Ouderen spreken nog te weinig met hun zorgverlener of naasten over welke zorg ze zouden willen als hun gezondheid in de toekomst achteruit gaat. De factsheet ‘Ouderen met een kwetsbare gezondheid: IZA-doelgroep in beeld’ van Zorginstituut Nederland, laat zien dat er nog veel winst is te behalen met proactieve zorgplanning. Hierbij denken zorgverleners en patiënten samen vooruit. Ze praten over levensdoelen, persoonlijke wensen en wat nu en later mogelijk is qua zorg.
Vertrouwen in zorg, maar weinig gesprekken met artsen
Van de thuiswonende 75-plussers vertrouwt 90% erop dat artsen hen goede zorg zullen geven in de laatste levensfase. En 88% is ervan overtuigd dat artsen hun wensen over medische beslissingen zullen volgen. Toch heeft een groot deel van de deelnemers nog niet met een arts gesproken over hun wensen voor het levenseinde. Van de ouderen met een kwetsbare gezondheid heeft 69% hier nog nooit met een arts over gesproken, tegenover 76% van de ouderen zonder kwetsbare gezondheid.
Tijdig gesprekken voeren kan op verschillende manieren
Proactieve zorggesprekken kunnen op elke leeftijd gevoerd worden. Ze vinden plaats in de huisartsenpraktijk, in het ziekenhuis of in het verpleeghuis. De gesprekken worden gevoerd door huisartsen, medisch specialisten, verpleegkundigen, specialisten oudergeneeskunde en casemanagers in de ouderenzorg. Daarnaast zijn gesprekken met familie en naasten erg belangrijk.
Wensen voor toekomstige zorg nog vaak onbesproken
Ongeveer 30 tot 45% van de 75-plussers geeft aan niet te hebben nagedacht over belangrijke keuzes rondom toekomstige zorg. Bijvoorbeeld of zij thuis willen of kunnen blijven wonen, of zij bij ziekte nog opgenomen willen worden in het ziekenhuis, wie medische beslissingen mag nemen als zij dat zelf niet meer kunnen en of zij gereanimeerd kunnen of willen worden. Ouderen met een kwetsbare gezondheid geven aan iets vaker hierover te hebben nagedacht. Het Zorginstituut heeft voor zijn factsheet gebruik gemaakt van gegevens uit de Longitudinal Aging Study Amsterdam, een langlopend, landelijk onderzoek gericht op mensen die ouder worden.
Meer passende zorg door goede afspraken
Door tijdig het gesprek te voeren over zorgwensen hebben ouderen en zorgverleners meer tijd en rust om samen na te denken over toekomstige zorg en afspraken duidelijk vast te leggen in het persoonlijke dossier. Ouderen hebben zo meer regie over hun zorg en alle betrokken zorgverleners kunnen beter inspelen op hun wensen en voorkeuren.
Plan van aanpak proactieve zorgplanning in ziekenhuizen
Ook bij het bieden van passende zorg in het ziekenhuis is proactieve zorgplanning een belangrijk instrument. Voor de bredere inzet hiervan in de medisch-specialistische zorg is inmiddels een plan van aanpak opgesteld. Diverse zorgpartijen, waaronder de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen, patiëntenverenigingen en Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland (V&VN) werken aan betere ondersteuning van zorgprofessionals bij deze gesprekken. En aan de opname van proactieve zorgplanning in opleidingen en richtlijnen. Het Zorginstituut ondersteunt bij de uitvoering van dit plan van aanpak.
Karin Timm, lid Raad van Bestuur van het Zorginstituut: “Veel mensen merken pas hoe kwetsbaar ze zijn als ze worden opgenomen in het ziekenhuis. Het is beter als het gesprek over passende zorg al thuis en ook met de huisarts is gevoerd. Dan zijn de zorgwensen voor iedereen duidelijk, nog voordat iemand in het ziekenhuis terechtkomt.”