[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-ba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c--":3,"related-articles-undefined-undefined-176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0-true":25},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"organisationTitle":9,"thirdParty":10,"body":11,"imageUrls":12,"city":16,"website":17,"orgId":18,"branches":19,"description":23,"quoteReason":24},"ba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c","PRESSRELEASE","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering","2026-10-01T12:12:49.017+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F2daaca5f-f2d4-4920-b754-20cec6b8c6ad.jpg","Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ)",false,"\u003Cp>\u003Cstrong>Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Nieuw onderzoek laat zien hoe natuurlijke patronen in kustgraslanden zoutstress herverdelen, waardoor de vegetatie ook onder steeds zoutere omstandigheden productief kan blijven.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Door klimaatverandering en zeespiegelstijging neemt de verzilting in kustgebieden toe. Sommige ecosystemen kunnen zich daar mogelijk zelf deels tegen beschermen. Onderzoekers van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) en partnerinstituten ontdekten hoe zelforganiserende patronen in een kustgrasland zoutstress over het landschap verdelen. Daardoor ontstaan gunstigere omstandigheden voor plantengroei. De studie, onder leiding van NIOZ-onderzoeker dr. Mingxuan Wu, verschijnt op 30 september 2026 in Science Advances. Ze levert bewijs uit het veld voor een tot nu toe onderbelicht mechanisme waarmee natuurlijke ruimtelijke patronen de veerkracht van ecosystemen tegen klimaatgerelateerde stress kunnen vergroten.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Sommige plekken vangen de stress op\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De onderzoekers bestudeerden een zout grasland bij Yerseke. Daar groeien planten op begroeide verhogingen, zogenoemde hummocks, met daartussen lagergelegen, grotendeels kale delen.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Regen helpt zout van de verhogingen naar de lagergelegen delen te verplaatsen. Daardoor zijn de verhogingen voor planten plekken met een relatief laag zoutgehalte, terwijl in de lagergelegen delen juist meer zout ophoopt.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>“Wat ons verraste, was hoe sterk de ogenschijnlijk onproductieve, kale delen bijdragen aan het hele grasland”, zegt dr. Mingxuan Wu. “Doordat zich daar zout ophoopt, blijven de begroeide verhogingen minder zout. Zo kunnen planten beter groeien en meer zaden produceren, terwijl het hele ecosysteem veerkrachtiger wordt.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Dat effect is ook aan de vegetatie te zien. Planten op de begroeide verhogingen produceerden meer biomassa en meer zaden dan dezelfde vegetatie in een aangrenzend grasland zonder deze patronen. Ze bleven bovendien twee tot drie weken langer groen en actief. Zelfs wanneer de kale delen in de vergelijking worden meegenomen, vertoonde de vegetatie in het grasland met patronen als geheel meer activiteit.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Stress herverdelen in plaats van hulpbronnen\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Tot nu toe richtte veel onderzoek naar zelforganiserende ecosystemen zich op de manier waarop natuurlijke patronen schaarse hulpbronnen, zoals water en voedingsstoffen, concentreren op plekken waar planten ervan kunnen profiteren. Deze studie laat een ander mechanisme zien: zulke patronen kunnen de groeiomstandigheden ook verbeteren door zout weg te voeren van de plekken waar planten groeien.