[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-a0e3e7e7-f36c-43bc-8fd4-8740d611f89d--":3,"related-articles-undefined-undefined-7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123-true":214},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"anpFeedCategory":9,"organisationTitle":10,"thirdParty":11,"body":12,"note":13,"city":14,"website":15,"orgId":16,"branches":17,"description":213},"a0e3e7e7-f36c-43bc-8fd4-8740d611f89d","PRESSRELEASE","Rathenau Instituut stelt 10 ontwerpeisen aan de digitale samenleving","2020-10-22T11:00:00.053+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123\u002F72810e31-b59b-4276-8fd0-032e36ba58fa.jpg","Binnenland","Rathenau Instituut",false,"\u003Cp>\u003Cstrong>Met de doorbraak van ‘immersieve’ technologieën zoals augmented reality, virtual reality en spraakcomputers gaat de digitale samenleving een nieuwe fase in. De fysieke en digitale wereld raken meer dan ooit met elkaar verknoopt. Dat roept urgente maatschappelijke en politieke vragen op. Het Rathenau Instituut publiceert vandaag een manifest met tien ontwerpeisen aan de digitale samenleving van morgen. De eisen zijn opgesteld op basis van drie onderzoeksrapporten van het afgelopen jaar.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Onze vergaande onderdompeling in digitale technologie vervaagt de grens tussen mensen en computer, tussen fysiek en digitaal. Kunnen we nep nog van echt onderscheiden? Hoe gaan we met elkaar om in de nieuwe digitale wereld? Sturen wij de digitale wereld aan, of worden wij door de digitale wereld aangestuurd? Diverse publieke waarden zijn in het geding, waaronder privacy, autonomie, waarachtigheid en gezondheid.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Als startschot voor een breed publiek en politiek debat, stelt het Rathenau Instituut tien eisen die van overheden, bedrijven en burgers om urgente actie en dialoog vragen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Die eisen zijn:\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>1.    We willen de baas blijven over ons digitale lijf.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>2.    We willen anoniem kunnen blijven.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>3.    We willen controle over onze virtuele identiteit.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>4.    We willen duidelijkheid over nieuwe digitale eigendomskwesties.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>5.    We willen leven in een inclusieve digitale wereld.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>6.    We willen kunnen weten dat iets nep is.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>7.    We willen bescherming tegen manipulatie en beïnvloeding.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>8.    We willen dat onze gezondheid niet geschaad wordt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>9.    We willen een digitale markt met eerlijke machtsverhoudingen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>10.    We willen dat publieke ruimtes publiek blijven.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het Rathenau Instituut deed onderzoek naar virtual reality, augmented reality en spraaktechnologie. Met deze ‘immersieve technologiën’ worden we dieper dan ooit ondergedompeld in de digitale wereld. Virtual reality transporteert ons naar een volledig kunstmatige wereld, waarin alle geluiden en beelden gecreëerd worden door computers. Augmented reality voegt digitale lagen aan onze ervaring van de werkelijkheid toe. En via spraaktechnologie kunnen we met computers praten, en luisteren vele apparaten, zoals onze smartphones en slimme speakers, op steeds meer plekken met ons mee. Onderzoek naar de brede en diepe impact van deze technologieën op de samenleving resulteerde in het vandaag gepresenteerde manifest.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp> \u003C\u002Fp>","Voor meer informatie: Charlotte Lockefeer, c.lockefeer@rathenau.nl","Den Haag","https:\u002F\u002Fwww.rathenau.nl\u002Fnl","7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123",[18,22,25,29,32,35,38,41,44,47,50,53,56,59,62,65,68,71,74,77,80,83,84,88,92,95,98,101,105,109,112,115,118,121,124,127,130,133,136,139,143,147,151,154,157,160,163,166,169,172,175,178,181,184,187,190,194,197,201,204,207,210],{"id":19,"title":20,"parentId":21},"33101","Amusementsindustrie","33100",{"id":23,"title":24,"parentId":21},"33114","Fantasy en sciencefiction",{"id":26,"title":27,"parentId":28},"93252","3G","50100",{"id":30,"title":31,"parentId":28},"50101","Bekabelen",{"id":33,"title":34,"parentId":28},"93502","Bluetooth",{"id":36,"title":37,"parentId":28},"50106","DSL\u002FADSL",{"id":39,"title":40,"parentId":28},"94342","Draadloze communicatie",{"id":42,"title":43,"parentId":28},"50102","Elektronische