[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-c71bbdfb-a2c0-431a-9f9e-ebe1bbd8b82e--":3,"related-articles-undefined-undefined-9c749e6a-3095-420c-9730-8c62c5f0c165-true":19},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"organisationTitle":9,"thirdParty":10,"body":11,"note":12,"imageUrls":13,"city":15,"website":16,"orgId":17,"description":18},"c71bbdfb-a2c0-431a-9f9e-ebe1bbd8b82e","PRESSRELEASE","Bevrijdingsmuseum Groesbeek doet mysterieuze ontdekking in ‘Mijn Kamp’","2018-01-23T10:20:36.105+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F9c749e6a-3095-420c-9730-8c62c5f0c165\u002Fc0988e05-58bd-4215-adf3-c6b4b5fe8e9f.jpg","Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945",false,"\u003Cp>\u003Cstrong>Het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek heeft een bijzondere ontdekking gedaan: in de rug van drie Nederlandse edities van Adolf Hitler’s \u003Cem>Mijn Kamp \u003C\u002Fem>werden Duitse tekstfragmenten aangetroffen van een door de nazi’s verboden boek van de beroemde antifascistische auteur Thomas Mann. Het is nog niet duidelijk of het gaat om een stille verzetsdaad of om louter toeval. \u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Conservator Rense Havinga deed de ontdekking toen hij een exemplaar van \u003Cem>Mijn Kamp\u003C\u002Fem> binnenkreeg met een kapotte rug. Door de scheur was een strookje Duitse tekst te zien. Dat identificeerde hij als een passage uit de roman \u003Cem>Buddenbrooks\u003C\u002Fem> van Thomas Mann, wiens werken door de nazi’s verboden waren. Deze wonderlijke ontdekking van een stukje verboden tekst in een editie van \u003Cem>Mijn Kamp\u003C\u002Fem> was de start van verder onderzoek. In de collectie van het Nationaal Bevrijdingsmuseum ontdekte Havinga nog twee edities van \u003Cem>Mijn Kamp\u003C\u002Fem> met passages van \u003Cem>Buddenbrooks\u003C\u002Fem> in de rug.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Thomas Mann\u003C\u002Fstrong> wordt beschouwd als een van de grootste Duitse schrijvers uit de twintigste eeuw en was een fanatiek tegenstander van het fascisme. In 1936 moest hij wegens zijn verzet tegen de nazi’s vluchten uit Duitsland. In ballingschap bracht hij in Nijmegen \u003Cem>Das Problem der Freiheit\u003C\u002Fem> uit. In dit kleine boekje pleit Thomas Mann gepassioneerd tegen het nationaalsocialisme en voor de sociale democratie waarin een balans tussen vrijheid en gelijkheid wordt bewaard. Van het zeldzame boekje is een exemplaar aanwezig in de collectie van het Bevrijdingsmuseum. De roman \u003Cem>Buddenbrooks,\u003C\u002Fem> over de ondergang van een Duitse koopmansfamilie, schreef Mann al in 1901. Toch werd ook dit boek verboden want de nationaalsocialistische censuur verbood \u003Cem>rücksichtslos\u003C\u002Fem> de druk en verkoop van alle boeken van Thomas Mann. Het bezitten van het boek was overigens niet verboden.