[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-caac544d-fd44-4220-a166-526df7e2a8ea--":3,"related-articles-undefined-undefined-99702488-e2da-4ded-9a83-1f481c421296-true":20},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"organisationTitle":9,"thirdParty":10,"body":11,"city":12,"website":13,"orgId":14,"branches":15,"description":19},"caac544d-fd44-4220-a166-526df7e2a8ea","PRESSRELEASE","'Problemen projectontwikkeling Duitsland geen waarschijnlijk scenario voor Nederland'","2023-08-22T15:23:17.456+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F99702488-e2da-4ded-9a83-1f481c421296\u002F9105fc61-c0ce-469d-ba63-6c6057a87a89.jpg","ING",false,"\u003Cp>\u003Cstrong>Dit is een expertquote van Jan van der Doelen, Sector Banker Building & Construction, ING Business Banking Nederland.\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cstrong>U kunt dit bericht, of delen hiervan gebruiken op uw kanalen, met vermelding van de naam van de expert en organisatie. Aanleiding: \u003Cstrong>\u003Ca href=\"https:\u002F\u002Fwww.bnr.nl\u002Fnieuws\u002Fbouw-woningmarkt\u002F10520868\u002Fproblemen-duitse-vastgoedsector-komen-niet-uit-de-lucht-vallen\">'Problemen Duitse vastgoedsector komen niet uit de lucht vallen' | BNR Nieuwsradio\u003C\u002Fa>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fstrong>\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Het nieuws dat een aantal Duitse woningvastgoedontwikkelaars failliet is gegaan, roept de vraag op of dit ook in Nederland zal gaan gebeuren. In Duitsland staat de woningmarkt, evenals die in Nederland, stevig onder druk.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De markt kampt met hoge bouwkosten, een hoge rente en krapte op de arbeidsmarkt. Dat zorgt ook hier voor onrust. Vooral de voor Nederland typische bouwende ontwikkelaars lijken goede buffers te hebben. Zijn die goed genoeg om uit de problemen te blijven?\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Zowel het aantal afgegeven bouwvergunningen als het aantal verkochte woningen daalde fors in Duitsland, beide al meer dan 50 procent in 2022 ten opzichte van een jaar eerder.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Voor 2023 is nog niet direct een herstel te verwachten. De hoge bouwkosten en dito rente zijn hier debet aan. Zonder voldoende (voor)verkoop is het risico om te gaan bouwen te groot, komt er geen geld in kas en kan een ontwikkelaar uiteindelijk de rekeningen niet meer betalen. Er is meestal geen andere inkomstenbron waarop geleund kan worden. In zo’n geval wordt externe financiering dan ook nog eens extra lastig.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>In Nederland is deze situatie grotendeels vergelijkbaar. Maar de dalingen zijn minder scherp. Het aantal afgegeven vergunningen liet in het tweede kwartaal zelfs een stijging zien ten opzichte van het eerste kwartaal.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De grootste projectontwikkelaar, BPD (onderdeel van Rabobank), maakte tijdens de publicatie van de halfjaarcijfers een nettoverlies bekend. Het aantal door hen verkochte woningen daalde met 19 procent.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Maar een groot deel van de ontwikkelaars in Nederland is tevens bouwbedrijf. Deze ‘bouwende ontwikkelaars’ bezitten een substantieel deel van de grond waarop (ooit) woningen kunnen worden gerealiseerd. Zij hebben in de afgelopen jaren, door de gunstige situatie op de woningmarkt, een goed rendement kunnen halen waardoor buffers konden worden opgebouwd. En met andere bouwactiviteiten, bijvoorbeeld in opdracht van derden of op het gebied van aanpassingen en verduurzaming van bestaande gebouwen, zorgt dat voor meer spreiding van inkomsten dan alleen uit projectontwikkeling.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Spreiding van inkomsten en grotere buffers zorgen voor meer weerstand in moeilijke tijden. Op basis van cijfers die ik tot nu toe heb gezien, lijken de Nederlandse bouwbedrijven dat goed voor elkaar te hebben. Maar aandacht voor het aanscherpen van het risico-acceptatiebeleid blijft in de huidige marktsituatie topprioriteit.\u003C\u002Fp>","Den Haag","https:\u002F\u002Fwww.ing.nl","99702488-e2da-4ded-9a83-1f481c421296",[16],{"id":17,"title":18},"42100","Woningmarkt en vastgoed","Dit is een expertquote van Jan van der Doelen, Sector Banker Building & Construction, ING Business Banking Nederland. U kunt dit bericht, of delen hiervan gebru",[21,34,43,54,61,72,81,90,99,108],{"id":22,"title":23,"pubDate":24,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":25,"orgId":14,"branches":29,"description":33},"dfb92ede-d76c-43b5-8e58-8438a3d2151d","'Nieuwe subsidieronde voor elektrische vrachtwagens dreigt snel overtekend te raken'","2026-09-22T08:18:00.038+02:00",[26,27,28,26,27,28],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fq3-ViHjvg3pI_yu1dgwnIaVyXULWzSp806jKCZCa0ZnEAHj34PrPIIcQHKfXUOsWfGCXqN6KqtTSPWVqPKw0ncLQi2Y1cc6WNw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FfANEzj7r8o2PIB5N3UQ3wm5J_ARDxr5yPDZLsijg1kBvznchy4UfNjXqjv_NqczRBJ9M2HikknZkNguTDZ10wR8_ZU6jUgDf","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FJAI5r2VFbT-N0YNnZ1ect9l-2ZRCz5BJxzlBvluqQC-Ct32t7-2DWQTL8Gp5sKcg5H1Hr3Iy4iHAdW9L3tY8RRN5QDL2TbEx",[30],{"id":31,"title":32},"35100","Ov, transport