Vanaf 20 november dit jaar gelden er in Nederland strengere Europese regels voor kredietverlening. Ook bij kleinere leningen moet getoetst worden of iemand dat kan terugbetalen. Van webshopaankopen tot private lease. Maar niet elk krediet vereist een even zware toetsing. Daarom heeft fintech-expert Invers een flexibel systeem opgetuigd.
De tweede versie van de Europese Consumer Credit Directive, CCD2, stelt strengere eisen om klanten te beoordelen, voordat je die een krediet verstrekt. Gold die toetsing vroeger vooral voor hypotheken en grotere leningen, bij de CCD2 vallen alle niet-hypothecaire kredieten tussen de 200 en 100.000 euro onder de richtlijn. Dus ook achteraf betalen bij Klarna (koop nu, betaal later: BNPL) als je iets op een webshop koopt, rood staan bij een bank, een auto leasen of zelfs vormen van crowdfunding. ,,Die worden nu niet gezien als een krediet, maar onder de nieuwe wetgeving wel”, zegt CEO en oprichter Bart den Hollander van fintech-bedrijf Invers. ,,CCD2 is op een veel groter deel van kredieten van toepassing. Overal waar je voor een langere periode tekent moet een kredietwaardigheidstoets gedaan worden.”
De wet had al geïmplementeerd moeten zijn, maar moet nog door de Eerste Kamer. Nu is alles erop gericht om de wet op 20 november van kracht te laten worden. Vanaf die datum moeten alle kredietverstrekkers die onder de wet vallen in staat zijn om een kredietwaardigheidstoets te doen.
Niet elk krediet even zwaar getoetst
Nu zijn er vele vormen van toetsing. Volgens Den Hollander hoeft niet elke vorm van kredietverlening even zwaar te worden getoetst. Als iemand een dure trui koopt bij Bol.com en achteraf betaalt, is een inkomenstoets aan de hand van opgehaalde banktransacties genoeg. Dat kan Invers dankzij open banking snel doen. Maar als iemand voor 2500 euro bij Zalando kleding bestelt, vaak om het meeste na passen weer terug te sturen, gaat het wel over een groot bedrag. Ook als iemand voor 4000 euro een tv op krediet wil kopen. ,,Dan moet getoetst worden of iemand genoeg vrij besteedbare ruimte op zijn inkomen heeft”, zegt De Hollander. ,,Wie iedere maand 1000 euro overmaakt naar zijn spaarrekening kan best zo’n tv kopen. Voor een dergelijke toetsing kan Invers meer bronnen raadplegen.”
Meer bronnen beschikbaar dankzij open finance
In Nederland gelden verschillende normen voor het aangaan van hypotheken, kredieten en leningen. De overheid bepaalt aan de hand van het advies van het Nibud wat iemand qua inkomen maximaal aan hypotheek kan krijgen. Voor kredietverstrekkers gelden allerlei regels waar de AFM op toeziet. De Vereniging van Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) heeft een eigen gedragscode voor verantwoorde kredietverlening. Die stellen allemaal dat iemand maximaal zoveel procent van zijn inkomen, schulden of vermogen mag lenen.
Invers haalt alle data op die nodig is en maakt op basis van die normen een berekening. Behalve op iemands bankrekeningen kan het fintech-bedrijf ook met toestemming van de klant in andere bronnen kijken. Van Belastingdienst tot UWV, van DUO tot BKR. Dat heet open finance. Bijvoorbeeld wanneer iemand een nieuwe keuken van 20.000 euro op afbetaling wil kopen. Met meerdere bronnen kan Invers een betrouwbaardere dataset samenstellen op basis waarvan een kredietverstrekker een beslissing kan nemen.
,,Kredietverstrekkers hebben daarvoor een rekenmethode waarvoor ze een aantal datavelden nodig hebben. Wij leveren precies dat aantal datavelden dat ze nodig hebben”, zegt Den Hollander. ,,Dan rolt er uit of deze persoon wel of niet dat krediet aan kan gaan.”
