[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-7ed85e20-5450-46b8-8602-6622417852ce--":3,"related-articles-undefined-undefined-56bde44f-fcd2-46b2-8eae-5197cfce13d6-true":18},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"anpFeedCategory":9,"organisationTitle":10,"thirdParty":11,"body":12,"note":13,"city":14,"website":15,"orgId":16,"description":17},"7ed85e20-5450-46b8-8602-6622417852ce","PRESSRELEASE","PAS mag niet als toestemmingsbasis voor activiteiten worden gebruikt","2019-05-29T10:19:17.154+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F56bde44f-fcd2-46b2-8eae-5197cfce13d6\u002F14167e5c-1237-465f-9a31-c382747d7ee5.jpg","Binnenland","Raad van State",false,"\u003Cp>Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet als basis voor toestemming voor activiteiten worden gebruikt. Dat blijkt uit een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van vandaag (29 mei 2019). Op basis van het PAS wordt vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming ‘vooraf’ mag niet (meer), aldus de Afdeling bestuursrechtspraak. De besluiten over veehouderijen die in deze uitspraak centraal staan, halen om die reden de eindstreep niet. Tegen de uitspraak is geen hoger beroep mogelijk. \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Toestemming vooraf…\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het PAS bevat de basis om toestemming te geven voor activiteiten die stikstof uitstoten. Het is een systeem dat aan de ene kant ruimte biedt aan activiteiten die stikstof veroorzaken, zoals vergunningen voor veehouderijen of aanleg van wegen. Aan de andere kant bevat het PAS tegelijkertijd maatregelen om de nadelige gevolgen van stikstof op natuurgebieden te verminderen. Het PAS loopt daarbij dus vooruit op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden en geeft daarbij ‘vooraf’ toestemming aan nieuwe activiteiten.\u003Cstrong>  \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>… mag niet, want dat is in strijd met Europese natuurwetgeving\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>In mei 2017 stelde de Afdeling bestuursrechtspraak vragen aan het Europese Hof van Justitie over het PAS, omdat zij twijfelde of het programma voldoet aan de voorwaarden van de Europese Habitatrichtlijn. Het Europese Hof oordeelde in november 2018 dat ook bij het PAS de positieve gevolgen van de maatregelen die in dat programma zijn opgenomen, vooraf vast moeten staan. Pas dan kan de overheid een nieuwe activiteit toestaan. Omdat het PAS niet aan die voorwaarde voldoet, mag het niet als toestemmingsbasis voor nieuwe activiteiten worden gebruikt. Bovendien wordt in het PAS ook toestemming voor activiteiten gegeven op basis van maatregelen in natuurgebieden die nodig zijn voor het voorkomen van achteruitgang van die gebieden. Ook dat mag niet. De conclusie is dat de onderbouwing van het PAS niet deugt. De Afdeling bestuursrechtspraak zet daarom een streep door de vergunningen voor veehouderijen die in de uitspraak van 29 mei 2019 aan de orde zijn en waarbij gebruik is gemaakt van het PAS. \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Weiden van vee en bemesten van landbouwgrond\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De Afdeling bestuursrechtspraak heeft vandaag niet alleen uitspraak gedaan over vergunningen voor veehouderijen. Er is ook uitspraak gedaan over de vraag of het weiden van vee en het bemesten van grond ‘vergunningvrij‘ mochten worden gemaakt terwijl die activiteiten wel schadelijk kunnen zijn voor natuurgebieden omdat ze stikstof uitstoten. Uit de tweede uitspraak van vandaag volgt dat ook dit niet mag, omdat ook voor deze activiteiten niet vooraf vaststaat dat uitgesloten is dat zij natuurgebieden in de omgeving aantasten.\u003Cstrong> \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Gevolgen voor overige zaken\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De twee uitspraken van vandaag hebben geen gevolgen voor vergunningen die al definitief zijn en die dus niet meer bij de rechter kunnen worden aangevochten. Die vergunningen blijven gewoon gelden.Maar daarnaast liggen er bij de Afdeling bestuursrechtspraak en bij de rechtbanken ook nog andere zaken over het PAS. Bij de Afdeling bestuursrechtspraak zijn dat er op dit moment zo’n 180, waaronder voornamelijk natuurvergunningen voor veehouderijen, maar ook zaken over bestemmingsplannen voor bijvoorbeeld nieuwe wegen en bedrijventerreinen. Die zaken zijn aangehouden in afwachting van de uitspraken van vandaag en zullen nu weer verder worden behandeld. Het is de bedoeling zo snel mogelijk, al in juni, duidelijkheid te bieden over de natuurvergunningen voor veehouderijen. Zo wordt er vandaag al uitspraak gedaan in elf andere veehouderijzaken, naast de tien zaken die in de twee uitspraken over het PAS aan de orde zijn. De afhandeling van zaken over bestemmingsplannen zal wat langer duren.