Tijdens de zonsverduistering van woensdagavond werd er honderd keer zo vaak gezocht op "oogschade" als op een gewone dag. Een dag later is die onrust nog lang niet weg: op donderdag wordt er nog altijd ruim zeventig keer zo vaak op gezocht. Zoektermen als "netvliesschade" en "te lang in de zon gekeken" worden normaal zo weinig gebruikt dat Google er geen cijfers over vrijgeeft, en die doken woensdag voor het eerst in dertig dagen op. Op "zonsverduistering met zonnebril" werd twintig keer zo vaak gezocht als anders. Dat blijkt uit een analyse van zoekdata door SEO-bureau Internet Impact.
De gedeeltelijke zonsverduistering was woensdag zichtbaar tussen 19.17 en 21.03 uur, met het hoogtepunt rond 20.11 uur. Op dat moment bedekte de maan bijna negentig procent van de zon. Het was de grootste zonsverduistering boven Nederland sinds 1999.
Internet Impact mat het zoekgedrag vanaf woensdagavond twaalf keer, verspreid over de nacht en de ochtend erna.
De onrust houdt aan
Op de dag van de eclips werd er honderd keer zo vaak op "oogschade" gezocht als op een gewone dag in de dertig dagen ervoor. Donderdag staat die teller nog altijd op ruim zeventig keer, en omdat de dag nog niet voorbij is loopt dat verder op.
Opvallend is wat er tijdens de eclips zelf gebeurde. Naar "huisartsenpost" werd woensdag juist dertig procent minder gezocht dan normaal. Dat kwam in alle metingen op precies dezelfde waarde uit.
"Op de avond zelf stond iedereen buiten te kijken, niet achter de laptop", zegt Remon Hendriksen, zoekmachinespecialist bij Internet Impact. "Daarom werd er woensdagavond zelfs minder naar de huisartsenpost gezocht dan normaal. Pas als het voorbij is, en zeker de ochtend erna, komt de vraag boven: heb ik hier iets aan overgehouden."
Woorden die normaal bijna niemand intypt
Het opvallendst zijn niet de grote stijgers maar de kleine. Op "netvliesschade", "netvliesbeschadiging" en "te lang in de zon gekeken" wordt zo weinig gezocht dat Google er normaal helemaal geen cijfers over geeft. Op 12 augustus doken ze alle drie op. Ook "oogschade" is zo'n woord: daar wordt normaal ongeveer twintig keer per maand op gezocht.
Volstaat een gewone zonnebril?
Een deel van de vragen ging niet over klachten maar over bescherming. Op "zonsverduistering met zonnebril" werd woensdag twintig keer zo vaak gezocht als op een gewone dag. In de lijst met snelst stijgende zoekopdrachten van dat moment stonden ook "eclipsbril vs zonnebril", "zonsverduistering kijken zonder bril", "zonsverduistering blote oog" en "kan je met een zonnebril naar de eclips kijken".
Hendriksen: "Dat rijtje verklaart de rest. Een deel van Nederland heeft gekeken zonder deugdelijke bescherming, of twijfelde achteraf of die gewone zonnebril voldoende was. Die twijfel zie je een paar uur later terug in zoekopdrachten over vlekken en oogschade."
De cijfers op een rij
Hieronder staat per zoekopdracht hoe vaak er op 12 augustus werd gezocht, vergeleken met een gewone dag in de dertig dagen ervoor.
Zoekopdracht: 12 augustus versus een gewone dag
- oogschade: 100 keer
- zonsverduistering met zonnebril: 20 keer
- spoedeisende hulp: 3 keer
- vlekken zien: 3 keer
- blind: 2 keer
- oogarts: 1,5 keer
- oogziekenhuis: 1,4 keer
- huisartsenpost: 0,7 keer
Elk cijfer is in meerdere metingen bevestigd. Zoekopdrachten die per meting te veel verschilden, zoals "oogpijn" en "eclips zonder bril", staan hier bewust niet bij.
Google houdt daarnaast zelf een lijst bij van snelst stijgende zoekopdrachten. Die lijst werkt anders en slaat harder uit bij kleine aantallen, dus die cijfers zijn niet een op een te vergelijken met de tabel hierboven. Woensdagavond stonden daarin onder meer "oogziekenhuis rotterdam" met een stijging van 122.550 procent, "oogschade door eclips" met 35.750 procent en "zwarte vlekken voor ogen" met 25.250 procent.
Noord-Holland zocht het minst
De belangstelling verschilde per provincie. Naar de zonsverduistering zelf werd het meest gezocht in Groningen, Zeeland en Drenthe. Noord-Holland staat op alle gemeten zoekopdrachten onderaan. Ook bij "zonsverduistering ogen" is Zeeland koploper en Noord-Holland hekkensluiter.
In het noorden van het land was de verduistering het diepst. In Groningen ging het om ongeveer negentig procent van de zon, meldde RTV Noord.
Wat de cijfers niet zeggen
De zoekdata laat zien waar mensen zich zorgen over maakten. Hoeveel mensen daadwerkelijk schade aan hun ogen hebben opgelopen, blijkt er niet uit. Dat kan alleen een oogarts vaststellen.
Hendriksen: "Wie klachten houdt, moet niet blijven googelen maar langsgaan bij een opticien of huisarts. Zoekgedrag is een thermometer, geen diagnose."