[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-93f77922-205f-4e1a-b149-bfadff28bdb0--":3,"related-articles-undefined-undefined-176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0-true":26},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"anpFeedCategory":9,"organisationTitle":10,"thirdParty":11,"body":12,"imageUrls":13,"city":18,"website":19,"orgId":20,"branches":21,"description":25},"93f77922-205f-4e1a-b149-bfadff28bdb0","PRESSRELEASE","Perenbomen barsten van het zeeleven","2023-08-29T07:00:00.038+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F2daaca5f-f2d4-4920-b754-20cec6b8c6ad.jpg","Binnenland","Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ)",false,"\u003Cp>\u003Cstrong>Kunstmatige riffen in de Waddenzee, gemaakt van afgedankte perenbomen, zitten na ruim een jaar onder water boordevol met zeeleven. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Jon Dickson. “Na vier maanden zagen we al veel vissen en andere dieren rond het rif. Na zestien maanden is het nog veel rijker geworden. Paalwormen zijn al begonnen met de afbraak van het hout, maar we verwachten dat de ‘peren-riffen’ nog vele jaren mee kunnen”, zegt Dickson. \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg alt=\"\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F93f77922-205f-4e1a-b149-bfadff28bdb0\u002FTientalleninktviseierenindividueelbevestigdaanperenboomrifFotoErikHoekendijk.jpg\" \u002F>​\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tientallen inktviseieren individueel bevestigd aan perenboomrif. Foto: Erik Hoekendijk\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Vervanging voor drijfhout \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De experimentele, kunstmatige riffen zijn deels een vervanging voor het vele drijfhout dat in vroegere tijden in zee terechtkwam. “Voordat mensen de rivieren met dammen en dijken in het gareel brachten, voerden ze veel bomen af naar zee. Na een half jaar tot meer dan een jaar, zonken veel van die bomen naar de bodem. Daar zorgden ze voor structuur op en in de bodem”, zegt Dickson. “Dat natuurlijke drijfhout zie je nauwelijks meer. Maar onze experimentele riffen zijn ook een vervanging voor de uitgestrekte mossel- en oesterriffen die vroeger op de bodem van de Waddenzee voorkwamen. Door visserij, baggeractiviteiten, en ook door ziekten zijn veel van die riffen, en daarmee de natuurlijke structuur die zij boden, verdwenen.” \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg alt=\"\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F93f77922-205f-4e1a-b149-bfadff28bdb0\u002FZesperenbomenvormeneen3m3pyramidevormigrifFotoErikHoekendijk.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zes perenbomen vormen een 3m3 pyramide-vormig rif. Foto Erik Hoekendijk\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Pragmatisch idee \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het gebruik van perenbomen als alternatief rif, was een pragmatisch idee van NIOZ-onderzoeker Tjeerd Bouma, vertelt Dickson. “Bij een fietstocht langs de boomgaarden zag hij hoe veel van die bomen aan het eind van hun economische levensduur worden gerooid. Daarmee zijn ze een goedkope bron van hout, dat in grote hoeveelheden beschikbaar is. Jaarlijks wordt in Nederland ongeveer 400 ha laagstam fruitbomen gerooid.” \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Monitoring van het zeeleven \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Met blokken beton aan de voet, verdwenen 192 bomen, omgebouwd tot 32 ‘kunstriffen’, in 2022 in de Waddenzee. Met behulp van camera’s op de betonnen voeten, met fuiken, en ook door enkele van die riffen op gezette tijden even naar boven te halen, controleren Dickson en collega’s hoeveel leven ze aantrekken. “En dat is gigantisch”, zegt hij onomwonden. \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg alt=\"\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F93f77922-205f-4e1a-b149-bfadff28bdb0\u002FOpeenoppervlaktevan10x10cmwordtgemetenhoeveellevenerisFotoErikHoekendijk.