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>  \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>  \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>  \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>  \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>  \u003C\u002Fp>","Het persbericht met een link naar de uitspraken is hier te vinden: https:\u002F\u002Fwww.raadvanstate.nl\u002Factueel\u002Fnieuws\u002F@115651\u002Fpas-mag\r\n\r\nDaarnaast voegen we een we transfer-link naar een toelichtende video toe: https:\u002F\u002Fwe.tl\u002Ft-P8EKKmVfAV \r\nHet gaat om beelden van de toelichting (zonder opmaak, zonder ondertiteling) van persrechter Eric Helder van de Raad van State op de PAS-uitspraken. De beelden bevatten antwoorden op vijf meest gestelde vragen. Jullie kunnen de beelden vanzelfsprekend gebruiken voor website of televisie. De complete versie van de toelichting (met inbegrip van de vragen) is te zien op de website van de Raad van State.","Den Haag","https:\u002F\u002Fwww.raadvanstate.nl","56bde44f-fcd2-46b2-8eae-5197cfce13d6","Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) mag niet als basis voor toestemming voor activiteiten worden gebruikt. Dat blijkt uit een uitspraak van de Afdeling bestuurs",[19,28,37,46,53,60,67,74,81,88],{"id":20,"title":21,"pubDate":22,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":23,"description":27},"c70a1ee7-7cfd-4794-9369-4ebdc19d369e","Advies Raad van State over wetsvoorstel voor verbod op voorrang statushouders","2025-09-22T10:00:00.027+02:00",[24],{"id":25,"title":26},"32100","Recht","De Afdeling advisering van de Raad van State heeft op 17 september 2025 het advies vastgesteld over het wetsvoorstel om de Huisvestingswet 2014 te wijzigen voor",{"id":29,"title":30,"pubDate":31,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":32,"description":36},"9c2b1bd9-791b-4aaf-8581-6becb744d9ef","Stagnatie in behalen klimaatdoelen; klimaatbestendige keuzes nodig","2025-09-16T15:35:00.045+02:00",[33],{"id":34,"title":35},"23100","Klimaat, milieu en duurzaamheid","De kans is heel erg klein dat het wettelijk doel van 55% CO2-emissiereductie in 2030 ten opzichte van 1990 wordt gehaald. De cijfers laten zien dat er, ook bezi",{"id":38,"title":39,"pubDate":40,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":41,"description":45},"9512f49f-9167-4440-8ff0-2a9f09aaf2d2","Advies Raad van State over Miljoenennota 2026 en rapportage begrotingstoezicht 2025","2025-09-16T15:35:00.029+02:00",[42],{"id":43,"title":44},"28100","Politiek en overheid","“Houd koers in onzekere tijden en bereid keuzes voor de langere termijn voor” De Miljoenennota 2026 wordt gepresenteerd in een periode van aanzienlijke onzekerh",{"id":47,"title":48,"pubDate":49,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":50,"description":52},"a11a414e-cc70-4346-847f-edcba74640c1","Schorsingsverzoek Schiphol afgewezen: gevreesde gevolgen doen zich nu niet voor","2025-09-04T10:00:00.031+02:00",[51],{"id":43,"title":44},"De gevolgen die Schiphol vreest van de uitspraak van de rechtbank Den Haag waarbij de natuurvergunning voor de luchthaven is vernietigd, treden op dit moment ni",{"id":54,"title":55,"pubDate":56,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":57,"description":59},"9fbdf034-aad2-472e-af6b-616c00ab0653","Advies over amendement over reikwijdte van strafbaarstelling illegaal verblijf","2025-08-29T10:00:00.024+02:00",[58],{"id":43,"title":44},"De Afdeling advisering van de Raad van State heeft de voorlichting over het amendement bij de Asielnoodmaatregelenwet over de reikwijdte van strafbaarstelling i",{"id":61,"title":62,"pubDate":63,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":64,"description":66},"bc27029b-d10c-4b9a-9757-bcc4389a93b5","Nederland mag alleenstaande mannelijke asielzoekers niet terugsturen naar België","2025-07-23T10:15:00.027+02:00",[65],{"id":25,"title":26},"De minister van Asiel en Migratie mag alleenstaande mannelijke asielzoekers niet langer terugsturen naar België vanwege systeemfalen van de Belgische autoriteit",{"id":68,"title":69,"pubDate":70,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":71,"description":73},"41246db5-1ec9-4e42-84c3-bc848027516f","Burgemeester Utrecht mocht geen dwangsom opleggen voor digitale oproep tot ordeverstoring","2025-06-11T10:15:00.032+02:00",[72],{"id":25,"title":26},"De burgemeester van Utrecht mocht geen dwangsom opleggen aan een man die via Telegram in 2021 had opgeroepen tot een gewelddadige confrontatie met de politie in",{"id":75,"title":76,"pubDate":77,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":78,"description":80},"bf033fa1-08e3-4352-81a2-cd71958bf16e","Advies over wetsvoorstel Huurbevriezing woningcorporaties 2025 en 2026","2025-06-02T10:00:00.038+02:00",[79],{"id":43,"title":44},"De Afdeling advisering van de Raad van State adviseert de regering om het wetsvoorstel Huurbevriezing woningcorporaties 2025 en 2026 niet in te dienen bij de Tw",{"id":82,"title":83,"pubDate":84,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":85,"description":87},"b59645c4-516c-4ccf-8d1d-623dea21b483","Toeslagenouder krijgt kans om beroep op hardheidsclausule nader te onderbouwen","2025-05-21T10:15:00.049+02:00",[86],{"id":25,"title":26},"Een gedupeerde van de toeslagenaffaire krijgt acht weken de tijd om haar beroep op de zogenoemde hardheidsclausule bij de overname van een private toeslagschuld",{"id":89,"title":90,"pubDate":91,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":92,"description":94},"96fda042-ae68-4493-b52e-3b79d24516c6","Minister I&W moet extern salderen bij tracébesluit A27\u002FA12 Ring Utrecht beter motiveren","2025-04-30T10:15:00.037+02:00",[93],{"id":25,"title":26},"De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State draagt de minister van Infrastructuur en Waterstaat op om binnen een half jaar het tracébesluit ‘A27\u002FA12 R"]