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De onderzoekers combineerden veldmetingen, experimenten, waarnemingen op afstand en wiskundige modellen. Hun model wijst er ook op dat vegetatie met zulke patronen bij hogere zoutgehalten kan blijven bestaan en zich mogelijk sneller herstelt na een plotselinge toename van zoutstress.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>“Ecosystemen kunnen zich veel beter aanpassen aan stress door klimaatverandering dan we eerder dachten. Essentieel is dat we deze ecosystemen de ruimte geven om op natuurlijke wijze te veranderen en hun ruimtelijke structuur aan te passen. In ons zoute grasland betekent dat, dat zich patronen van begroeide verhogingen kunnen ontwikkelen”, zegt mede-auteur dr. Johan van de Koppel.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Een les voor natuurherstel\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De bevindingen kunnen ook van belang zijn voor het herstel en beheer van landschappen die door klimaatverandering worden beïnvloed. Bij herstel ligt de aandacht vaak op soorten of vegetatie, terwijl de natuurlijke wisselwerkingen die de ruimtelijke structuur en patronen van het landschap vormen over het hoofd kunnen worden gezien.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De studie suggereert dat het behouden of herstellen van deze natuurlijke patronen, en de processen waardoor ze ontstaan, ecosystemen kan helpen omgaan met stress zoals verzilting. De onderzoekers benadrukken dat verder onderzoek nodig is om te bepalen hoe breed dit mechanisme toepasbaar is en hoe het in de praktijk van natuurherstel het best kan worden benut.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg src=\"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c\u002FAdditionalHummock01.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Een zoute weide bij Yerseke in Nederland, waar planten groeien op verhoogde heuveltjes, zogenaamde ‘hummocks’, gescheiden door lagere, grotendeels onbegroeide kuilen (foto: Mingxuan Wu\u002FNIOZ)\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg src=\"https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c\u002FFig1hummocksLR.jpg\" \u002F>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Verschillende soorten verhogingen in diverse ecosysemen (foto's: Mingxuan Wu\u002FNIOZ)\u003C\u002Fp>",[13,14,13,14,15],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F9xrf1RatEE7ys7j3qRGXlqgUEKnZeqmD5jcg7XbN5-Kzj05B7An_O1LnTlsfmVqeoyss0jgPtmkhds4ORV6sy_zcT1XrBurbrw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeD7TN2a6Vx29QQJN-QfP1Ef9_K8wRHVdgabm542TbnLMZ7utMHRcQmaHT3Ma9FG2B__TrtNueC2Zheiu18raMfDT5NkrN3rhQTI","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c\u002F261001pressreleaseWuetalScienceAdvances.pdf","Yerseke","https:\u002F\u002Fwww.nioz.nl\u002Fnl\u002Fnieuws-en-blogs\u002Fnieuws\u002Fzelforganiserende-patronen-in-het-landschap-helpen-planten-omgaan-met","176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0",[20],{"id":21,"title":22},"23100","Klimaat, milieu en duurzaamheid","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering Nieuw onderzoek laat zien hoe natuurlijke patronen in kustgraslanden zo","",[26,30,40,49,60,71,78,94,106,115],{"id":4,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":27,"orgId":18,"branches":28,"description":23},[13,14,13,14,15],[29],{"id":21,"title":22},{"id":31,"title":32,"pubDate":33,"logoUrl":34,"thirdParty":10,"imageUrls":35,"orgId":18,"branches":37,"description":39},"7c34b2ca-7596-478a-9dff-7ea759ec927d","Visserij