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Op een oppervlakte van 10x10 cm wordt gemeten hoeveel leven er is. Foto Erik Hoekendijk\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Opgegeten door vissen \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>“Toen we na vier maanden de eerste riffen omhooghaalden, zagen we onder andere veel zakpijpen op het hout groeien. Nu, na 16 maanden zijn veel van de kleine en middelgrote zakpijpen door ‘iets’, waarschijnlijk prederende vissen opgegeten. De overblijvers zijn heel groot geworden. \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Viskotter \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>“Toen we de riffen even op het dek van de viskotter TX96 tilden, zagen we na 16 maanden ook enorme hoeveelheden botervisjes tussen de takken vandaan komen. Ook zaten er letterlijk duizenden eitjes van zeekatten in een rif. Deze kunstriffen zijn overduidelijke broedplaatsen voor vis en ook garnalen geworden en daarnaast vestigingsplaatsen voor ‘vaste bewoners’, zoals die zakpijpen en ook anemonen.”  \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Natuurlijk rif \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De perenriffen zullen na verloop van tijd vanzelf verdwijnen. “Nu al zien we dat paalwormen het hout flink hebben aangetast. Maar als het meezit, zijn de bomen na enkele decennia zo volgegroeid met rifbouwers zoals schelpdieren, dat er dan een natuurlijk rif achterblijft”, hoopt Dickson. \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg alt=\"\" width=\"500\" height=\"333\" src=\"https:\u002F\u002Fstorage.googleapis.com\u002Faps-attachments\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F93f77922-205f-4e1a-b149-bfadff28bdb0\u002FJongebotervisPholisgunnellusuitboomrifFotoErikHoekendijk.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Jonge botervis Pholis gunnellus uit boomrif. Foto Erik Hoekendijk\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Helpen herstellen \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De onderzoeker is erg opgetogen over de snelle resultaten die met deze kunstriffen worden bereikt. “Het is hoopgevend dat deze riffen in zo’n korte tijd zoveel biodiversiteit genereren. Het laat zien dat we het verlies aan biodiversiteit actief kunnen helpen herstellen. Het is ook goed mogelijk om deze experimenten te extrapoleren naar de Noordzee, en misschien zelfs naar de oceanen, want ook daar zijn natuurlijke structuren zoals oesterriffen op grote schaal verdwenen.” \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cem>Dit project is mede mogelijk gemaakt door het Waddenfonds, Provincies Groningen, Friesland en Noord-Holland.\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fp>",[14,15,16,17],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FEQjKNj7E8j-jpMNNcoGyFYViaUfBma0_CK1FwIbcQFh0WgIUXMm36wAKnRGxWRclbprrDkz04CSSV2YQgASQICugghwcCpeWeCQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fk1sCinN-pw9rdydNbonunTmcFAw8sW_JHDrLD55VPAkSXCMy7YS_B9WFv62-KUvs9N1m9Kf6X2IUBMcg4VYrbhCkyuBDJbjCxpM","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F6v4r-ahubF9X_BSzPQBLDBuFjyNS_q4MnP9YNZVT1GKkjGkCXD-eiU2wzCl-zpC0-FSUeA_TqEPWWYitkDlqpLE0Cu5AZIhw4Q","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F1-kJdzQuhn5__kfKJto__IZHA7c1vEePB867S4WwuGAgLMA2tZY3wkMXif44-EWxpt1Gi0kU3Jx6JxS2JQnkfMJOVWCDJaKwhA","Texel","https:\u002F\u002Fwww.nioz.nl\u002Fen\u002Fnews\u002Fpear-trees-teeming-with-fish-and-other-sea-life","176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0",[22],{"id":23,"title":24},"41000","Dieren en natuur","Kunstmatige riffen in de Waddenzee, gemaakt van afgedankte perenbomen, zitten na ruim een jaar onder water boordevol met zeeleven. Dat blijkt uit het