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>Historisch onderzoeker\u003C\u002Fstrong> Has van Goethem deed het afgelopen jaar in opdracht van het Bevrijdingsmuseum onderzoek naar de vraag hoe \u003Cem>Buddenbrooks\u003C\u002Fem> terecht kwam in de \u003Cem>Mijn Kamp\u003C\u002Fem> van het Bevrijdingsmuseum. Hij dook in het productieproces van het 51ste tot 100ste duizendtal van de 5de druk van de Nederlandstalige \u003Cem>Mijn Kamp\u003C\u002Fem>, want in drie exemplaren van deze oplage werden de verboden teksten aangetroffen. Het is mogelijk dat alle boeken uit deze reeks een stukje van het boek van Thomas Mann bevatten.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>In de boeken zelf staat alleen de naam van de uitgever, De Amsterdamsche Keurkamer. Uit onderzoek blijkt dat ze werden gedrukt bij Drukkerij Thieme in Nijmegen en verder onderzoek toonde aan dat de boeken gebonden werden bij boekbinderij Kusters in Duivendrecht. Het oorlogsarchief van de boekbinderij bevat grote hiaten en daardoor kan er niet worden vastgesteld hoe en waarom nu juist dit boek in de kaft van \u003Cem>Mijn Kamp\u003C\u002Fem> belandde. Voor het lijmen van de rug van boeken werden tijdens de oorlog vaker stroken oud papier gebruikt omdat er naast papierschaarste ook een gebrek was aan karton. Het is mogelijk dat de boekbinderij met een stapel \u003Cem>Buddenbrooks\u003C\u002Fem> bleef zitten die door de censuur onverkoopbaar waren geworden, en simpelweg besloot de boeken te recyclen als bindmateriaal. Maar het is ook mogelijk dat het boek bewust gebruikt werd als een kleine daad van stil verzet tegen de censuur. Van Goethem zet zijn onderzoek voort maar als er geen ooggetuigen naar voren treden of ander bewijsmateriaal wordt gevonden is het waarschijnlijk dat het een mysterie zal blijven.  \u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De betreffende boeken van \u003Cem>Mijn Kamp\u003C\u002Fem> worden vanaf vandaag tijdelijk voor publiek tentoongesteld in de aanwinsten-vitrine van het museum.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>\u003Cem>Locatie: Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945, Wylerbaan 4, 6561 KR Groesbeek\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>\u003Cem>Informatie: drs. Rense Havinga, conservator, via 024-3974404 of \u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003Cstrong>\u003Cem>info@bevrijdingsmuseum.nl\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>\u003Cem>Website: \u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003Cstrong>\u003Cem>www.bevrijdingsmuseum.nl\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003Cstrong>\u003Cem>,\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong> \u003Cstrong>\u003Cem>Facebook: \u002FBevrijdingsmuseum, Twitter: @bevrijding\u003C\u002Fem>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>","Neem voor meer informatie contact op met drs. Rense Havinga, conservator, via 024-3974404 of info@bevrijdingsmuseum.nl",[14],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FmCBaWYEQDnXBZJOp5NhMREoGwhVWXvstETfyoep97J-et57xQBe3IaRreACzqYW0fW85YMRAgRxyh-0Gt9CuJYVkDuwI8L9CVtE","Groesbeek","http:\u002F\u002Fwww.bevrijdingsmuseum.nl","9c749e6a-3095-420c-9730-8c62c5f0c165","Het Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945 