Sinds 1 juli 2024 is seksuele intimidatie in het openbaar strafbaar. Dat leidde tot een relatief laag aantal aangiften bij de politie, die vooral een reactieve rol vervult, blijkt uit een evaluatierapport. Het ‘sisverbod’ en de discussie daarover laten zien hoe lastig het in de praktijk kan zijn om straatintimidatie juridisch te bewijzen en het verbod erop te handhaven.
Dat onderstreept tegelijkertijd een belangrijk punt: we kunnen dit probleem niet alleen met handhaving oplossen. Boa's en politie spelen een belangrijke rol in het vergroten van de veiligheid in de openbare ruimte, maar de vraag is ook waarom dit gedrag nog zo vaak voorkomt en door veel mensen als normaal wordt gezien.
Vrouwen passen gedrag aan om straatintimidatie te vermijden
Veel meisjes en jonge vrouwen wapenen zichzelf tegen seksueel intimiderende opmerkingen door ze te proberen te negeren, hoe vernederd, boos of angstig ze zich ook voelen. We hebben nu eenmaal geleerd dat dit er kennelijk bij hoort. Juist die normalisering baart zorgen. Wanneer naroepen, seksuele opmerkingen of ongewenste aandacht worden weggezet als onschuldig, een verkapt compliment of iets waar je je niet druk om moet maken, verdwijnt uit beeld wat dit doet met het gevoel van vrijheid en veiligheid van meisjes en vrouwen.
We zien dat veel meisjes hun gedrag aanpassen om ongewenste aandacht te voorkomen. Ze kiezen een andere route, vermijden bepaalde plekken of denken na over hoe ze zich kleden. Dat laat zien dat straatintimidatie niet op zichzelf staat, maar onderdeel is van bredere normen over hoe we naar vrouwen kijken en hoe we over hen praten.
Straatintimidatie vraagt om structurele investeringen
Daarom moeten we verder kijken dan de vraag hoe vaak er een boete wordt uitgedeeld. Het verbod op straatintimidatie heeft ook betekenis als een streep in het zand, een grens die we als samenleving hebben gesteld. Uiteindelijk is een fundamentele verandering nodig in de manier waarop we als samenleving omgaan met meisjes en vrouwen.
Dat vraagt om structurele investeringen in gendergelijkheid en in relationele en seksuele vorming, zodat respect, gelijkwaardigheid en wederzijdse grenzen centraal staan. Alleen als we de normen en overtuigingen die grensoverschrijdend gedrag mogelijk maken veranderen, kunnen we straatintimidatie en seksueel geweld daadwerkelijk bij de wortel aanpakken.