promotieon",[27,40,50,57,68,79,86,102,114,123],{"id":28,"title":29,"pubDate":30,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":31,"orgId":20,"branches":35,"description":39},"ba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering","2026-10-01T12:12:49.017+02:00",[32,33,32,33,34],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F9xrf1RatEE7ys7j3qRGXlqgUEKnZeqmD5jcg7XbN5-Kzj05B7An_O1LnTlsfmVqeoyss0jgPtmkhds4ORV6sy_zcT1XrBurbrw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeD7TN2a6Vx29QQJN-QfP1Ef9_K8wRHVdgabm542TbnLMZ7utMHRcQmaHT3Ma9FG2B__TrtNueC2Zheiu18raMfDT5NkrN3rhQTI","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c\u002F261001pressreleaseWuetalScienceAdvances.pdf",[36],{"id":37,"title":38},"23100","Klimaat, milieu en duurzaamheid","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering Nieuw onderzoek laat zien hoe natuurlijke patronen in kustgraslanden zo",{"id":41,"title":42,"pubDate":43,"logoUrl":44,"thirdParty":11,"imageUrls":45,"orgId":20,"branches":47,"description":49},"7c34b2ca-7596-478a-9dff-7ea759ec927d","Visserij buiten windpark is geen trekpleister voor kleine mantelmeeuwen","2026-06-09T08:00:00.055+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fde62be80-f1b6-41f3-b382-5ef8710c623d.jpg",[46,46],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FA4Qo2VJ3uj809zBpCVWF5taDLT3wXWv340idHrkBV_JviCs0pMDx2-B0-Kkj4j3ncF4KoLEhLTLjWDI3oJbqeglRyDVrT1JP",[48],{"id":37,"title":38},"Kleine mantelmeeuwen uit de kolonie op Neeltje Jans blijken het windpark voor de Zeeuwse kust te mijden, behalve sommige mannetjes. NIOZ-ecoloog Roos Kentie en ",{"id":51,"title":52,"pubDate":53,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":20,"branches":54,"description":56},"ebfa2357-abd2-46cd-a758-a91e1b4e6ef6","Afgedankte perenbomen brengen leven in de Waddenzee","2026-02-05T17:54:11.982+01:00",[55],{"id":23,"title":24},"Onderzoek met een sportvissonar laat zien dat er rond kunstmatige bomenriffen in de Waddenzee tot wel 3,5 keer meer, en ook grotere vissen voorkomen dan op verg",{"id":58,"title":59,"pubDate":60,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":61,"orgId":20,"branches":65,"description":67},"873a7d4b-735a-4c3a-a1ea-a69082f6737c","Enorme bosbranden en bodemerosie door opwarming en CO2-uitstoot 56 miljoen jaar geleden ","2026-01-19T21:00:00.033+01:00",[62,63,64],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FDFqtcvCou9h8P9PzmIHAsRSQrRax8FgscNLUWvA4eq5GiHMBU318VP9yNtfRLlWmlnd_VlcOgNUROoBGwkCuRviU8UwqBme3GNA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F0Fh95OqPiqkTeWTfxCi217r_XFU13NhFuiI2LN0xE3Gzqdts3GhQz6oRMfV-C5nKJ3cLss9ZHJdDzH8WY4swTVXWdBPVuWvTAu0","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fxb_IIe7KSCq6tUVgspVmb3p-L_98BmZHV31C2cfMlFI0v97DXrFOguMBhI6qjkSFCvJroRaSAoLCslOREk0PVXNlGirNnpc1sA",[66],{"id":37,"title":38},"Het klimaat warmde 56 miljoen jaar geleden bijna net zo snel op als nu. Toen er in een korte tijd enorm veel CO2 in de atmosfeer terecht kwam, leidde dat tot gr",{"id":69,"title":70,"pubDate":71,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":72,"orgId":20,"branches":76,"description":78},"00348008-f2e8-473c-8f0e-18b685e12fdf","Westerscheldenatuur loopt vast door decennia baggeren","2026-01-16T10:00:00.029+01:00",[73,74,75],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Foc_zDsl5IF6wZLiHzfLV2sS41KhR8buLiJwjJi-QymFKyIEoJKVzFvsHZFxm-aspejBNHDowrNNlMbrYxTtPLhV5117ihAJIZQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FH3s5JMxj-Tn8OML8d9RX45LmEt1KAT9xeViAzT6rff6vMgqmWuTD9LL_jm6B9Dic15n2_8TTrHrVO6xpvjKDkDCMYk5Q7dpn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeFdE8i0MVGx1cRbBNWLXd2dlWw66Nqi7Up0E0La_4E_7mEH1Vmz1sKIweeyB0p0TTr2xqv5uBpyZhQQThRU9dlY2SzAO1gP7",[77],{"id":37,"title":38},"Yerseke, 16 JANUARI 2026 – De natuur van de Westerschelde is sinds de vaargeulverdiepingen in de jaren zeventig een doodlopende weg ingeslagen. Door het enorm g",{"id":80,"title":81,"pubDate":82,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":20,"branches":83,"description":85},"c848e214-a5ed-4f73-af65-8d3729ba864b","Sterke, snelle vermindering broeikasgas-uitstoot nodig om 