[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"article-ebfa2357-abd2-46cd-a758-a91e1b4e6ef6--":3,"related-articles-undefined-undefined-176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0-true":22},{"id":4,"type":5,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"anpFeedCategory":9,"organisationTitle":10,"thirdParty":11,"body":12,"city":13,"website":14,"orgId":15,"branches":16,"description":20,"quoteReason":21},"ebfa2357-abd2-46cd-a758-a91e1b4e6ef6","PRESSRELEASE","Afgedankte perenbomen brengen leven in de Waddenzee","2026-02-05T17:54:11.982+01:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F2daaca5f-f2d4-4920-b754-20cec6b8c6ad.jpg","Binnenland","Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ)",false,"\u003Cp>Onderzoek met een sportvissonar laat zien dat er rond kunstmatige bomenriffen in de Waddenzee tot wel 3,5 keer meer, en ook grotere vissen voorkomen dan op vergelijkbare plekken zónder zo’n bomenrif. Dat blijkt uit een recente publicatie van Jon Dickson en collega’s van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) in het tijdschrift \u003Cem>Marine Ecology Progress Series\u003C\u002Fem>. “Dit laat opnieuw zien dat deze bomenriffen een gat vullen in het ecosysteem van de Waddenzee.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>Afgedankte fruitbomen \n\u003Cp>De onderzoekers bouwden 32 kunstmatige riffen van afgedankte fruitbomen, van elk 3 kubieke meter groot. In het voorjaar van 2022 plaatsten zij die in groepjes van 8 op 4 locaties in de Waddenzee. Met behulp van bodemnetten (kubben) laten de onderzoekers nu zien dat rond deze riffen wel zes keer meer bodemvissen leven, van veel diverser soorten en ook grotere individuen. De riffen blijken ook als voortplantingsgrond te dienen voor sepia’s en nog verschillende andere vissoorten. Bovendien was de activiteit van krabben, die schelpdieren en andere soorten eten, rond de riffen driekwart lager dan op plekken zonder een kunstmatig rif.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003Cimg src=\"https:\u002F\u002Fwww.nioz.nl\u002Fsites\u002Fdefault\u002Ffiles\u002Fstyles\u002Fratio_16_9_md\u002Fpublic\u002F2026-02\u002FPublicatie Jon Dickson Tree Reefs 1 - Tree reefs before deployment - photo credit Oscar Francken-NIOZ.jpg?h=cfcf9bca&itok=7ogqWIwH\" alt=\"Afgedankte perenbomen\" style=\"cursor: nwse-resize;\" width=\"586\" \u002F>De kunstmatige riffen gemaakt van perenbomen, hier nog op de kade voordat ze werden geplaatst in de Waddenzee (foto: Oscar Francken\u002FNIOZ)\u003C\u002Fp>Consumentensonar \n\u003Cp>Door een ‘consumentensonar’, die veel door sportvissers wordt gebruikt als ‘fish finder’, aan te passen voor langduriger gebruik op een drijvend platform naast zo’n kunstrif, konden de onderzoekers ook de vissen hoger in de waterkolom in beeld krijgen. Dit was voor het eerst dat zo’n consumentensonar in wetenschappelijk onderzoek werd ingezet. Dickson: “In verschillende grootteklassen zagen we in totaal ruim 2 tot zelfs 3,5 keer meer vissen rond de riffen zwemmen dan in het water op 200 tot 300 meter afstand van een rif.” Gedurende honderd uur sonarwaarnemingen, hebben de onderzoekers in totaal 92.000 individuele vissen gezien.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>De riffen waren volgens Dickson zó aantrekkelijk voor vissen, dat hij niet durft uit te sluiten dat het effect op de vissen zelfs op meer dan 300 m afstand van het rif nog meetbaar is. “In een volgend experiment zullen we de controleplekken ook op grotere afstand moeten kiezen.”