buiten windpark is geen trekpleister voor kleine mantelmeeuwen","2026-06-09T08:00:00.055+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fde62be80-f1b6-41f3-b382-5ef8710c623d.jpg",[36,36],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FA4Qo2VJ3uj809zBpCVWF5taDLT3wXWv340idHrkBV_JviCs0pMDx2-B0-Kkj4j3ncF4KoLEhLTLjWDI3oJbqeglRyDVrT1JP",[38],{"id":21,"title":22},"Kleine mantelmeeuwen uit de kolonie op Neeltje Jans blijken het windpark voor de Zeeuwse kust te mijden, behalve sommige mannetjes. NIOZ-ecoloog Roos Kentie en ",{"id":41,"title":42,"pubDate":43,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":18,"branches":44,"description":48},"ebfa2357-abd2-46cd-a758-a91e1b4e6ef6","Afgedankte perenbomen brengen leven in de Waddenzee","2026-02-05T17:54:11.982+01:00",[45],{"id":46,"title":47},"41000","Dieren en natuur","Onderzoek met een sportvissonar laat zien dat er rond kunstmatige bomenriffen in de Waddenzee tot wel 3,5 keer meer, en ook grotere vissen voorkomen dan op verg",{"id":50,"title":51,"pubDate":52,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":53,"orgId":18,"branches":57,"description":59},"873a7d4b-735a-4c3a-a1ea-a69082f6737c","Enorme bosbranden en bodemerosie door opwarming en CO2-uitstoot 56 miljoen jaar geleden ","2026-01-19T21:00:00.033+01:00",[54,55,56],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FDFqtcvCou9h8P9PzmIHAsRSQrRax8FgscNLUWvA4eq5GiHMBU318VP9yNtfRLlWmlnd_VlcOgNUROoBGwkCuRviU8UwqBme3GNA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F0Fh95OqPiqkTeWTfxCi217r_XFU13NhFuiI2LN0xE3Gzqdts3GhQz6oRMfV-C5nKJ3cLss9ZHJdDzH8WY4swTVXWdBPVuWvTAu0","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fxb_IIe7KSCq6tUVgspVmb3p-L_98BmZHV31C2cfMlFI0v97DXrFOguMBhI6qjkSFCvJroRaSAoLCslOREk0PVXNlGirNnpc1sA",[58],{"id":21,"title":22},"Het klimaat warmde 56 miljoen jaar geleden bijna net zo snel op als nu. Toen er in een korte tijd enorm veel CO2 in de atmosfeer terecht kwam, leidde dat tot gr",{"id":61,"title":62,"pubDate":63,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":64,"orgId":18,"branches":68,"description":70},"00348008-f2e8-473c-8f0e-18b685e12fdf","Westerscheldenatuur loopt vast door decennia baggeren","2026-01-16T10:00:00.029+01:00",[65,66,67],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Foc_zDsl5IF6wZLiHzfLV2sS41KhR8buLiJwjJi-QymFKyIEoJKVzFvsHZFxm-aspejBNHDowrNNlMbrYxTtPLhV5117ihAJIZQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FH3s5JMxj-Tn8OML8d9RX45LmEt1KAT9xeViAzT6rff6vMgqmWuTD9LL_jm6B9Dic15n2_8TTrHrVO6xpvjKDkDCMYk5Q7dpn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeFdE8i0MVGx1cRbBNWLXd2dlWw66Nqi7Up0E0La_4E_7mEH1Vmz1sKIweeyB0p0TTr2xqv5uBpyZhQQThRU9dlY2SzAO1gP7",[69],{"id":21,"title":22},"Yerseke, 16 JANUARI 2026 – De natuur van de Westerschelde is sinds de vaargeulverdiepingen in de jaren zeventig een doodlopende weg ingeslagen. Door het enorm g",{"id":72,"title":73,"pubDate":74,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":18,"branches":75,"description":77},"c848e214-a5ed-4f73-af65-8d3729ba864b","Sterke, snelle vermindering broeikasgas-uitstoot nodig om 'zeespiegelerfenis' te beperken ","2025-10-24T11:02:00.622+02:00",[76],{"id":21,"title":22},"De onafwendbare zeespiegelstijging in de komende eeuwen, ook wel zeespiegelerfenis genoemd, is een van de meest problematische gevolgen van klimaatverandering v",{"id":79,"title":80,"pubDate":81,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":82,"orgId":18,"branches":89,"description":93},"15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a","ZeeWijzer