[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-71056e3b-3c36-40c5-a43f-a4cc8c451138--":3,"related-articles-undefined-undefined-747ea7ff-136c-4964-bfa5-df5d057ce69b-true":26},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"anpFeedCategory":9,"organisationTitle":10,"thirdParty":11,"body":12,"note":13,"videoUrl":14,"imageUrls":15,"city":17,"website":18,"orgId":19,"branches":20,"description":24,"quoteReason":25},"71056e3b-3c36-40c5-a43f-a4cc8c451138","PRESSRELEASE","‘Verduurzaming moet en kan eerlijker’","2025-12-03T13:38:55.450+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F747ea7ff-136c-4964-bfa5-df5d057ce69b\u002F43d1abda-295d-4c87-bd0f-466f91a9f175.jpg","Binnenland","Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur",false,"\u003Cp>\u003Cp>\u003Cstrong>De verduurzaming van Nederland stokt. Een belangrijke oorzaak is dat veel mensen het beleid oneerlijk vinden. Veel mensen en kleine bedrijven worden buitengesloten en de lusten en lasten van verduurzaming zijn oneerlijk verdeeld. Om de verduurzaming vlot te trekken, is eerlijker en rechtvaardiger beleid nodig. Eerlijk verduurzamen betekent dat iedereen mee kan doen en dat iedereen die mee kan doen, dat ook doet. Dit stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in zijn advies ‘Eerlijk verduurzamen: randvoorwaarden voor rechtvaardig beleid’ dat vandaag is aangeboden aan minister\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei (KGG) en staatssecretaris Participatie en Integratie Jurgen Nobel van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Verduurzamingsbeleid vergroot maatschappelijke ongelijkheid\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Verduurzaming grijpt diep in de levens van mensen. Niet iedereen kan even goed meekomen met deze veranderingen. Overheidsbeleid zou iedereen in staat moeten stellen om mee te doen met verduurzaming. Dat is nu niet het geval. Veel mensen kunnen niet goed uit de voeten met onderdelen van het beleid, zoals subsidieregelingen en mogelijkheden om te lenen. Hierdoor lopen grote groepen mensen de voordelen van verduurzaming mis, vooral mensen in een kwetsbare maatschappelijke positie. Voor hen vormt verduurzaming zo een extra barrière om goed mee te komen in de maatschappij in plaats van dat het hen helpt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Vertraging raakt vooral mensen in een kwetsbare positie\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Vertraging van verduurzaming raakt vooral mensen in een kwetsbare sociaal-economische positie. In het maatschappelijk debat worden verschillende maatregelen negatief beoordeeld omdat ze voor mensen met de laagste inkomens een te grote lastenverzwaring zouden betekenen. Dat is een vals argument. Juist zij hebben op de korte en lange termijn het meest te winnen bij verduurzaming, zoals een lagere energierekening en een groene wijk met schone lucht.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Meerdere onrechtvaardigheden\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het huidige verduurzamingsbeleid leidt tot meerdere onrechtvaardigheden. Het zijn vooral mensen in een kwetsbare sociaal-economische positie die de meeste last ondervinden van duurzaamheidsproblemen zoals luchtvervuiling en klimaatverandering. Tegelijkertijd dragen zij het minst bij aan deze problemen omdat zij het minst consumeren. Ook wegen de (financiële) lasten van het huidige verduurzamingsbeleid voor hen het zwaarst. De mensen die het meest bijdragen aan duurzaamheidsproblemen – doorgaans kapitaalkrachtige mensen met een grote ecologische voetafdruk – krijgen juist relatief veel financiële steun van de overheid om te verduurzamen, terwijl ze nauwelijks geprikkeld worden hun levensstijl aan te passen. Dit leidt ertoe dat degene die al zuinig aan doet met energie de energierekening niet meer kan betalen, terwijl degene die veel energie verbruikt subsidie krijgt voor zonnepanelen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Zorg dat iedereen mee kan doen\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het is aan de overheid om mensen en bedrijven die dreigen achter te blijven in de verduurzaming, zo veel mogelijk te helpen. Dit vereist dat beleid beter aansluit bij hun leefwereld. Wij zien veel positieve resultaten als gemeenten wijkgericht werken en zij lokale initiatieven – zoals FIXbrigades – ruimte geven, stimuleren en benutten. Daarnaast doen beleidsmakers er goed aan om bij het ontwikkelen van verduurzamingsbeleid meer oog te hebben voor de grote diversiteit in de samenleving. Dit kan bijvoorbeeld door bij beleidsvorming te luisteren naar panels van burgers en kleine ondernemers.