'zeespiegelerfenis' te beperken ","2025-10-24T11:02:00.622+02:00",[84],{"id":37,"title":38},"De onafwendbare zeespiegelstijging in de komende eeuwen, ook wel zeespiegelerfenis genoemd, is een van de meest problematische gevolgen van klimaatverandering v",{"id":87,"title":88,"pubDate":89,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":90,"orgId":20,"branches":97,"description":101},"15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a","ZeeWijzer toont kiezers: politieke partijen zeggen te weinig over bescherming van de zee","2025-10-13T06:00:00.034+02:00",[91,92,93,94,95,96],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FU6ZrWi8apJnBNqWKwVGfh8vBNrzGsPULrzJ0ZYO6z9dySaE9rly4xXST7gFUzE4V0IauaAdxa33jvS5UgTUkYmuSJh1uzS-R_xU","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FxsqgWWlr7lpGkCPekNlx2eTDU0U61zR5c3Hxajb1QDeEx_KD5YjLc3qbHJ34UeSmK3hauiul712xOMZ3ogiwzbBXupC_sKJR","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FSCHoDttDNkIB6dcEeTtidnS8Yo1CHete32wL0SxfJTsv1ybsBQ5T53h15B5KUFU4QO-6p7ShQVdPJUUneVgjPu31xX9Z2VwgUA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fg0SeqqnV_hhYTXKmVlyVx5QtVYJZG7509l9s5LSciMmdI3Z4_KO5gcN2jY4F7wLEt9Zo0sKi_UCW8Szkj-eXau1HANQODDrV","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fvy5HloP0B51LcFBHwDg1jGpazKUuKIt8TMdWKg_Pgw64fwebxGHxVUyQJ_WUnSwCfdr38Pim-xVJrC8YuYxU86Pb7qbnJGMw","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a\u002FZeewijzerteaseronepager.pdf",[98],{"id":99,"title":100},"38100","Algemeen nieuws","13 oktober 2025 - Oceaanwetenschappers en natuur- en klimaatorganisaties analyseerden vijftien verkiezingsprogramma's op hun beloften aan de zee. Er blijken gro",{"id":103,"title":104,"pubDate":105,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":106,"orgId":20,"branches":109,"description":113},"b2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131","1% van windparkinvesteringen kan miljoenen hectares zeeleven herstellen","2025-07-07T15:24:02.613+02:00",[107,108],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FwrZh7cchgZfpPt1cwAH6ab3EQMXvqUqaZAaKJMtJ9KFm4f0A53P1HvsErov-CCd69qF4UKl_Dp_pv-2qhTRwfM3U3DKzZw_M","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fb2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131\u002F20250314FinancingmarinerestorationthroughoffshorewindinvestmentsREVISEDflattext.pdf",[110],{"id":111,"title":112},"47100","Wetenschap","Een bijdrage van 1 procent van alle wereldwijde investeringen tot 2050 in offshore windprojecten is al voldoende om natuur grootschalig te herstellen. Dat blijk",{"id":115,"title":116,"pubDate":117,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":118,"orgId":20,"branches":120,"description":122},"46133fa4-f258-4136-abca-18416823692a","Harde kraamkamer voor schelpdiertjes bleek vooral een buffet voor roofdieren","2025-07-02T17:54:53.428+02:00",[119],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F8UAajpACoyBPdfuGmofuff6Ju90N0AZqWNReLjpSIGrTATKk9d-bvQnvRVPgm5I0VHqDCjOUrXJD9o3n8YEDVtnSRnrf6kWCSQ",[121],{"id":111,"title":112},"Je kunt de vorming van mossel- en oesterbanken op zandige zeebodems stimuleren met een harde ondergrond. Maar toen NIOZ-promovenda Sterre Witte schelpen en keie",{"id":124,"title":125,"pubDate":126,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":127,"orgId":20,"branches":130,"description":132},"a26c2497-88d4-4942-869e-89e6c62a5015","Eenvoudige nieuwe methode berekent hoe mangroves kusten tegen golven beschermen","2025-04-30T08:00:00.026+02:00",[128,129],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FKIgbeT0QFph2TZ43JVI2Y2uVqI113iPYfHGuM7H1St6hq7LOwpRWVyyAFgPcQ7-JVziOIIAm1j0CSObL6yHFWpTFV1D6YiGJKQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FGocadfSpuWLqq26fgmPN6BOxQNurax9eGNgOFtHkEcqwIWhmW1oPxXBa3RyZHaD2s2sKgvjdxClWUhlBAGIw0ZNlps9_gzZOKA",[131],{"id":37,"title":38},"Een natuurlijk fort dat bestand is tegen razende stormen: dat is wat mangroves en andere beboste moerassen vormen langs onze kusten en rivieren. Maar hoe goed b"]