Het Iran-conflict is opnieuw een serieuze stresstest voor de Europese economie. Vooral landen in Centraal- en Oost-Europa worden hard getroffen. “Dat kan overslaan naar de EU omdat we economisch nauw met die landen verweven zijn.” Zo stelt Johan Geeroms, Director Risk Underwriting Benelux bij Allianz Trade.
Oost-Europese landen als Hongarije en Polen kregen afgelopen weken te maken met een scherpe waardedaling van hun valuta: Hongaarse forint -8% en de Poolse zloty -5%. Geeroms: “Als de Straat van Hormuz maandenlang gesloten blijft, dreigt voor deze landen een recessie. Ze zijn sterk afhankelijk van geïmporteerde energie. Daarnaast kampen ze met flinke begrotingstekorten. Hongarije bijvoorbeeld heeft, mede door brandstofprijsplafonds, een begrotingstekort van ruim 5%. Obligaties van deze landen gingen afgelopen weken massaal in de verkoop. Dat wijst niet op vertrouwen.”
“Slecht nieuws”
Volgens Geeroms zal de economische schade voor de EU de eerste maanden beperkt blijven. “De economische schok wordt opvangen met een mix van buffers en beleid. Dankzij strategische energievoorraden en een meer gespreide import van olie en gas is de directe afhankelijkheid van het Midden-Oosten relatief beperkt. Tegelijkertijd kunnen overheden met steunmaatregelen, zoals prijsplafonds en subsidies, de impact van hogere energieprijzen op huishoudens en bedrijven dempen. Al is hogere inflatie moeilijk te voorkomen als het conflict langer aanhoudt. Meer inflatie verkleint de kans op renteverlagingen. En dat is slecht nieuws voor de economie.”
De EU is volgens Geeroms zeker niet immuun voor de economische problemen zoals die in Oost-Europa aanwakkeren. “Landen in onze achtertuin komen onder druk te staan. Dat vergroot de financiële en politieke risico’s voor Europa. Via handel, banken en investeringen zijn we economisch en financieel nauw met die landen verweven. Financiële stress, zoals oplopende schulden, zwakkere valuta of stijgende rentes, kunnen doorsijpelen naar het bredere financiële systeem in de EU.”
Zwakke schakels
Naast Oost‑Europa wijst kredietverzekeraar Allianz Trade ook op andere opkomende landen in Azië, Afrika en het Midden‑Oosten die door het conflict in het Midden-Oosten in de problemen komen. Allemaal kennen ze een hoge energie‑afhankelijkheid die samenvalt met zwakke overheidsfinanciën en tekorten op de lopende rekening. Het gaat onder meer om landen als Bangladesh, Egypte, Ethiopië, Jordanië, Kenia, Marokko, Pakistan, Sri Lanka en Tunesië, die bij langdurig hoge olie‑ en gasprijzen het risico lopen in een recessie te glijden. Geeroms: “Deze landen zijn onderdeel van mondiale supply chains die bepalend zijn voor de wereldeconomie. Het zijn kwetsbare schakels waarvan de problemen uiteindelijk ook voelbaar zijn in de westerse economieën, via hogere kosten, vertragingen en productie‑stilstanden.”
“Niet zo erg als in 2022”
De olieprijs sprong in de eerste week van het conflict even 40% omhoog, met een piek rond 120 dollar per vat, en noteert nog altijd zo’n 15% boven het niveau van vóór de escalatie. “Bedrijven dachten de energiecrisis van 2022 achter de rug te hebben en dan krijgen we dit. Opnieuw hogere energie- en transportkosten. Gelukkig is de uitgangspositie van de EU nu duidelijk beter dan in 2022. De energievoorziening is gediversifieerd. Ook zijn gasvoorraden beter gevuld en we zijn inmiddels bekend met mogelijke noodmaatregelen. De kans op een acute energiecrisis of stevige recessie acht ik hier dan ook niet groot. Maar het is zeker wel een serieuze stresstest en de energie-afhankelijkheid zijn we opnieuw erg kwetsbaar gebleken. Dat moet voor Europa een stevige wake‑up call zijn.”
