Ede, 21 januari 2026 - Het stadsgezicht van Zutphen met de beroemde Wijnhuistoren is terug in Nederland. Meer dan 100 jaar bevond het schilderij zich in een Tsjechische particuliere verzameling. De maker is Cornelis Springer, de belangrijkste schilder uit de 19e eeuw van het Hollandse stadsgezicht. Hij verkocht het in 1872 voor 700 gulden aan de Belgische gebroeders Van der Donckt. Nu is het schilderij van de Hanzestad te kijk bij Simonis & Buunk in Ede met een imposante gouden lijst. De waarde ligt rond de 200.000 euro.
Bijschrift afbeelding: Cornelis Springer (1817-1891) Drukbevolkte markt voor de Wijnhuistoren in Zutphen, olieverf op paneel 60,2 x 47,5 cm © Simonis & Buunk, Ede
In de schilderijen van Cornelis Springer is vaak een prominente plaats toebedeeld aan historische gebouwen. Soms is dit een fantasie-architectuur, maar in de meeste gevallen waren dit bestaande gebouwen waarvan men de schoonheid in de 19e eeuw ‘herontdekte’.
De Wijnhuistoren in hartje Zutphen maakt deel uit van het zogeheten Wijnhuis, dat vanaf de 14e eeuw dienst deed als herberg, waag, wachthuis en plaats voor openbare aankondigingen. Het huidige gebouw heeft zijn oorsprong in een versterkte constructie uit de 9e tot 12e eeuw, waarvan resten uit het begin van de 14e eeuw nog zichtbaar zijn in de gewelfde kelders. In 1446 werd een eerste torentje met klok toegevoegd, toen de stad het Wijnhuis steeds meer voor officiële doeleinden ging gebruiken.
’s Werelds eerste chromatisch carillon
Tussen 1616 en 1642 werd de huidige toren gebouwd: meesterbouwer Emond Hellenraet ontwierp een vierkante zandstenen onderbouw met decoratieve elementen, bekroond door een achthoekige opbouw met zuilen, een benadering die is beïnvloed door Hendrick de Keyser, de architect van de Zuiderkerk en de Westertoren in Amsterdam. In 1644 voorzagen François en Pieter Hemony de toren van ’s werelds eerste chromatisch gestemde carillon, een revolutionair muziekinstrument. Een van de oorspronkelijke Hemony klokken is tot op heden bewaard gebleven.
In Springers compositie ontvouwt zich op de voorgrond een levendig markttafereel. Chique dames kopen vis tussen het gewone volk, dat de laatste roddels uitwisselt. Een straathond scharrelt z’n kostje bij elkaar. Springer heeft zichzelf rechtsonder geschilderd en slaat het markttafereel gade. De architectonische elementen, zoals klok en klokkenstoel zijn met grote precisie weergegeven. Zonlicht zorgt voor een sterk licht donkercontrast en benadrukt de prachtige historische gevels van de Hanzestad.
Kunstkenner-koopman
Bij een dergelijke aankoop is het van belang door meer dan honderd jaar rook en andere vernis-aanslag heen te kijken, de echtheid van het schilderij adequaat te beoordelen en tegelijk te bepalen tot welke maximale koopsom kan worden gegaan. De verwerving vond plaats bij opbod en de prijs liep daarbij (wijn)torenhoog op. In dit proces kwamen Frank Buunks kennerschap in oude kunst en zijn koopmanschap (kunsthandelaar sinds 1976) samen: snel en ad hoc opererend, in concurrentie met andere, vaak internationale, partijen uit de kunstwereld.
Bijschrift afbeelding: Cornelis Springer (1817-1891) Drukbevolkte markt voor de Wijnhuistoren in Zutphen, olieverf op paneel 60,2 x 47,5 cm © Simonis & Buunk, Ede