in Groesbeek heeft een bijzondere ontdekking gedaan: in de rug van drie Nederlandse edities van Adolf Hitler’s Mijn Ka",[20,30,43,54,64,75,86,97,107,121],{"id":21,"title":22,"pubDate":23,"logoUrl":24,"thirdParty":10,"orgId":17,"branches":25,"description":29},"49cb4583-82fe-4505-8e46-fd8c98fda93d","Humanitaire hulp in Gaza ","2026-02-12T16:25:09.656+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F9c749e6a-3095-420c-9730-8c62c5f0c165\u002F53feabda-ca1b-46c1-9f28-3b5a904e7e38.jpg",[26],{"id":27,"title":28},"38100","Algemeen nieuws","Dubbellezing met CARE en Artsen voor Gaza De humanitaire hulp in Gaza staat zwaar onder druk. Hulporganisaties wordt de toegang ontzegd en ze krijgen te maken m",{"id":31,"title":32,"pubDate":33,"logoUrl":34,"thirdParty":10,"imageUrls":35,"orgId":17,"branches":38,"description":42},"90e23ba8-65d9-4e54-af64-9f04baca62f7","Israël en Palestina, de laatste 25 jaar","2025-12-02T13:29:49.844+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F9c749e6a-3095-420c-9730-8c62c5f0c165\u002F508b06a2-0050-4622-b94c-c2a2f9ac6422.jpg",[36,37],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FazxjE9knjppJ_ybK8yBZeGtLSh5DAxouv9PCmA7C1eWmxxTKU4I5aG75giAVET7VqVtsadjDUyY2FBG3Kci6l3BYhvMy93O0","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FZC5v1Rsd1MVnAmLoFFLME_ZirdA19Ap3fbXhZUY4MEpLuKsC5KGoV5vdWW--AQiGpjYeMNI6LcfucJkSWFLCvKc91XF3C6MIIw",[39],{"id":40,"title":41},"17100","Kunst en cultuur","Lezing en gesprek over de vrede die geen vrede was Sinds de Hamas aanval van 7 oktober 2023 is het Israëlische geweld in Palestina veel in het nieuws, evenals d",{"id":44,"title":45,"pubDate":46,"logoUrl":47,"thirdParty":10,"imageUrls":48,"orgId":17,"branches":51,"description":53},"cd05a9e6-6cc9-48d4-9c8b-65203180e1cc","Carnavalstentoonstelling in het Vrijheidsmuseum","2025-11-10T13:48:43.675+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F9c749e6a-3095-420c-9730-8c62c5f0c165\u002F4e94c159-2adb-4856-ab14-9fea547d51fd.jpg",[49,50],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F7FBgVbIohmfLr7eXmpwkO6yZKFkXKJ_FFgpqeMaNBZQqw6f2ZR5_OH50wv5oOozcOQGp9aykOkchrXc-xSYFaMvlxywsQNhIaj0","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F42KhWsl0FrMoTo_LawOWGSIU0udfXdkSOzMhXoMRwLjeNQd3DHC6f8iDTSaJOSP2qPoL4OShWrlLVf0B_OgwSp8IrG_ViUh-TA",[52],{"id":40,"title":41},"“‘De geest van de zotheid waait ook onder de moeilijkste omstandigheden waar hij wil.” Zo was te lezen in de Limburgse krant De Nieuwe Koerier in februari 1944.",{"id":55,"title":56,"pubDate":57,"logoUrl":24,"thirdParty":10,"imageUrls":58,"orgId":17,"branches":61,"description":63},"ed267137-c99d-4394-873e-682bbec5ba03","(Recht)spreken over genocide","2025-11-04T12:55:18.823+01:00",[59,60],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FQDdC9fH2aQGIrndfbZOpJmRgWt0g44v0owa9SHZVlToE3sUGe2i3C5oXFfjiwBIZptxBhFhkYNHi1Xgy-LAbRGMAKsY46-j58Os","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FuESUYeR2-p8WjGzzOowtfFZDqtQH1OgaZBOY194y5rqEdTjlFmm9Cvn1esJeCt5ZWwfXbks1tajRzcrU8vnke6HjOsHaqZ3LoQ",[62],{"id":40,"title":41},"Combilezing