Geen enkele Nederlandse energieleverancier biedt consumenten op dit moment de mogelijkheid om energie te delen. Dat blijkt uit onderzoek van vergelijkingswebsite Overstappen.nl naar de websites en voorwaarden van 29 energieleveranciers. Die conclusie volgt ruim een halfjaar nadat die mogelijkheid op 1 januari in de Energiewet 2026 werd vastgelegd. Op de zakelijke markt gebeurt wel iets: daar testen leveranciers de eerste vormen van energie delen. Met energie delen verkoopt een huishouden met zonnepanelen de eigen zonnestroom rechtstreeks aan bijvoorbeeld buren, die daardoor minder betalen dan het reguliere tarief.
Tien leveranciers vermelden niets over energie delen
Bij tien van de 29 onderzochte leveranciers is geen enkele vermelding van energie delen te vinden op de website. Bij de overige 19 staat er wel informatie, maar die blijft vaak beperkt tot een korte alinea of de mededeling dat meer informatie volgt. Nergens kunnen particuliere klanten zich aanmelden.
Bij zes van die 19 leveranciers staat energie delen alleen in de juridische voorwaarden. Daarmee lijkt de vermelding vooral voort te komen uit de wettelijke plicht om de mogelijkheid vast te leggen. Twaalf leveranciers hebben wel een aparte pagina over energie delen. Zeven daarvan schrijven dat zij er iets mee willen doen, zonder dat aanmelden al mogelijk is.
Zakelijke markt loopt voorop
Voor zakelijke klanten komt energie delen inmiddels wel van de grond. Leveranciers testen daar de eerste toepassingen. Dat is ook een logische eerste stap. Op een bedrijventerrein zit veel opwekvermogen op één aansluiting en is het makkelijker voor buren om hun verbruik te sturen. Een bedrijf dat bijvoorbeeld 100.000 kWh per jaar opwekt en zijn machines op vaste momenten stilzet, weet wanneer er stroom overblijft. Het bedrijf ernaast kan zijn productie daarop afstemmen. Bij huishoudens ligt dat anders: de opwek per aansluiting is kleiner en lang niet iedereen kan zijn verbruik aanpassen op momenten waarop de buren stroom overhouden.
Energie delen leeft amper onder energieleveranciers
Romy Nijssen, energie-expert bij Overstappen.nl, ziet vooral praktische obstakels: "Energie delen is sinds 1 januari wettelijk mogelijk, maar op de consumentenmarkt gebeurt er nog niets. Wij horen vooral dat het IT-technisch en administratief nog te ingewikkeld is om aan te bieden. Consumenten hebben dus een recht dat hun leverancier in de praktijk nog niet kan uitvoeren."
Wat is energie delen?
Een huishouden met zonnepanelen wekt vaak stroom op op momenten waarop zij zelf weinig stroom verbruikt. Die stroom gaat nu terug het net op. Bij energie delen gaat een deel ervan rechtstreeks naar een ander huishouden, bijvoorbeeld de buren. Beide partijen spreken zelf een prijs per kWh af, want een vaste marktprijs bestaat niet. De verkoper stuurt de koper zelf een factuur, al zijn er bedrijven die dat tegen betaling overnemen. Eén voorwaarde: beide aansluitingen moeten een contract hebben bij dezelfde leverancier. Consumenten zijn dus afhankelijk van wat hun leverancier aanbiedt.
Het recht om energie te delen komt uit Europese regelgeving en staat sinds 1 januari in de Energiewet 2026. Het doel is zonnestroom beter benutten, het net ontlasten en huishoudens zonder zonnepanelen laten meeprofiteren.
Rekenvoorbeeld: buurman zou ruim 30% minder betalen
Stel: een huishouden met zonnepanelen wekt op een zonnige dag 20 kWh stroom op en verbruikt daarvan zelf 7 kWh. Van de resterende 13 kWh gaat 7 kWh naar de buren. Bij de huidige stroomprijs van € 0,26 per kWh betalen de buren daar normaal € 1,82 voor. Bij een afgesproken prijs van € 0,18 per kWh wordt dat € 1,26, ruim 30% minder. De opwekker ontvangt diezelfde € 1,26, tegenover € 0,21 bij een netto terugleververgoeding van € 0,03 per kWh. Dat is zes keer zo veel.
Op jaarbasis, bij 2.500 kWh opwek, 875 kWh eigen verbruik en 875 kWh voor de buren, komt dat hierop uit:
- De buren betalen € 157,50 in plaats van € 227,50, een verschil van € 70,-.
- De opwekker ontvangt € 157,50 in plaats van € 26,25, een verschil van € 131,25.
Daarbij hoort een kanttekening. Het voorbeeld is gebaseerd op de informatie die nu beschikbaar is en niet op de praktijk. De kosten die een leverancier voor het faciliteren in rekening brengt, zijn niet bekend. Daarnaast moet de koper, de buren in dit voorbeeld, belasting betalen over de gedeelde stroom. Of energie delen na die kosten rendabel is, valt op dit moment niet te zeggen.
Een belangrijk puzzelstukje in de verduurzaming
Vanaf 2027 stopt de salderingsregeling en ontvangen huishoudens een lagere vergoeding voor stroom die zij terugleveren. Daardoor wordt het interessanter om zelf opgewekte stroom direct te verkopen aan iemand in de buurt. "Het is jammer dat de wet iets mogelijk maakt wat praktisch nog onhaalbaar is", zegt Nijssen. "Energie delen kan een belangrijk puzzelstukje zijn in de verduurzaming. Dat het bij zakelijke klanten al wordt getest, laat zien dat het technisch kan. De vraag is wanneer huishoudens aan de beurt zijn. Voorlopig bestaat energie delen voor consumenten alleen op papier.”