\u003C\u002Fp>Haai in beeld \n\u003Cp>De sonar is niet in staat om kleine vissoorten te identificeren. Voor grotere soorten is het wel mogelijk om in ieder geval de soortgroep te determineren. “Op één sonarbeeld zagen we zelfs een haai van anderhalve meter boven een rif zwemmen, mogelijk een gevlekte gladde haai”, aldus Dickson. Bij een ‘officieuze inventarisatie’ met behulp van ouderwetse vishengels, zagen Dickson en collega’s dat er vooral veel zeebaarzen op de riffen afkwamen.\u003C\u002Fp>Paalwormen en visvoer \n\u003Cp>De aanwezigheid van veel verschillende, grotere vissen rond de kunstriffen laat volgens Dickson zien dat deze structuren echt in een behoefte voorzien in de Waddenzee. “Vroeger dreven de Zuiderzee en de Waddenzee vol met hout dat uit de rivieren kwam. Uit de tijd van de Romeinen zijn zelfs beschrijvingen bekend van schepen die ‘tussen eilanden van drijfhout door zeilden op de Zuiderzee’. Dat hout zonk in veel gevallen na verloop van tijd naar de bodem van de Waddenzee. Daar vervulde het een cruciale rol in het ecosysteem. Het hout werd opgegeten door paalwormen, die vervolgens weer als voer voor vissen dienden. Daarnaast was het hout een belangrijke schuil- en voortplantingsplek voor vissen en andere dieren en hechtten er veel schelpdieren aan.”\u003C\u002Fp>Een gat vullen \n\u003Cp>Inmiddels is de aanvoer van hout via de rivieren volledig afgesneden door onze beheersing van het rivierwater. Riffen van hout, maar ook van zwerfkeien of schelpdieren zouden dat gat weer kunnen opvullen, stelt Dickson. “Wanneer we op verschillende plekken in de Waddenzee clusters van dit soort kunstriffen neerzetten, ontstaat er weer een natuurlijk systeem met kraamkamers en schuilplekken voor vis. Dat zou de Waddenzee weer tot een completer ecosysteem maken.”\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>\u003C\u002Fp>","‘t Horntje, Texel","https:\u002F\u002Fwww.nioz.nl\u002Fnl\u002Fnieuws-en-blogs\u002Fnieuws\u002Fsonar-laat-zien-bomenriffen-in-de-waddenzee-bieden-thuis-aan-vissen","176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0",[17],{"id":18,"title":19},"41000","Dieren en natuur","Onderzoek met een sportvissonar laat zien dat er rond kunstmatige bomenriffen in de Waddenzee tot wel 3,5 keer meer, en ook grotere vissen voorkomen dan op verg","",[23,36,46,49,60,71,78,94,106,115],{"id":24,"title":25,"pubDate":26,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":27,"orgId":15,"branches":31,"description":35},"ba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering","2026-10-01T12:12:49.017+02:00",[28,29,28,29,30],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F9xrf1RatEE7ys7j3qRGXlqgUEKnZeqmD5jcg7XbN5-Kzj05B7An_O1LnTlsfmVqeoyss0jgPtmkhds4ORV6sy_zcT1XrBurbrw","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeD7TN2a6Vx29QQJN-QfP1Ef9_K8wRHVdgabm542TbnLMZ7utMHRcQmaHT3Ma9FG2B__TrtNueC2Zheiu18raMfDT5NkrN3rhQTI","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fba9f17c6-27ba-4a66-8657-5c0c215db05c\u002F261001pressreleaseWuetalScienceAdvances.pdf",[32],{"id":33,"title":34},"23100","Klimaat, milieu en duurzaamheid","Zelforganiserende patronen in het landschap helpen planten omgaan met klimaatverandering Nieuw onderzoek laat zien hoe natuurlijke patronen in kustgraslanden zo",{"id":37,"title":38,"pubDate":39,"logoUrl":40,"thirdParty":11,"imageUrls":41,"orgId":15,"branches":43,"description":45},"7c34b2ca-7596-478a-9dff-7ea759ec927d","Visserij