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Zorg dat iedereen die mee kan doen, dat ook doet\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Om mensen en bedrijven aan te zetten tot verduurzaming, zet veel overheidsbeleid in op verleiding en vrijblijvende prikkels. Dit leidt tot onvoldoende verduurzaming en bovendien tot meerdere onrechtvaardigheden. Het is tijd voor krachtigere instrumenten die duurzaamheid tot de standaard maken. Dit vereist normering, zoals het uitfaseren van vervuilende producten, variërend van pannen met PFAS tot auto’s met verbrandingsmotoren. Daarnaast adviseert de raad om vervuilende consumptie te belasten. Een interessante optie is een ‘duurzaamheidsheffing’ waarbij de opbrengsten aan burgers worden uitgekeerd als een generiek ‘duurzaamheidsdividend’. Hierdoor worden minder kapitaalkrachtige mensen niet onevenredig hard geraakt door de heffing. De raad roept de regering op om deze optie nader te verkennen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\u003C\u002Fp>\u003Cp>\u003Cimg style=\"max-width:550px;\" src=\"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F747ea7ff-136c-4964-bfa5-df5d057ce69b\u002F71056e3b-3c36-40c5-a43f-a4cc8c451138\u002F20251203SVHRLI1667LRPERSFOTO.jpg\"\u002F>\u003C\u002Fp>","Noot voor de redactie \u002F niet voor publicatie \nVoor het aanvragen van interviews kunt u contact opnemen met Anneke Verschoor, communicatieadviseur, anneke.verschoor@rli.nl of 06 1535 9540.\nVoor meer informatie over het advies kunt u contact opnemen met Evert Nieuwenhuis, projectleider, evert.nieuwenhuis@rli.nl of 06 21 92 65 01.\nOp 3 december 2025 vanaf 11.15  uur, is het advies te downloaden via www.rli.nl\nVolg ons op LinkedIn gebruik de hashtags #verduurzamingsbeleid\n\nOnderschrift foto:\nV.l.n.r.: André van der Zande Rli-raadslid en voorzitter commissie, staatssecretaris Participatie en Integratie Jurgen Nobel van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei (KGG) en Jacob van Dijk , raadsvoorzitter Rli. Foto: Sjoerd van der Hucht Fotografie\n\nOver de Rli\nDe Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) is een onafhankelijke adviesraad voor regering en parlement. De raad adviseert gevraagd en ongevraagd over hoofdlijnen van beleid op het gebied van duurzame ontwikkeling van de leefomgeving en infrastructuur. De raad behandelt met name strategische maatschappelijke vraagstukken van ruimtelijke inrichting en economie, wonen, milieu, voedsel en grondstoffen, natuur, landbouw, mobiliteit en veiligheid. Voorzitter is dr. J.J. (Jan Jacob) van Dijk. www.rli.nl\n","https:\u002F\u002Fwww.youtube.com\u002Fwatch?v=ZuGcKTGj3Go",[16],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FJRtvEjN-iGc4jKJC3LPCM_aV1CcbkaDBAZJvV62LsxE498x8Vdswrl7ZVBIdn-ou8JKyVXTKArfZpfhtHIT914uHwgcf3_hQyw","Den Haag","https:\u002F\u002Fwww.rli.nl\u002Fpublicaties\u002F2025\u002Fadvies\u002Feerlijk-verduurzamen","747ea7ff-136c-4964-bfa5-df5d057ce69b",[21],{"id":22,"title":23},"23100","Klimaat, milieu en duurzaamheid","De verduurzaming van Nederland stokt. Een belangrijke oorzaak is dat veel mensen het beleid oneerlijk vinden. Veel mensen en kleine bedrijven worden buitengeslo","",[27,36,45,54,62,71,80,89,93,102],{"id":28,"title":29,"pubDate":30,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":31,"orgId":19,"branches":33,"description":35},"44754f4c-b106-466b-ab74-61757c36a1a8","Rli publiceert binnenkort een advies over toezicht en handhaving onder de Omgevingswet","2026-09-28T12:13:33.592+02:00",[32,32],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FgyNf6AWjt3HW7qu1hocJTOe_2cd9FRBpiTUpSnubaNWPtqtBLqto8FWkt81nwkGAboMcteoGSywYn1G397uA0dfaJTkUGb5f6g",[34],{"id":22,"title":23},"Op 13 oktober 2026 brengt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) zijn advies ‘Toezicht en handhaving onder de Omgevingswet’ uit. De raad overhandi",{"id":37,"title":38,"pubDate":39,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":40,"orgId":19,"branches":42,"description":44},"b02b7883-2acd-49e1-b70e-50e274172706","Zonder ingrijpen nu hebben we straks niet genoeg drinkwater","2026-04-30T09:16:37.498+02:00",[41,41],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fu0g0C99bN_4MPvzmUflFsOqLD6hxropCMnArQK-nBdpsKzyI4kmbSvvHEW-QxgnCeghr2_2Kz-o66UnGC2eUA45zBT7yT2JaaQ",[43],{"id":22,"title":23},"In Nederland zijn we gewend aan betaalbaar drinkwater van topkwaliteit, maar om dat ook in de toekomst zo te houden is nu actie