Gemeente Uithoorn tekende met het collectief van tientallen glastuinbouwers in De Kwakel-Kudelstaart (DKK) en Switch Datacenters afgelopen week een meerpartijenovereenkomst voor de verdere ontwikkeling van een warmtenet dat gevoed gaat worden met groene warmte door datathermie van een nieuw datacenter.
Fotobijschrift: Martine van der Voort Fotografie.
Het unieke initiatief van de partijen draagt bij aan de verduurzaming van de glastuinbouw in De Kwakel-Kudelstaart. De partijen, samen met Greenport Aalsmeer en netbeheerder Liander, hebben hiervoor een structurele en toekomstvaste aanpak uitgewerkt, waarmee de overstap van gas naar duurzame warmte mogelijk wordt. Recent heeft het project een SDE++-subsidie van het Rijk ontvangen waarmee het fundament is gelegd onder de financiële haalbaarheid van dit initiatief en de verdere ontwikkeling een versnelling krijgt.
Volgens onderzoek van Liander(1) zou de verduurzaming en elektrificatie van de glastuinbouw in dit gebied zonder deze koppeling tussen het datacenter en het warmtenet een zeer lastige opgave worden. Door groene residuele warmte (datathermie) uit het datacenter centraal te benutten, is niet voor iedere tuinder een eigen warmtepomp nodig. Dat vermindert de druk op het elektriciteitsnet en helpt netcongestie te voorkomen. Bovendien is de fysieke ruimte om het elektriciteitsnet in dit gebied voldoende uit te breiden beperkt. Deze oplossing kan daardoor sneller worden gerealiseerd en vraagt om veel lagere investeringen van de netbeheerder dan alternatieven.
De stroom voor het datacenter zal uit 100% Nederlandse wind en zon bestaan en is dus duurzaam volgens het nieuwste Greenhouse Gas Protocol. Het datacenter vangt een groot deel van de energie dievrijkomt als warmte van de servers weer op en levert die aan het warmtenet. Het datacenter krijgt op zijn beurt koud water terug uit het warmtenet, dat wordt gebruikt voor de koeling van serverapparatuur van klanten. Deze uitwisseling van warmte en koude gebeurt in een gesloten systeem, zonder gebruik van drink- of oppervlaktewater. Het datacenter zal modulair gebouwd worden op circulaire wijze ineen voormalig logistiek gebouw dat deels wordt hergebruikt en zich in de nabijheid van de glastuinbouw bevindt, waardoor er geen extra ruimtebeslag zal zijn in een gebied waar ruimte schaars is.
Verantwoordelijk wethouder Jan Hazen van Uithoorn is positief over het initiatief: “De glastuinbouw staat voor een grote verduurzamingsopgave. Dit project kan een belangrijke bijdrage leveren door tuinders toegang te geven tot een alternatief voor aardgas op basis van datathermie. Daarmee wordt residuele groene warmte uit een datacenter nuttig ingezet voor de verwarming van kassen. Tegelijkertijd kan het project helpen om de belasting van het elektriciteitsnet te beperken. Het is een voorbeeld van hoe partijen uit verschillende sectoren gezamenlijk kunnen werken aan duurzame en toekomstbestendige oplossingen.”
Patrick Hogenboom, mede-eigenaar van een van de glastuinbouwbedrijven en woordvoerder namens DKK en namens de energiecoöperatie die de tuinders hebben opgericht, is verheugd over de gemaakte afspraken: “Onze energievoorziening wordt hierdoor nog duurzamer, milieuvriendelijker en vooral minder afhankelijk van gas, waarvan de prijs door geopolitieke spanningen steeds onvoorspelbaarder wordt. Met dit initiatief hebben we straks de beschikking over een constante warmtebron waarmee we onze bedrijfsvoering naar een volgende fase van verduurzaming kunnen brengen.”
Greenport Aalsmeer directeur Ruud Knorr geeft aan: “De Kwakel-Kudelstaart is het grootste glastuinbouwgebied binnen Greenport Aalsmeer. Voor de toekomstbestendigheid van dit gebied is een warmtenet een cruciaal onderdeel. Greenport Aalsmeer heeft in 2020 de gebiedsinventarisatie energie opgesteld en vervolgens tuinders bij elkaar gebracht in een energiecoöperatie. We zijn heel blij met deze belangrijke stap richting daadwerkelijke realisatie.”
De provincie Noord-Holland heeft in de Datacenterstrategie Noord-Holland 2025–2027 ruimte geboden voor solitaire datacenterontwikkelingen buiten de aangewezen clustergemeenten (Amsterdam, Haarlemmermeer en Hollands Kroon). Voor deze ontwikkelingen geldt dat zij, naast de bestaande vestigingsvoorwaarden, moeten voldoen aan aanvullende criteria. Zo moet een datacenterontwikkeling aansluiten bij de ruimtelijke en strategische doelstellingen en ambities van de betreffende gemeente, bijdragen aan het verminderen van netcongestie en een positieve bijdrage leveren aan de brede welvaart.(2)
Huibert Baud, directeur Klant & Ontwerp bij Liander: “Dit project laat zien hoe verduurzaming, digitale infrastructuur en slim gebruik van het elektriciteitsnet samen kunnen gaan. Als netbeheerder lopen we ook in dit gebied tegen de ruimtelijke en energetische grenzen van het net aan. Dat kan gevolgen hebben voor woningbouw en bedrijvigheid. Door samen met lokale overheden en bedrijven slimme keuzes te maken, zoals het centraal benutten van restwarmte en flexibel omgaan met vermogen, kunnen we groei ondanks schaarste toch mogelijk maken. Dit soort keuzes en samenwerking zijn hard nodig, omdat niet alles altijd en overal meer kan.”
Pieter Duijves, COO en voortrekker van het initiatief bij Switch Datacenters, kijkt uit naar het vervolg: “Als datacenterontwikkelaar en beheerder willen we dat de energie die bij ons vrijkomt nuttig wordt hergebruikt. Door onze groene warmte als datathermie aan de tuinders te leveren en tegelijk koeling terug te ontvangen, gebruiken we de al hernieuwbare energie in feite twee keer: eerst om de servers te laten draaien en vervolgens om de kassen te verwarmen. Deze mijlpaal markeert de start van een heel mooi voorbeeldproject voor heel Nederland en daarbuiten.”
De partijen staan nog aan het begin van het traject en vervolgstappen komen nu in beeld, waaronder de verdere uitwerking van de afspraken en het maken van de detailontwerpen. In deze fase zullen de partijen ook in overleg treden met omwonenden over de plannen om de impact te minimaliseren.Tegelijkertijd kijken de betrokken partijen uit naar de realisatie van dit unieke project, dat een positieve bijdrage levert aan de energietransitie in de regio. Het initiatief laat zien hoe de glastuinbouw en digitale infrastructuur, samen met overheid en netbeheerder, kunnen bijdragen aan de verduurzaming van de samenleving.
(1) Rapport Liander Eindrapportage Gebiedsontwerp Greenport Aalsmeer, Q4 2025
(2) Binnenlands Bestuur. Noord-Holland wil meer opties voor nieuwe datacenters, van: https://www.binnenlandsbestuur.nl/digitaal/kunstmatige-intelligentie/noord-holland-wil-meer-opties-voor-nieuwe-datacenters