Wat gebeurt er wanneer een moeder, partner of andere naaste de ggz waarschuwt dat het ernstig misgaat met iemand? Volgens psycholoog en naasten-ervaringsdeskundige Tineke Spruijt is nu onvoldoende gegarandeerd dat zo’n signaal wordt vastgelegd, beoordeeld en waar nodig opgevolgd. Zij wil dat veranderen en biedt daarom op 29 september van 13.45 – 14.00 uur haar petitie en beleidsvoorstel aan de Tweede Kamer aan.
Voor Spruijt is de aanleiding persoonlijk. Haar dochter Tamar overleed op 30 maart 2023, kort nadat zij uit een ggz-instelling was ontslagen. Tijdens haar opname had Spruijt informatie doorgegeven over ernstige suïcidale uitingen van haar dochter. Volgens Spruijt is met dat signaal onvoldoende gedaan.
“Als een naaste waarschuwt dat iemand mogelijk een gevaar vormt voor zichzelf of ernstig ontregeld raakt, moet duidelijk zijn wat er met die informatie gebeurt. Een naaste vraagt op zo’n moment niet om vertrouwelijke informatie van de ggz, maar probeert juist informatie te géven die van levensbelang kan zijn.”
Van luisteren naar aantoonbaar beoordelen
Spruijt wil dat zorgverleners niet alleen worden opgeroepen om naar naasten te luisteren, maar dat er een vaste werkwijze komt voor het ontvangen, vastleggen, beoordelen en opvolgen van ernstige signalen.
Zij stelt een aanpak in twee stappen voor.
Beleidsvoorstel implementatie
Spoor 1 op korte termijn:
Er wordt een plicht om naar signalen te luisteren en deze serieus te beoordelen, opgenomen in protocollen en landelijke beroepsrichtlijnen. Richtlijnen kunnen helpen om hulpverleners te wijzen op het belang van het luisteren naar signalen. Het nadeel is dat het al dan niet navolgen van richtlijnen alleen wordt getoetst als er een klacht is ingediend. Inspecties en tuchtcommissies komen pas in beeld als het leed al is geschied. Dus naast spoor 1, is ook spoor 2 wenselijk om escalaties te voorkomen.
Spoor 2 op langere termijn:
De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) kan uitgebreid worden met de eis dat zorgaanbieders een procedure hebben voor het ontvangen, rapporteren, beoordelen en opvolgen van signalen van naasten. Het voordeel is dat deze wet ook voor de Jeugdzorg geldt en er twee vliegen in één klap worden geslagen: signalen over en van kinderen en signalen over en van volwassenen worden geadresseerd. Een wet is sterker dan een richtlijn en zal meer preventief werken.
Spruijt: “Het gaat er niet om dat een behandelaar automatisch moet doen wat familie vraagt. Wel moet je erop kunnen vertrouwen dat een ernstig signaal daadwerkelijk wordt bekeken, professioneel wordt beoordeeld en dat wordt vastgelegd wat ermee is gedaan.”
Het probleem speelt breder
De oproep van Spruijt staat niet op zichzelf. Na de moord op oud-minister Els Borst werd al gewezen op het belang van signalen van familie en naasten.
Eerder besteedde Trouw uitgebreid aandacht aan de zaak van Tamar en aan de bredere vraag hoe de ggz met waarschuwingen van familie omgaat. Directeur Bert Stavenuiter van Ypsilon vertelde daarbij dat de vereniging ervaringen als die van Spruijt met regelmaat hoort. Vanuit beroepsvereniging V&VN werd aangegeven dat het praktisch mogelijk is signalen van naasten vast te leggen en mee te wegen.
De petitie van Spruijt heeft inmiddels tegen de 1000 ondertekenaars en heeft belangstelling gekregen van politici en organisaties binnen de geestelijke gezondheidszorg.
Aanbieding op 29 september
De petitie ‘Wettelijk verplichten te luisteren naar signalen van naasten’ wordt op woensdag 29 september om 13.45 uur aangeboden aan Tweede Kamerleden.
Locatie: het tijdelijke parlementsgebouw aan de Bezuidenhoutseweg. Melden bij de ingang van de Tweede Kamer, Prinses Irenepad 1, 2595BG Den Haag. De petitieaanbieding vindt plaats in de Statenpassage (de centrale hal).
Bij de (voorbereiding van de )overhandiging zijn naast initiatiefnemer Tineke Spruijt onder anderen betrokken:
- Nadya Aboyaakoub-Akkouh, wethouder
- Annet de Raadt, buitengewoon raadslid
- Rachida Issaoui, raadslid
- Bert Stavenuiter, directeur Ypsilon
- Scholte Drooger, met managementervaring in de ggz
Journalisten zijn welkom bij de overhandiging. Na afloop is er gelegenheid voor interviews, fotografie en toelichting op het beleidsvoorstel.
Waarom Tineke Spruijt dit doet
“Voor mijn dochter Tamar kan ik niets meer veranderen. Ik wil wel voorkomen dat andere ouders, partners en familieleden meemaken dat zij ernstige signalen doorgeven en achteraf niet kunnen achterhalen wat daarmee is gebeurd. Daarom wil ik dat hiervoor een duidelijke en controleerbare werkwijze komt.”