38% koopt vapes in fysieke winkels, vaak op loopafstand van school
Amsterdam 10 maart 2026 - Artsen slaan alarm over de grootschalige verkoop van vapes aan kinderen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat 38%* van de minderjarigen hun vapes koopt in een fysieke winkel, terwijl dit bij wet verboden is. Ook blijkt tot grote zorgen van de artsen dat deze tabakswinkels bij één op de vijf scholen binnen 5 minuten lopen bereikbaar zijn.**. Het collectief #ArtsenSlaanAlarm roept de overheid dringend op tot een snelle invoering van een vergunningstelsel. Hiermee kan de handhaving op leeftijd structureel worden versterkt en het aantal verkooppunten worden beperkt.
Fotobijschrift: #Artsen Slaan Alarm, van links naar recht: Luc van Lonkhuijzen, Noor Rikkers, Pim Keurlings en Sophie Cohen
Elke dag worden nieuwe kinderen verslaafd gemaakt aan nicotine
Nicotine is, ongeacht het product waarin het wordt gebruikt, een giftige en sterk verslavende stof. Bij jongeren verstoort nicotine de hersenontwikkeling en het gebruik kan leiden tot nicotinevergiftiging. Vaak worden social media genoemd als de plek waar vapes worden gekocht, maar opvallend is dat 38% van de scholieren de vapes in fysieke winkels koopt, waaronder tabaksspeciaalzaken, avondwinkels, tijdschriftenwinkels en tankstations. Eerder bleek al uit NVWA onderzoek dat 1 op de 4 gecontroleerde tabakswinkels vapes en sigaretten verkoopt aan minderjarigen en daarmee de wet overtreedt. Jongeren zelf zeggen in de spreekkamers van de artsen: “Het is gewoon te makkelijk. Er wordt haast nooit om ID gevraagd en als je snel weer weg bent, maken ze er geen probleem van.” Volgens artsen wijst dit op een structureel probleem, waarbij een nieuwe generatie jongeren continu wordt blootgesteld aan nicotine, met ernstige gezondheidsrisico’s tot gevolg.
“We zeggen in Nederland dat we jongeren willen beschermen tegen nicotine, maar in de praktijk laten we ze in de steek. Als artsen zien we steeds meer jonge patiënten in de spreekkamer die verslaafd zijn gemaakt aan nicotine. Dat is geen toeval, maar het gevolg van een systeem waarin verkopers vrij spel hebben omdat effectief toezicht vrijwel ontbreekt. Zolang de overheid dit laat gebeuren, winnen commerciële belangen het van de gezondheid van onze kinderen. Dat is onacceptabel en vraagt om direct ingrijpen,” aldus kinderlongarts Noor Rikkers, namens #ArtsenSlaanAlarm.
Als jij in Nederland een tabakswinkel tegenover een school wil openen dan mag dat
In Nederland is de verkoop van nicotineproducten aan minderjarigen verboden. Toch schiet de huidige wetgeving volgens artsen tekort. Iedereen kan momenteel, zonder vergunning, een tabaks(speciaal)zaak openen, ook direct naast een school of tegenover een ziekenhuis. Uit onderzoek van Pointer in samenwerking met de artsen blijkt dat bij 299 schoolvestigingen er een verkooppunt op minder dan 250 meter ligt. Eén op de vijf scholen heeft tenminste één verkooppunt die binnen 5 minuten lopen bereikbaar is. De uitschieters zijn vooral in binnensteden te vinden. In Rotterdam hebben scholieren gemiddeld ruim acht verkooppunten binnen fietsafstand, in Amsterdam en Den Haag zijn dat er zo’n zes.
Vanaf 2032 mogen nicotineproducten alleen nog worden verkocht in tabaksspeciaalzaken. Nu zijn ze nog wel te koop bij tankstations, gemakswinkels en tabaksspeciaalzaken. Steeds meer van deze winkels veranderen daarom in een tabaksspeciaalzaak, zodat zij ook na 2032 vapes en sigaretten mogen blijven verkopen. De huidige ongelimiteerde toename van winkels ondermijnt volgens artsen het doel van de wet: jongeren effectief beschermen tegen de tabaksindustrie. Daar komt bij dat handhaving op leeftijdsgrens momenteel onbegonnen werk is, er zijn te veel verkooppunten om effectief te kunnen controleren. De artsen dringen dan ook aan op een snelle invoering van een vergunningstelsel voor nicotineverkoop met maatregelen die kinderen daadwerkelijk beschermen:
- Structurele handhaving van de leeftijdsgrens. Met regelmatige controles, hoge boetes en effectieve sancties zoals verlies van vergunning bij overtredingen.
- Verbod op de verkoop van vapes en sigaretten in de omgeving van scholen. Alsmede een algemene beperking van het aantal verkooppunten.
Voor meer info, de gesprekken van de artsen met tabakszaken, de oproep aan de overheid en een overzicht van de onderzoeksresultaten, kijk op www.artsenslaanalarm.nl.
- Bron *: Nieuw onderzoek Vapen #jouwkeuze
- Bron **: Onderzoek Pointer i.s.m. Vapen #jouwkeuze
- Factsheet cijfers vapen
Over het collectief Artsen Slaan Alarm
#artsenslaanalarm is een samenwerkingsverband van honderden artsen die zich inzetten voor een rook- en nicotinevrije samenleving. Via indringende acties vragen zij aandacht voor de schade die roken en andere nicotineproducten aanrichten en pleiten ze voor maatregelen die nodig zijn om deze schade zoveel mogelijk te beperken. Deze campagne is mogelijk gemaakt door de Vereniging NTVG en wordt van harte ondersteund door artsenfederatie KNMG,waarmee deze boodschap gedragen wordt door álle artsen in Nederland. De video, de feiten, informatie en adviezen zijn terug te vinden op https://artsenslaanalarm.nl/.