buiten windpark is geen trekpleister voor kleine mantelmeeuwen","2026-06-09T08:00:00.055+02:00","https:\u002F\u002Fwww.persberichten.nl\u002Ffile\u002Flogos\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fde62be80-f1b6-41f3-b382-5ef8710c623d.jpg",[42,42],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FA4Qo2VJ3uj809zBpCVWF5taDLT3wXWv340idHrkBV_JviCs0pMDx2-B0-Kkj4j3ncF4KoLEhLTLjWDI3oJbqeglRyDVrT1JP",[44],{"id":33,"title":34},"Kleine mantelmeeuwen uit de kolonie op Neeltje Jans blijken het windpark voor de Zeeuwse kust te mijden, behalve sommige mannetjes. NIOZ-ecoloog Roos Kentie en ",{"id":4,"title":6,"pubDate":7,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":15,"branches":47,"description":20},[48],{"id":18,"title":19},{"id":50,"title":51,"pubDate":52,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":53,"orgId":15,"branches":57,"description":59},"873a7d4b-735a-4c3a-a1ea-a69082f6737c","Enorme bosbranden en bodemerosie door opwarming en CO2-uitstoot 56 miljoen jaar geleden ","2026-01-19T21:00:00.033+01:00",[54,55,56],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FDFqtcvCou9h8P9PzmIHAsRSQrRax8FgscNLUWvA4eq5GiHMBU318VP9yNtfRLlWmlnd_VlcOgNUROoBGwkCuRviU8UwqBme3GNA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F0Fh95OqPiqkTeWTfxCi217r_XFU13NhFuiI2LN0xE3Gzqdts3GhQz6oRMfV-C5nKJ3cLss9ZHJdDzH8WY4swTVXWdBPVuWvTAu0","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fxb_IIe7KSCq6tUVgspVmb3p-L_98BmZHV31C2cfMlFI0v97DXrFOguMBhI6qjkSFCvJroRaSAoLCslOREk0PVXNlGirNnpc1sA",[58],{"id":33,"title":34},"Het klimaat warmde 56 miljoen jaar geleden bijna net zo snel op als nu. Toen er in een korte tijd enorm veel CO2 in de atmosfeer terecht kwam, leidde dat tot gr",{"id":61,"title":62,"pubDate":63,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":64,"orgId":15,"branches":68,"description":70},"00348008-f2e8-473c-8f0e-18b685e12fdf","Westerscheldenatuur loopt vast door decennia baggeren","2026-01-16T10:00:00.029+01:00",[65,66,67],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Foc_zDsl5IF6wZLiHzfLV2sS41KhR8buLiJwjJi-QymFKyIEoJKVzFvsHZFxm-aspejBNHDowrNNlMbrYxTtPLhV5117ihAJIZQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FH3s5JMxj-Tn8OML8d9RX45LmEt1KAT9xeViAzT6rff6vMgqmWuTD9LL_jm6B9Dic15n2_8TTrHrVO6xpvjKDkDCMYk5Q7dpn","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FeFdE8i0MVGx1cRbBNWLXd2dlWw66Nqi7Up0E0La_4E_7mEH1Vmz1sKIweeyB0p0TTr2xqv5uBpyZhQQThRU9dlY2SzAO1gP7",[69],{"id":33,"title":34},"Yerseke, 16 JANUARI 2026 – De natuur van de Westerschelde is sinds de vaargeulverdiepingen in de jaren zeventig een doodlopende weg ingeslagen. Door het enorm g",{"id":72,"title":73,"pubDate":74,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"orgId":15,"branches":75,"description":77},"c848e214-a5ed-4f73-af65-8d3729ba864b","Sterke, snelle vermindering broeikasgas-uitstoot nodig om 'zeespiegelerfenis' te beperken ","2025-10-24T11:02:00.622+02:00",[76],{"id":33,"title":34},"De onafwendbare zeespiegelstijging in de komende eeuwen, ook wel zeespiegelerfenis genoemd, is een van de meest problematische gevolgen van klimaatverandering v",{"id":79,"title":80,"pubDate":81,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":82,"orgId":15,"branches":89,"description":93},"15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a","ZeeWijzer toont kiezers: politieke partijen zeggen te weinig over bescherming van de