communicatie",{"id":45,"title":46,"parentId":28},"50103","Faxtechnologie",{"id":48,"title":49,"parentId":28},"50110","GPRS",{"id":51,"title":52,"parentId":28},"50107","Mobiele communicatie",{"id":54,"title":55,"parentId":28},"50108","Mobiele telefoons",{"id":57,"title":58,"parentId":28},"50109","Satelliettechnologie",{"id":60,"title":61,"parentId":28},"50112","Telecommunicatie",{"id":63,"title":64,"parentId":28},"50113","Telecommunicatie - andere",{"id":66,"title":67,"parentId":28},"94322","Telecommunicatiebedrijven & -diensten",{"id":69,"title":70,"parentId":28},"94312","Telecommunicatiematerieel",{"id":72,"title":73,"parentId":28},"50111","Telefonie",{"id":75,"title":76,"parentId":28},"50105","Vezeloptiek",{"id":78,"title":79,"parentId":28},"50104","Vezeloptische communicatie",{"id":81,"title":82,"parentId":28},"94332","VoIP",{"id":28,"title":61},{"id":85,"title":86,"parentId":87},"11022","Media","11000",{"id":89,"title":90,"parentId":91},"32131","Intellectueel eigendomsrecht","32100",{"id":93,"title":94,"parentId":91},"32103","Computerrecht",{"id":96,"title":97,"parentId":91},"93762","Gegevensbescherming",{"id":99,"title":100,"parentId":91},"32126","Mediarecht",{"id":102,"title":103,"parentId":104},"41108","Overheid","41100",{"id":106,"title":107,"parentId":108},"93712","Mensenrechten","28100",{"id":110,"title":111,"parentId":104},"41101","Burgerrechten",{"id":113,"title":114,"parentId":108},"41109","Binnenlandse zaken",{"id":116,"title":117,"parentId":104},"11014","Onderzoeksjournalistiek",{"id":119,"title":120,"parentId":104},"11015","Opinie",{"id":122,"title":123,"parentId":108},"41113","Politiek",{"id":125,"title":126,"parentId":108},"28106","Consumentenbescherming",{"id":128,"title":129,"parentId":108},"28131","Digitale overheid",{"id":131,"title":132,"parentId":108},"28125","Ontwikkeling en welzijn van kinderen",{"id":134,"title":135,"parentId":108},"28133","Overheidsdiensten",{"id":137,"title":138,"parentId":108},"28128","Regulerende overheidsdiensten",{"id":140,"title":141,"parentId":142},"19103","Computers en technologie in het onderwijs","19100",{"id":144,"title":145,"parentId":146},"94232","Gadgets","34119",{"id":148,"title":149,"parentId":150},"16148","Virtual reality","16100",{"id":152,"title":153,"parentId":150},"16145","Software",{"id":155,"title":156,"parentId":150},"94112","Social media",{"id":158,"title":159,"parentId":150},"16144","Servers en gegevensopslag",{"id":161,"title":162,"parentId":150},"16149","Ontwerp van websites",{"id":164,"title":165,"parentId":150},"16141","Nieuwe media",{"id":167,"title":168,"parentId":150},"16140","Netwerkinformatica",{"id":170,"title":171,"parentId":150},"16129","Informatiewetenschap",{"id":173,"title":174,"parentId":150},"16134","Informaticaontwikkeling",{"id":176,"title":177,"parentId":150},"16118","Informatica voor consumenten en thuis",{"id":179,"title":180,"parentId":150},"16103","Informatica voor bedrijven en professionals",{"id":182,"title":183,"parentId":150},"93352","Embedded technology",{"id":185,"title":186,"parentId":150},"16135","Draagbare computers",{"id":188,"title":189,"parentId":150},"16101","Artificial intelligence",{"id":191,"title":192,"parentId":193},"93782","Gezondheidsbeleid","29100",{"id":195,"title":196,"parentId":193},"29161","Mentale gezondheid",{"id":198,"title":199,"parentId":200},"81008","Stemverwerking","81000",{"id":202,"title":203,"parentId":200},"81006","Robotica",{"id":205,"title":206,"parentId":200},"81003","Cybernetica",{"id":208,"title":209,"parentId":150},"81002","Automatisering",{"id":211,"title":212,"parentId":200},"81001","Automatische identificatiesystemen","Met de doorbraak van ‘immersieve’ technologieën zoals augmented reality, virtual reality en spraakcomputers gaat de digitale samenleving een nieuwe fase in. De ",[215,226,236,244,253,262,269,278,289,296],{"id":216,"title":217,"pubDate":218,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":219,"orgId":16,"branches":221,"description":225},"5d84a77f-afd1-4791-9cde-01a15ad1e9e6","Vertrouwen in wetenschap onverminderd hoog","2026-09-29T10:51:45.915+02:00",[220],"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123\u002F5d84a77f-afd1-4791-9cde-01a15ad1e9e6\u002FVertrouwenindewetenschap2026RathenauInstituut1.pdf",[222],{"id":223,"title":224},"47100","Wetenschap","Nederlanders geven in 2026 gemiddeld een 7,4 voor hun vertrouwen in de wetenschap. Dat was een jaar geleden 7,5. De rechtspraak volgt met een 6,4 (was 6,5). Dat",{"id":227,"title":228,"pubDate":229,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":230,"orgId":16,"branches":232,"description":235},"506cc743-5414-455c-a07a-c795634eeea6","'Meer bevoegdheden voor AIVD en MIVD betekenen minder bescherming voor