nodig. De gevolgen van klimaatve",{"id":46,"title":47,"pubDate":48,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":49,"orgId":19,"branches":51,"description":53},"87b8fe51-68aa-415c-b567-8fcb5e98a275","Een robuuste toekomstige drinkwatervoorziening vraagt nu om actief en breed ingrijpen ","2026-04-14T10:46:03.955+02:00",[50,50],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FVNGWlR5Ihj3fLmocMnIMZjJqdsGCDiII0oGuPEq1vgRwsaKs22KHV0S_1AZWVVSqqPh_RFSg6GBBgLAioL3OuLOZNDaeewnZXQ",[52],{"id":22,"title":23},"Op donderdag 30 april 2026 publiceert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) zijn advies ‘Zorg voor water: de toekomst van ons drinkwater als geza",{"id":55,"title":56,"pubDate":57,"logoUrl":58,"thirdParty":11,"orgId":19,"branches":59,"description":61},"7485071e-a0b9-43be-9116-a62068ead077","Versnippering leefomgeving dreigt onder Omgevingswet","2026-03-10T14:42:16.271+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F747ea7ff-136c-4964-bfa5-df5d057ce69b\u002F9c7a09eb-010e-4eba-97a6-31d00bb5ac1c.jpg",[60],{"id":22,"title":23},"Het ziet er nog niet naar uit dat de Omgevingswet leidt tot een meer samenhangende benadering van de leefomgeving, terwijl dat destijds juist een belangrijke re",{"id":63,"title":64,"pubDate":65,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":66,"orgId":19,"branches":68,"description":70},"ac3c5213-08cb-4051-917f-f6eaaf68d5fa","Nieuwe podcast: ‘Woningbouw met duurzame materialen: begin er gewoon mee’ - met Job Dura  ","2026-02-23T10:05:33.901+01:00",[67],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fj2DrUpmhJs22jj-pEIrwW3Zpjq9m3PPVPPzbUFimUUEABJ4doqzPS-yG8cP3aDkpeKl_fA6hBoELphycdM6yVDRtM5bVIq9xejA",[69],{"id":22,"title":23},"De leefomgeving in Nederland staat onder druk. Op een beperkt aantal vierkante meters willen we wonen, werken en recreëren. Hoe maken we daar de juiste keuzes i",{"id":72,"title":73,"pubDate":74,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":75,"orgId":19,"branches":77,"description":79},"ffee1e8a-b7d7-44f2-84df-7cbca055d13e","Grondbeleid moet op de schop voor goede toekomst landelijk gebied","2026-02-05T16:05:46.596+01:00",[76],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FOS_1drThkPP28dO2CtLr5YDkmdzg7840p6oPnJCFWoefhIG5okryrqdHAia0iwerk9ncIPHprWc8Rl5yiVqX9JbDvyeV8hCK",[78],{"id":22,"title":23},"Met belastingen, subsidies en omgevingsbeleid draagt de overheid bij aan dure landbouwgrond. Dit belemmert de verduurzaming van de landbouw. Hervorm daarom bela",{"id":81,"title":82,"pubDate":83,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":84,"orgId":19,"branches":86,"description":88},"d1f176de-e287-4895-95bb-3d5d71d06669","Rli brengt advies uit over de rol van grond in het landelijk gebied","2026-01-20T07:00:00.029+01:00",[85],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FcFToLaixLhYsjDkuYHbyMynK2tJUSnKLGqLn_HUgcBvBI4NYVU4tEqwpDlMidPhoRrTWROQT23iK2-r-ZDyujITllrR81gUT",[87],{"id":22,"title":23},"Op donderdag 5 februari 2026 publiceert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) zijn advies ‘Grond voor verbetering: over de rol van grond in het l",{"id":4,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":90,"orgId":19,"branches":91,"description":24},[16],[92],{"id":22,"title":23},{"id":94,"title":95,"pubDate":96,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":97,"orgId":19,"branches":99,"description":101},"4f2b2c89-020a-4108-9ed6-af9d65ae0165","Rli brengt binnenkort advies uit: ‘Verduurzaming vraagt om eerlijk en rechtvaardig beleid’","2025-11-18T14:07:29.891+01:00",[98],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FJXLWzArFzmyGwEkD_3ulTdfEHt-8TkotElp6PuwadxTz3NrLOzZ3dznoeR3hsYomw_dVsOjfaO8aLIJnFU17qMWK1DYKctZJ9A",[100],{"id":22,"title":23},"Op woensdag 3 december 2025 publiceert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) zijn advies ‘Eerlijk verduurzamen: randvoorwaarden voor rechtvaardig",{"id":103,"title":104,"pubDate":105,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":106,"orgId":19,"branches":108,"description":110},"b689a070-273d-4032-a62f-8f3c8878ed42","Overheidsdeelnemingen onmisbaar voor energietransitie en meer strategische autonomie","2025-10-09T17:31:52.244+02:00",[107],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FPghUrMBPHkGm1fNIACjzFNZvlVvPlrFjbP2G47Zq-9YvSVJBgUtZL2vHPKNkjcc9a95M3Qf33jHSV4-BBPyeHbgiEmBoceEkCA",[109],{"id":22,"title":23},"Overheidsdeelnemingen zijn het ‘ondergeschoven kind’ van de overheidsinstrumenten. Hiermee mist de overheid kansen. Deelnemingen zijn namelijk onmisbaar voor ee"]