directeur NIOD, adviseur Amnesty International en jurist dr. Sarah Thin Bijna twee jaar geleden beschuldigde Zuid-Afrika de staat Israël van het ple",{"id":65,"title":66,"pubDate":67,"logoUrl":24,"thirdParty":10,"imageUrls":68,"orgId":17,"branches":72,"description":74},"c854c701-fbcf-4046-8ccd-7728d175e1da","De nacht van het gebroken glas","2025-10-23T11:30:56.962+02:00",[69,70,71],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fu_x4o2zhE37YGRThYOOzqScHlX2pobcBG8ZAjBEkSets7w2tH6XuWu6lniVzrWjswvZ76PjYTD60mOlIqPyR6w5wYCw3ioxr","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FgHNPRzii9l-JAeMVpKjDAgFFHPuM1Pjk5TJgTuNJvvIz0dQ2g3oafY5WPu8V9tjPfEfksKZ_vZLpaKagPai8IIgco7PluDBc","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F1TB2RjmUniLM1KG3kbDlmDxQrhb8QSTge17LXrzEcGorppfvog_ecux2szpyNqq4Z843oQUO3nxrmzVfVJ2ipFumXNpyHXlkGg",[73],{"id":40,"title":41},"Kristallnachtherdenking in het Vrijheidsmuseum Op zondag 9 november 2025 vindt in het Vrijheidsmuseum een herdenking van de Kristallnacht plaats. Het programma ",{"id":76,"title":77,"pubDate":78,"logoUrl":24,"thirdParty":10,"imageUrls":79,"orgId":17,"branches":83,"description":85},"d2829442-20f0-4827-bf5a-7977bf9555a8","Beleef Indigenous Veterans Day in het Vrijheidsmuseum ","2025-10-20T17:34:34.372+02:00",[80,81,82],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FUsALcq7oTkXfwRH03tstiH_gOPOEpS2FlSnGxmAsjwBNeUk5sx93Ml8XRinTywb4VX6G7IEw2DEASr_Sje5gm2QsJF_9-EFXaw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FXx59HcG4Jfzw3jz36DFlF40rKbQmWrgjsQ6MIYFp8lCY4JUHpe3cbEAAGL7LUeL3MxQ7KnPfCIYyltEYzzwIR90znBC0T0StxA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fk3fIeyFg0Pi_2EAez-nWw2Bxcq7uym0jpeWfD_fzwYDAlZMXJggSfAU4BWFUpypsDUxzY5sUhKjX6Qn4oFwsBhsPTrgvOk5-0g",[84],{"id":40,"title":41},"Programma over Inheemse Bevrijders Op zaterdag 8 november staat het Vrijheidsmuseum stil bij Indigenous Veterans Day, de dag waarop in Canada inheemse veteranen",{"id":87,"title":88,"pubDate":89,"logoUrl":24,"thirdParty":10,"imageUrls":90,"orgId":17,"branches":94,"description":96},"aff44c2e-622d-4af5-b691-fea4e10a2f86","'Een koffer vol keuzes' is geopend","2025-10-06T15:25:31.896+02:00",[91,92,93],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FrPXHu0iwaE50mv2Igu0kDD7B27VpAifdFQwHRsZn0DNixMNje97q9sDim4QOhe1pVqOogTRe9ZTcsgtHCFgnljwOFRQG09tfNYU","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FCUSxwu3mdO9HMcEPsv8NTvrOERnxuN196rsTnE5-QEFG-uGgXZS5JUWnnsytmvhuqAEhQMcMn85dzgEIGUGlEw9f0JKR8gWvtg","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeQdo2rFEAcAf-_uYEQPcDB5qXacDXA6boOsiz8cAxh9mfH7hULq58bN-wh7GPyWTKkGR43T6p7X25pVrrSi8-qAZyRlvCk-U",[95],{"id":40,"title":41},"Nieuwe verhaallijn voor kinderen in het Vrijheidsmuseum Afgelopen zondag 5 oktober vond er een bijzondere, feestelijke opening plaats in Groesbeek. Onder de