en logistiek","Op 29 september opent de tweede subsidieronde van 2026 voor de aanschaf van elektrische vrachtwagens (de AanZET-regeling). De verwachting is dat ook deze subsid",{"id":35,"title":36,"pubDate":37,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":14,"branches":38,"description":42},"ed165912-8889-439a-9c73-0bf674cdbb1e","'Machinebouw blijft motor achter industriële groei, maar breed herstel blijft uit'","2026-09-01T13:38:56.893+02:00",[39],{"id":40,"title":41},"26100","Economie en geld","De nieuwste CBS-cijfers tonen een verdeeld beeld in de Nederlandse industrie. De machinebouw groeit sterk, profiterend van de wereldwijde vraag naar automatiser",{"id":44,"title":45,"pubDate":46,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":47,"orgId":14,"branches":49,"description":53},"c57936da-73e8-42ad-9f92-d4c065151970","'Sturen op lagere vakantielasten voorkomt dat Duitse vakantieganger afhaakt'","2026-08-18T12:07:58.277+02:00",[48,48],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FGbBXd9FnKTDI_7NjUVyiJQFLsm-rIEYzWS200hoNRGdcK3x5h9lTl-o7Din3r0Z6IhjUFVlkzB3-wtuuNYo4-U9eZgc_CmIc",[50],{"id":51,"title":52},"94082","Reizen en toerisme","De verhoging van de btw op logies maakt vakanties in Nederland duurder en dat is inmiddels zichtbaar in het boekingsgedrag. Door hogere kosten kiezen vakantiega",{"id":55,"title":56,"pubDate":57,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":14,"branches":58,"description":60},"f7ac3ba9-8389-4a95-9598-99769d243536","'Benut Europese ruimte om middenhuur vlot te trekken'","2026-08-07T08:18:00.044+02:00",[59],{"id":17,"title":18},"De Europese Commissie presenteert in de tweede helft van 2026 de Affordable Housing Act, die overheden meer mogelijkheden moet geven de druk op de woningmarkt t",{"id":62,"title":63,"pubDate":64,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":65,"orgId":14,"branches":67,"description":71},"64a84fae-5205-4959-bce2-69e3543e91a4","'Zonder arbeidsmigratie loopt personeelstekort in ouderenzorg verder op'","2026-07-23T09:39:41.926+02:00",[66,66],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FhOxfDvKmJIrDB7fZLs74eURbuYJ5hswARqd3jekkNZfqa9XOgmb1Mf8g2yzxf6yegi1v5Val5Z-b92H1mxV25GOVcNBfHdKP5UM",[68],{"id":69,"title":70},"29100","Zorg","Het personeelstekort in de ouderenzorg loopt op. Er is nu al een tekort van tienduizenden zorgmedewerkers en als er niets verandert, loopt dit de komende tien j",{"id":73,"title":74,"pubDate":75,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":14,"branches":76,"description":80},"0c845a38-a3fe-4ca4-9ec9-6a452c77a3e9","'Droogte drijft aardappelprijs op: patat dreigt duurder te worden'","2026-07-22T12:12:42.378+02:00",[77],{"id":78,"title":79},"31000","Boeren, land- en tuinbouw","Na de ruime oogst van 2025 ziet de aardappelmarkt er dit jaar heel anders uit. Telers in Noordwest-Europa hebben ruim 10 procent minder aardappelen gepoot. De a",{"id":82,"title":83,"pubDate":84,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":14,"branches":85,"description":89},"373c6a6f-b1fe-457f-a362-8883012daf98","'Problemen prefabwoningfabrieken zijn groeipijn van noodzakelijke vernieuwing'","2026-07-22T08:08:00.035+02:00",[86],{"id":87,"title":88},"51000","Bouw en techniek","De problemen bij enkele prefab- en modulebouwers zetten industriële woningbouw opnieuw in de schijnwerpers. Wie daaruit concludeert dat woningfabrieken hun belo",{"id":91,"title":92,"pubDate":93,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"imageUrls":94,"orgId":14,"branches":96,"description":98},"177bcde1-98f8-4399-a9ad-368c3141b7cf","'Nederland prijst zich uit de markt door btw-verhoging op logies'","2026-07-01T10:28:43.435+02:00",[95,95],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F-IizZbs20DH9LP9wyJE2VJWodE_JO6T5rOf9CR5KY10mUHWrBT1jkKL2b8OrAxGuIF20B3OwLg0_Z3bCYUAFblCVfQXc7aPv-Q",[97],{"id":51,"title":52},"De verhoging van de btw op logies van 9 naar 21 procent raakt hotels en vakantieparken direct. Ondernemers kunnen de hogere kosten maar beperkt doorberekenen zo",{"id":100,"title":101,"pubDate":102,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":14,"branches":103,"description":107},"f68d94fb-2fa1-481a-b063-69121f65c806","'Robots maken ruimte voor betere service in de winkel'","2026-06-30T09:12:20.937+02:00",[104],{"id":105,"title":106},"44100","Winkels en consumentenmarkt","De inzet van humanoïde robots bij BMW maakt een technologische ontwikkeling ineens concreet. Wat begon als een pilot in een Duitse autofabriek, raakt aan een br",{"id":109,"title":110,"pubDate":111,"logoUrl":8,"thirdParty":10,"orgId":14,"branches":112,"description":114},"52ff5db9-20dc-4037-9d86-ef342bb94999","'Kritisch rapport geeft digitale zorg nieuwe kans'","2026-06-23T14:16:13.447+02:00",[113],{"id":69,"title":70},"Het kritische oordeel van het Adviescollege ICT-toetsing over het programma Implementatie Generieke Functies (IGF) markeert vooral een nieuwe fase voor digitale"]