Consument beschermen met monitoren
Over zes maanden moeten alle kredietverstrekkers dit doen. De meeste zijn het gewend en hebben al zo’n toets. Bijvoorbeeld om hun eigen risico’s af te dekken. Voor een aantal is het nieuw. Bovendien is CCD2 niet zozeer bedoeld voor de kredietverstrekker, maar om degene die het krediet aangaat te beschermen. ,,Daarom is het een goede ontwikkeling. Het draagt bij aan minder schulden in de hele keten”, aldus Den Hollander.
Binnen dertig dagen een krediet terugbetalen lukt meestal wel. Bij hypotheken of andere leningen voor dertig jaar kunnen meer problemen ontstaan. Dan draait alles om de vraag: kan iemand dat krediet afbetalen? En wat als het niet lukt? Dan komen de incassobureaus in actie of zelfs de schuldhulpverlening. ,,Daar wil je uitblijven”, stelt Den Hollander. Daarom is het volgens hem belangrijk om de situatie te blijven monitoren. ,,Dat is een vorm van vroeg signaleren en dat zie je steeds vaker bij grote bedragen”, zegt hij. ,,Dat hoef je niet elke dag te doen, maar bijvoorbeeld maandelijks of jaarlijks. CCD2 vraagt niet alleen om toetsing op het moment dat je het krediet aanvraagt, maar vraagt ook om een jaarlijkse revisie.”
Snel maatwerk geleverd
Als webshops bij elke aankoop iemands kredietwaardigheid moeten toetsen, dan moet het wel snel. Het mag de aankoop niet vertragen. Ook bij andere kredieten willen mensen snel een antwoord. De software waarmee Invers razendsnel data ophaalt, analyseert en tot financiële profielen verwerkt is via API’s gekoppeld aan websites. Het hele toetsingsproces draait bijna ongemerkt op de achtergrond. Klanten geven toestemming en de toets wordt gedaan. Vaste klanten kunnen ook buiten het aankoopmoment getoetst worden.
De software van Invers geeft maatwerk. Voor kleine bedragen, waarvoor alleen het inkomen getoetst hoeft te worden, weet het programma waar het die informatie snel moet ophalen. Voor grotere bedragen voor langere periodes is meer data nodig. Dan wordt een profiel gemaakt met inkomen en vaste lasten, maar ook gezinssituatie en betaalgedrag. Via open finance zijn allerlei overheidsbronnen en nog veel meer andere te raadplegen. Ook BKR, pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen.
Kracht zit in nauwkeurigheid en flexibiliteit
Den Hollander: ,,De kracht van onze diensten ten opzichte van onze concurrenten is dat we heel nauwkeurig zijn. We kunnen heel nauwkeurig alle waardes bepalen die nodig zijn voor een kredietanalyse. Het tweede is de flexibiliteit in het maken van profielen. Wat zou je bijvoorbeeld voor een laag bedrag willen weten van een student? Of van een getrouwd stel zonder kinderen? Of voor een hoog bedrag van een pensionado? We kunnen heel nauwkeurig tunen wat voor profiel jouw klant heeft en dan leveren we precies af wat nodig is voor de berekening van de kredietverlener. Niets meer en niets minder.”
Dat is ook belangrijk in het kader van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), die de privacy van burgers moet beschermen. De Autoriteit Persoonsgegevens ziet er op toe dat bedrijven als Invers data conform de richtlijnen verwerken en aanleveren, ook al geven consumenten hiervoor toestemming.
Het configureren van al die profielen kan Invers doen, maar klanten kunnen het ook zelf doen. Ook dat valt volgens Den Hollander onder flexibiliteit. ,,Wij hebben dat zo makkelijk gemaakt dat je dat heel makkelijk in je backoffice systeem kunt integreren.”