26.000 keer per dag is in Nederland een medicijn niet meteen te krijgen bij de apotheek. Bij ruim een op de drie tekorten gaat de patiënt met lege handen naar huis. Dat blijkt uit de Meldweek 2026 van de Landelijke Eerstelijns Farmacie (LEF) en het SIR Instituut. LEF en de Vereniging van Jonge Apothekers (VJA) starten naar aanleiding daarvan vandaag de petitie “Gezondheid kan niet wachten”, met steun van de Consumentenbond. Zij vragen de Tweede Kamer om de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport te laten ingrijpen in het inkoopbeleid van zorgverzekeraars.
“Als je buurvrouw, beste vriend, opa of kind ziek is, moet die een medicijn kunnen krijgen. Zo simpel is het”, zegt Erik Mijnhardt van apothekersvereniging LEF. “Toch staan in Nederland elke dag mensen met hartproblemen, een longziekte of op het randje van een psychose met lege handen bij de apotheek. En de oplossingen liggen eigenlijk al klaar. Dat kan toch niet in een land als Nederland?”
Achter elk leeg doosje zit een mens
Tijdens het jaarlijkse onderzoek konden patiënten aangeven wat de tekorten met hen doen. De helft van de patiënten had het afgelopen jaar een tekort aan een medicijn. Van hen ging 46 procent erop achteruit: meer klachten, of minder goed kunnen meedoen in het dagelijks leven. Zes op de tien moesten terug naar de apotheek of de dokter. “Het is echt angstig als je niet zeker weet of je volgende week nog genoeg adem krijgt”, gaf een longpatiënt aan tijdens de meldweek.
Besparing op papier, maar lege medicijnlades in de realiteit
“Ik moet steeds vaker tegen patiënten zeggen ‘Komt u maar over een week terug’. Dat is omdat de medicijnlade achter me simpelweg leeg is. Doordat er maar één voorkeursmerk wordt aangewezen door zorgverzekeraars, kan ik vaak niks meegeven”, zegt Cédric van der Kuy, voorzitter van de VJA.
Zorgverzekeraars wijzen namelijk voor veel medicijnen maar één fabrikant aan en alleen dat merk wordt vergoed. Dat is ooit bedacht om geld te besparen. Maar als veel mensen dat medicijn nodig hebben en er maar een merk vergoed is, dan is de voorraad snel op. Een tweede fabrikant om op terug te vallen is er steeds vaker niet, omdat fabrikanten stoppen in Nederland als hun merk niet is aangewezen. Sinds 2015 is de helft van de merken van de Nederlandse markt verdwenen, volgens Bogin, de belangenorganisatie van geneesmiddelenfabrikanten.
Apothekers proberen dit vaak op te lossen met noodgrepen. Ze importeren uit het buitenland, bellen collega-apotheken of geven in overleg met de arts een andere sterkte of een ander middel mee. Maar op bijna 1 op de 3 tekorten lukt dat niet en gaat de patiënt toch met lege handen naar huis.
“Wij zijn genoodzaakt het op te nemen voor de patiënt. Ziek zijn is al onzeker genoeg. Of je medicijn er is, mag nooit een vraag zijn.”, aldus Van der Kuy.
Tijd voor actie
LEF en VJA vragen de Tweede Kamer om de minister van VWS nu te laten ingrijpen. Zorgverzekeraars moeten hun inkoopbeleid versneld aanpassen, zodat per medicijn minstens drie merken worden vergoed. Is het voorkeursmerk op, dan moet de patiënt een passend ander merk kunnen krijgen, zonder extra kosten voor de patiënt en zonder boete voor de apotheek. Daarnaast verwachten de zorgverleners dat de minister de Kamer periodiek blijft informeren over het dossier en direct ingrijpt als verzekeraars hun inkoopbeleid niet aanpassen.
De petitie is vandaag gelanceerd op gezondheidkannietwachten.nl.