burgers'","2026-09-03T16:12:16.627+02:00",[231],"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123\u002F506cc743-5414-455c-a07a-c795634eeea6\u002FRathenauInstituutIInbrengCDIVDaangelegenhedenIBerichtaanhetparlement.pdf",[233],{"id":108,"title":234},"Politiek en overheid","Nieuwe dreigingen, meer bevoegdheden. Dat is de strekking van een nieuw wetsvoorstel over de taken van de AIVD en de MIVD. Maar dat kan ten koste gaan van de gr",{"id":237,"title":238,"pubDate":239,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":240,"description":243},"044cdcc4-6cde-41fb-a5cf-896fe0cc0eec","Begrens de invloed van digitale technologie rond relaties","2026-06-22T10:18:55.257+02:00",[241],{"id":150,"title":242},"IT, tech en social media","Bepaal de grenzen van AI en digitale technologie in ons emotionele, sociale en liefdesleven. Zorg daarbij dat digitale technologie onze sociale relaties verrijk",{"id":245,"title":246,"pubDate":247,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":248,"orgId":16,"branches":250,"description":252},"61958cf9-5ab1-4971-95e4-b9d8ea18e4fa","'Kokervisie belemmert effectieve aanpak online misinformatie'","2026-06-10T16:45:34.127+02:00",[249],"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123\u002F61958cf9-5ab1-4971-95e4-b9d8ea18e4fa\u002FWikkenenwetenRathenauInstituut.pdf",[251],{"id":150,"title":242},"Online misinformatie leidt tot gevaarlijke situaties rond zwangerschap en bevalling, bleek onlangs uit onderzoek van RTL Nieuws. Niet alleen verloskundigen en k",{"id":254,"title":255,"pubDate":256,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":257,"orgId":16,"branches":259,"description":261},"e993271a-f3a3-4f5f-af16-a332059a562c","Offline ervaringen beïnvloeden geloof in misinformatie op sociale media","2026-06-09T09:16:52.499+02:00",[258],"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123\u002Fe993271a-f3a3-4f5f-af16-a332059a562c\u002FWikkenenwetenRathenauInstituut.pdf",[260],{"id":150,"title":242},"Of mensen misinformatie op sociale media geloven, hangt voor een belangrijk deel samen met hun ervaringen in de offline wereld. Wie negatieve gevolgen van misin",{"id":263,"title":264,"pubDate":265,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":266,"description":268},"6290a37c-c06e-4090-ae6f-1c468c9577f0","Rathenau Instituut opent prijs ter versterking van democratisch debat over technologie","2026-06-04T12:01:17.427+02:00",[267],{"id":223,"title":224},"Vandaag stelt het Rathenau Instituut de nieuwe nominatieronde open van de Melanie Petersprijs. De prijs is bedoeld voor personen die een belangrijke bijdrage le",{"id":270,"title":271,"pubDate":272,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":273,"orgId":16,"branches":275,"description":277},"0c1398ce-7651-4f04-868d-7f60bef30539","'De Embryowet is aangepast, maar de belangrijkste vraag bleef liggen'","2026-06-04T08:30:00.036+02:00",[274],"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123\u002F0c1398ce-7651-4f04-868d-7f60bef30539\u002FEmbryosonderdeloepRathenauInstituut.pdf",[276],{"id":108,"title":234},"Deze week stemde de Tweede Kamer over aanpassingen in de Embryowet. Met de nieuwe wettelijke definitie van een embryo is het politieke debat hierover voorlopig ",{"id":279,"title":280,"pubDate":281,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":282,"orgId":16,"branches":284,"description":288},"6b3413b9-18aa-4666-8f2d-3520bf91881b","Nederlander kijkt breder naar embryo-onderzoek dan politiek","2026-05-28T10:31:19.075+02:00",[283],"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F7e64fa8b-4f93-4e1c-8143-afc5d5a16123\u002F6b3413b9-18aa-4666-8f2d-3520bf91881b\u002FEmbryosonderdeloepRathenauInstituut.pdf",[285],{"id":286,"title":287},"38100","Algemeen nieuws","Nederlanders kijken breder naar onderzoek met embryo's dan de politiek. Dat blijkt uit de publicatie 'Embryo's onder de loep' van het Rathenau Instituut. Het ra",{"id":290,"title":291,"pubDate":292,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":293,"description":295},"90e9cb7a-ac16-4f8e-9a31-be5828a066c8","'Nú richtlijnen nodig voor het gebruik van AI in de wetenschap'","2026-05-20T09:00:00.031+02:00",[294],{"id":223,"title":224},"Er zijn dringend richtlijnen nodig voor verantwoord gebruik van kunstmatige intelligentie in de wetenschap. Onverantwoord gebruik van AI ondermijnt de betrouwba",{"id":297,"title":298,"pubDate":299,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":16,"branches":300,"description":302},"986de42c-f170-42ea-8ccd-ecaaa3f72d18","Zicht op gevolgen overheidsdigitalisering moet beter  ","2026-05-19T13:52:59.306+02:00",[301],{"id":108,"title":234},"De Nederlandse overheid scoort over het algemeen goed op internationale ranglijsten die randvoorwaarden meten van overheidsdigitalisering. Maar de ranglijsten b"]