Tijdens het overstapseizoen vergelijken miljoenen Nederlanders premies en tandartskosten hun zorgverzekering, maar niemand kan zien bij welke verzekeraar de kans op medicijntekorten het grootst is. Terwijl dagelijks tienduizenden mensen met lege handen naar huis gaan omdat het voorgeschreven medicijn bij de apotheek niet beschikbaar is.
Utrecht, 16 december – Bijna 4 miljoen Nederlanders worden jaarlijks getroffen door medicijntekorten. Eén op de drie mensen krijgt zelfs niet het medicijn dat voor hun gezondheid nodig is. Dit tekort wordt voornamelijk veroorzaakt door de inkoopvoorwaarden van de zorgverzekeraars. Toch is het tijdens het overstapseizoen vrijwel onmogelijk om te achterhalen bij welke zorgverzekeraar tekorten het vaakst voorkomen. Branche-organisatie voor apothekers LEF slaat alarm en doet een dringende oproep aan de politiek: maak transparantie over medicijntekorten per zorgverzekeraar verplicht in het belang van de gezondheid van deze miljoenen patiënten.
Structureel probleem blijft onzichtbaar
Dit is de derde keer dat LEF via een landelijke Meldweek in kaart heeft gebracht hoe vaak er sprake is van medicijntekorten. 227 apotheken hebben gedurende een week gerapporteerd hoevaak een voorgeschreven medicijn niet beschikbaar is. De cijfers zijn alarmerend: dagelijks zijn er tienduizenden tekorten waardoor patiënten geen medicijn krijgen of een andere dosering of een alternatief medicijn meekrijgen. Dit heeft als directe consequentie dat bijna de helft van de patiënten te maken krijgt met een slechtere gezondheid, meer klachten, bijwerkingen of verminderd welzijn.
"Apothekers hebben dagelijks te maken met schrijnende situaties omdat medicijnen waar onze patiënten van afhankelijk zijn niet voorradig zijn," zegt Laurens Schulpen, voorzitter van LEF. "Dit kan zo niet langer. We kunnen niet nog vijf jaar wachten. Het probleem treft vooral kwetsbare groepen.” Op dit moment zijn er grote tekorten van medicijnen voor patiënten met hartproblemen, psychoses of epilepsie. “Dit heeft meteen ingrijpende consequenties. Medicijnen die van levensbelang zijn voor je gezondheid moeten er gewoon zijn, daar zou niemand over moeten twijfelen."
Overstapseizoen: keuzes zonder informatie
Het gebrek aan transparantie over medicijntekorten per zorgverzekeraar is vooral problematisch tijdens het overstapseizoen, dat nu loopt. Zorgverzekeraars adverteren massaal over premies en voorwaarden, maar communiceren niets over medicijntekorten. Mensen maken keuzes voor 2026 op basis van de laagste premie, niet krijgen geen enkele informatie over het feit of hun bètablokkers of pijnstillers straks makkelijk beschikbaar zijn.
“Als verzekeraars transparant moeten zijn over declaraties, waarom dan niet over tekorten? Dat is toch gevaarlijk?" aldus de zorgverleners. "Dit is het overstapseizoen. Mensen maken nu keuzes zonder de juiste informatie en dat heeft mogelijk een direct gevolg voor hun gezondheid."
De urgentie wordt vergroot doordat vier verzekeraars inmiddels 85% van de markt domineren. Met de aangekondigde overname van ONVZ door VGZ neemt de keuzevrijheid verder af. LEF waarschuwde eerder in een open brief al voor de gevolgen van deze overname. Zo luidde deze dat mensen dan vaker worden gezien als een spreadsheet; de menselijkheid verdwijnt en het aanbod zal verschralen.
Concrete oproep aan politiek en verzekeraars
De apothekers doen een heldere oproep aan de politiek: maak transparantie over medicijntekorten wettelijk verplicht, voordat het overstapseizoen begint. Deze informatie moet beschikbaar komen op hun website én in vergelijkingssites zoals Independer.
Aan zorgverzekeraars is de boodschap: wacht niet op wetgeving, maar ga nu vrijwillig in gesprek over betere informatievoorziening. "We willen geen ‘naming en shaming’. We willen dat mensen een geïnformeerde keuze kunnen maken. Het gaat om het belang van onze patiënten.", aldus Schulpen.
Ook consumenten krijgen een oproep mee: "Kijk niet alleen naar de premieprijzen; kijk wat voor jou het beste past. Ga er met je zorgverlener over in gesprek; vraag bijvoorbeeld jouw huisarts of apotheker eens waar zij verzekerd zijn."
Apotheekteams onder grote druk
De situatie eist zijn tol van zorgverleners. Recent onderzoek van het CBS toonde aan dat apothekersassistent het meest stressvolle beroep van Nederland is. Apotheekteams staan dagelijks tussen patiënten en een systeem dat faalt door gebrek aan transparantie. “Als apothekers willen wij al onze patiënten goede zorg verlenen. Als je dan aan patiënten moet vertellen dat een medicijn niet beschikbaar is, dan zoeken we altijd naar een andere oplossing. Maar dat kan niet altijd. Dat is uiterst frustrerend voor de patient maar zorgt er ook voor dat onze collega’s elke dag te maken krijgen met veel onbegrip.”