wit",{"id":98,"title":99,"pubDate":100,"logoUrl":24,"thirdParty":10,"imageUrls":101,"orgId":17,"branches":104,"description":106},"de0a5614-8368-4eb0-93eb-92dc867c7473","Lezing schendingen mensenrechten en nieuwe expositie","2025-09-16T16:20:26.622+02:00",[102,103],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FQ4yXKWVQByrL2CThzJUbzjUgvOhASNgngTrcoDwcxEQgdRgAq2j_OpnmjC2UA3gCY2BAHUKVmgly-JJAyB7hAIANeoBPIx7oLh0","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F9c749e6a-3095-420c-9730-8c62c5f0c165\u002Fde0a5614-8368-4eb0-93eb-92dc867c7473\u002FPersberichtLezingschendingenmensenrechtenennieuweexpositieinhetVrijheidsmuseum.pdf",[105],{"id":40,"title":41},"Experts aan het woord in het Vrijheidsmuseum Het Vrijheidsmuseum in Groesbeek organiseert een lezing over de schendingen van de mensenrechten in Palestina. Op d",{"id":108,"title":109,"pubDate":110,"logoUrl":111,"thirdParty":10,"imageUrls":112,"orgId":17,"branches":118,"description":120},"74905051-4331-4ce9-9ff7-1db113f17440","Kunst en herinnering aan Market Garden","2025-09-09T16:20:08.319+02:00","",[113,114,115,116,117],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FSJ7rcJ1cin_e8bJzj6psuFlSMmKKMGft3M41sYHDigJlNWByGGsH1kMXwOelZ9AMVLQaR8uISF7OvxlQs4GU9sQvqm1UMpqMkQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FlPCG96bVSQ-iovVnXmUt0anMp5Ng0NdfrmQQ2k1MI0sFNJxrcVhtGoDseZiFz7Xmk4oPNZ7yqTtKK6eHU39knr41qM4fY9DM5Q","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fxvq8PM7Zr0PUk6WfCC2q37MonoAZ62MwpWruErIKRSsRRzy0m_O5ifsHRwTRXb_D-G05std5BwHX_kwkUN4m_4eiF_iNp1wGyoA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FINfBgfAA4aFoaIvjnmE50tL7MY_Zg3F9gDqwfkHNAYxDy6UEGp9LzjMNExsoPg6gQNJ9Q1pCS7Nayd4R5cSI7mzTYIBZ1MyJ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fccjfm-fL9PwtNhm9Yx1eC94D39Zhrvrqg4Zx7tl3ed2AP6BLbkybmp6nQ4Lrv306_xSBry0oYP8sqpB3zBIyV5v1ZppxF-_kYw",[119],{"id":40,"title":41},"Gesprek tussen historicus en makers in het Infocentrum WO2 Nijmegen Hoe herdenken we Operatie Market Garden en wat voor rol speelt kunst in de herinneringscultu",{"id":122,"title":123,"pubDate":124,"logoUrl":111,"thirdParty":10,"imageUrls":125,"orgId":17,"branches":130,"description":132},"33395c62-0135-4899-bf33-3879da98d7b5","Van kindervrijmarkt tot battlefieldtour ","2025-08-26T14:24:42.535+02:00",[126,127,128,129],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FQ3O67VxNzouqkcQLjcgm-Zth75KY74Oro_e8iub2utA6oWQ7Uy2QFO6m9Qn9WnxKZ_QdkXqxmXGnMAS5VNPLzY1_8mndWMNw5Q","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FsaFW5Cf49TKVuVV22oFTUYJsqaNHTy6-47G6puMZYVH3HC_r_TX-FFhXlOzy8zlVPaKlc0lyX3aga9vEETBy1BJCL85viIaygvA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FyhQ_TPpOBAW4JhUr_EpbrhveiW_OUW5Pq4neiMlGl_ITxe2Y7YWgj7_xAIuYGLslLkOhyz-aF7vxLvYFcenkevMjP3gXnWztABo","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FyxGrqby2htBQpU0FKg_BCCxzMF3P8zmIgoM6gbPKN2V6vkOldQxLM3omFKXxuRRFBXV2QS4xQwYb6XYVlQAN-tsYUWc30Yre",[131],{"id":40,"title":41},"Vrijheidsmuseum viert de vrijheid met Vrijheidsfestival Halverwege september is het 81 jaar geleden dat operatie Market Garden hier plaats vond. Groesbeek, Nijm"]