toont kiezers: politieke partijen zeggen te weinig over bescherming van de zee","2025-10-13T06:00:00.034+02:00",[83,84,85,86,87,88],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FU6ZrWi8apJnBNqWKwVGfh8vBNrzGsPULrzJ0ZYO6z9dySaE9rly4xXST7gFUzE4V0IauaAdxa33jvS5UgTUkYmuSJh1uzS-R_xU","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FxsqgWWlr7lpGkCPekNlx2eTDU0U61zR5c3Hxajb1QDeEx_KD5YjLc3qbHJ34UeSmK3hauiul712xOMZ3ogiwzbBXupC_sKJR","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FSCHoDttDNkIB6dcEeTtidnS8Yo1CHete32wL0SxfJTsv1ybsBQ5T53h15B5KUFU4QO-6p7ShQVdPJUUneVgjPu31xX9Z2VwgUA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fg0SeqqnV_hhYTXKmVlyVx5QtVYJZG7509l9s5LSciMmdI3Z4_KO5gcN2jY4F7wLEt9Zo0sKi_UCW8Szkj-eXau1HANQODDrV","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fvy5HloP0B51LcFBHwDg1jGpazKUuKIt8TMdWKg_Pgw64fwebxGHxVUyQJ_WUnSwCfdr38Pim-xVJrC8YuYxU86Pb7qbnJGMw","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a\u002FZeewijzerteaseronepager.pdf",[90],{"id":91,"title":92},"38100","Algemeen nieuws","13 oktober 2025 - Oceaanwetenschappers en natuur- en klimaatorganisaties analyseerden vijftien verkiezingsprogramma's op hun beloften aan de zee. Er blijken gro",{"id":95,"title":96,"pubDate":97,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":98,"orgId":18,"branches":101,"description":105},"b2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131","1% van windparkinvesteringen kan miljoenen hectares zeeleven herstellen","2025-07-07T15:24:02.613+02:00",[99,100],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FwrZh7cchgZfpPt1cwAH6ab3EQMXvqUqaZAaKJMtJ9KFm4f0A53P1HvsErov-CCd69qF4UKl_Dp_pv-2qhTRwfM3U3DKzZw_M","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fb2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131\u002F20250314FinancingmarinerestorationthroughoffshorewindinvestmentsREVISEDflattext.pdf",[102],{"id":103,"title":104},"47100","Wetenschap","Een bijdrage van 1 procent van alle wereldwijde investeringen tot 2050 in offshore windprojecten is al voldoende om natuur grootschalig te herstellen. Dat blijk",{"id":107,"title":108,"pubDate":109,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":110,"orgId":18,"branches":112,"description":114},"46133fa4-f258-4136-abca-18416823692a","Harde kraamkamer voor schelpdiertjes bleek vooral een buffet voor roofdieren","2025-07-02T17:54:53.428+02:00",[111],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F8UAajpACoyBPdfuGmofuff6Ju90N0AZqWNReLjpSIGrTATKk9d-bvQnvRVPgm5I0VHqDCjOUrXJD9o3n8YEDVtnSRnrf6kWCSQ",[113],{"id":103,"title":104},"Je kunt de vorming van mossel- en oesterbanken op zandige zeebodems stimuleren met een harde ondergrond. Maar toen NIOZ-promovenda Sterre Witte schelpen en keie",{"id":116,"title":117,"pubDate":118,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":119,"orgId":18,"branches":122,"description":124},"a26c2497-88d4-4942-869e-89e6c62a5015","Eenvoudige nieuwe methode berekent hoe mangroves kusten tegen golven beschermen","2025-04-30T08:00:00.026+02:00",[120,121],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FKIgbeT0QFph2TZ43JVI2Y2uVqI113iPYfHGuM7H1St6hq7LOwpRWVyyAFgPcQ7-JVziOIIAm1j0CSObL6yHFWpTFV1D6YiGJKQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FGocadfSpuWLqq26fgmPN6BOxQNurax9eGNgOFtHkEcqwIWhmW1oPxXBa3RyZHaD2s2sKgvjdxClWUhlBAGIw0ZNlps9_gzZOKA",[123],{"id":21,"title":22},"Een natuurlijk fort dat bestand is tegen razende stormen: dat is wat mangroves en andere beboste moerassen vormen langs onze kusten en rivieren. Maar hoe goed b"]