQVdPJUUneVgjPu31xX9Z2VwgUA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fg0SeqqnV_hhYTXKmVlyVx5QtVYJZG7509l9s5LSciMmdI3Z4_KO5gcN2jY4F7wLEt9Zo0sKi_UCW8Szkj-eXau1HANQODDrV","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fvy5HloP0B51LcFBHwDg1jGpazKUuKIt8TMdWKg_Pgw64fwebxGHxVUyQJ_WUnSwCfdr38Pim-xVJrC8YuYxU86Pb7qbnJGMw","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a\u002FZeewijzerteaseronepager.pdf",[95],{"id":96,"title":97},"38100","Algemeen nieuws","13 oktober 2025 - Oceaanwetenschappers en natuur- en klimaatorganisaties analyseerden vijftien verkiezingsprogramma's op hun beloften aan de zee. Er blijken gro",{"id":100,"title":101,"pubDate":102,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":103,"orgId":17,"branches":106,"description":110},"b2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131","1% van windparkinvesteringen kan miljoenen hectares zeeleven herstellen","2025-07-07T15:24:02.613+02:00",[104,105],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FwrZh7cchgZfpPt1cwAH6ab3EQMXvqUqaZAaKJMtJ9KFm4f0A53P1HvsErov-CCd69qF4UKl_Dp_pv-2qhTRwfM3U3DKzZw_M","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fb2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131\u002F20250314FinancingmarinerestorationthroughoffshorewindinvestmentsREVISEDflattext.pdf",[107],{"id":108,"title":109},"47100","Wetenschap","Een bijdrage van 1 procent van alle wereldwijde investeringen tot 2050 in offshore windprojecten is al voldoende om natuur grootschalig te herstellen. Dat blijk",{"id":112,"title":113,"pubDate":114,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":115,"orgId":17,"branches":117,"description":119},"46133fa4-f258-4136-abca-18416823692a","Harde kraamkamer voor schelpdiertjes bleek vooral een buffet voor roofdieren","2025-07-02T17:54:53.428+02:00",[116],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F8UAajpACoyBPdfuGmofuff6Ju90N0AZqWNReLjpSIGrTATKk9d-bvQnvRVPgm5I0VHqDCjOUrXJD9o3n8YEDVtnSRnrf6kWCSQ",[118],{"id":108,"title":109},"Je kunt de vorming van mossel- en oesterbanken op zandige zeebodems stimuleren met een harde ondergrond. Maar toen NIOZ-promovenda Sterre Witte schelpen en keie",{"id":121,"title":122,"pubDate":123,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":124,"orgId":17,"branches":127,"description":129},"a26c2497-88d4-4942-869e-89e6c62a5015","Eenvoudige nieuwe methode berekent hoe mangroves kusten tegen golven beschermen","2025-04-30T08:00:00.026+02:00",[125,126],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FKIgbeT0QFph2TZ43JVI2Y2uVqI113iPYfHGuM7H1St6hq7LOwpRWVyyAFgPcQ7-JVziOIIAm1j0CSObL6yHFWpTFV1D6YiGJKQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FGocadfSpuWLqq26fgmPN6BOxQNurax9eGNgOFtHkEcqwIWhmW1oPxXBa3RyZHaD2s2sKgvjdxClWUhlBAGIw0ZNlps9_gzZOKA",[128],{"id":20,"title":21},"Een natuurlijk fort dat bestand is tegen razende stormen: dat is wat mangroves en andere beboste moerassen vormen langs onze kusten en rivieren. Maar hoe goed b"]