zee","2025-10-13T06:00:00.034+02:00",[83,84,85,86,87,88],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FU6ZrWi8apJnBNqWKwVGfh8vBNrzGsPULrzJ0ZYO6z9dySaE9rly4xXST7gFUzE4V0IauaAdxa33jvS5UgTUkYmuSJh1uzS-R_xU","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FxsqgWWlr7lpGkCPekNlx2eTDU0U61zR5c3Hxajb1QDeEx_KD5YjLc3qbHJ34UeSmK3hauiul712xOMZ3ogiwzbBXupC_sKJR","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FSCHoDttDNkIB6dcEeTtidnS8Yo1CHete32wL0SxfJTsv1ybsBQ5T53h15B5KUFU4QO-6p7ShQVdPJUUneVgjPu31xX9Z2VwgUA","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fg0SeqqnV_hhYTXKmVlyVx5QtVYJZG7509l9s5LSciMmdI3Z4_KO5gcN2jY4F7wLEt9Zo0sKi_UCW8Szkj-eXau1HANQODDrV","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002Fvy5HloP0B51LcFBHwDg1jGpazKUuKIt8TMdWKg_Pgw64fwebxGHxVUyQJ_WUnSwCfdr38Pim-xVJrC8YuYxU86Pb7qbnJGMw","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002F15eb39c8-c96b-48fe-b391-3f2861e4fc9a\u002FZeewijzerteaseronepager.pdf",[90],{"id":91,"title":92},"38100","Algemeen nieuws","13 oktober 2025 - Oceaanwetenschappers en natuur- en klimaatorganisaties analyseerden vijftien verkiezingsprogramma's op hun beloften aan de zee. Er blijken gro",{"id":95,"title":96,"pubDate":97,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":98,"orgId":15,"branches":101,"description":105},"b2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131","1% van windparkinvesteringen kan miljoenen hectares zeeleven herstellen","2025-07-07T15:24:02.613+02:00",[99,100],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FwrZh7cchgZfpPt1cwAH6ab3EQMXvqUqaZAaKJMtJ9KFm4f0A53P1HvsErov-CCd69qF4UKl_Dp_pv-2qhTRwfM3U3DKzZw_M","https:\u002F\u002Forder.perssupport.nl\u002Ffile\u002Fpressrelease\u002F176b257e-7cd8-4439-b12e-f2882d4355f0\u002Fb2c75b23-08f0-48b1-9180-b70ab26cc131\u002F20250314FinancingmarinerestorationthroughoffshorewindinvestmentsREVISEDflattext.pdf",[102],{"id":103,"title":104},"47100","Wetenschap","Een bijdrage van 1 procent van alle wereldwijde investeringen tot 2050 in offshore windprojecten is al voldoende om natuur grootschalig te herstellen. Dat blijk",{"id":107,"title":108,"pubDate":109,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":110,"orgId":15,"branches":112,"description":114},"46133fa4-f258-4136-abca-18416823692a","Harde kraamkamer voor schelpdiertjes bleek vooral een buffet voor roofdieren","2025-07-02T17:54:53.428+02:00",[111],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002F8UAajpACoyBPdfuGmofuff6Ju90N0AZqWNReLjpSIGrTATKk9d-bvQnvRVPgm5I0VHqDCjOUrXJD9o3n8YEDVtnSRnrf6kWCSQ",[113],{"id":103,"title":104},"Je kunt de vorming van mossel- en oesterbanken op zandige zeebodems stimuleren met een harde ondergrond. Maar toen NIOZ-promovenda Sterre Witte schelpen en keie",{"id":116,"title":117,"pubDate":118,"logoUrl":8,"thirdParty":11,"imageUrls":119,"orgId":15,"branches":122,"description":124},"a26c2497-88d4-4942-869e-89e6c62a5015","Eenvoudige nieuwe methode berekent hoe mangroves kusten tegen golven beschermen","2025-04-30T08:00:00.026+02:00",[120,121],"https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FKIgbeT0QFph2TZ43JVI2Y2uVqI113iPYfHGuM7H1St6hq7LOwpRWVyyAFgPcQ7-JVziOIIAm1j0CSObL6yHFWpTFV1D6YiGJKQ","https:\u002F\u002Flh3.googleusercontent.com\u002FGocadfSpuWLqq26fgmPN6BOxQNurax9eGNgOFtHkEcqwIWhmW1oPxXBa3RyZHaD2s2sKgvjdxClWUhlBAGIw0ZNlps9_gzZOKA",[123],{"id":33,"title":34},"Een natuurlijk fort dat bestand is tegen razende stormen: dat is wat mangroves en andere beboste moerassen vormen langs onze kusten en rivieren. Maar hoe goed b"]