De zeespiegel stijgt en onze vertrouwde manieren van beschermen tegen het water tonen steeds vaker hun beperkingen. Daarmee groeit de behoefte aan een nieuwe kijk op omgaan met zeespiegelstijging: samenwerken met de natuur, en met de mensen die in de delta wonen en werken. Het nieuwe boek ‘Ruimte voor Meegroeien met zeespiegelstijging’ bundelt wetenschap, persoonlijke ervaringen, essays en artistieke bijdragen en biedt zo een nieuw kompas voor de toekomst. De bundel verschijnt op vrijdag 30 oktober.
Centraal staat de samenwerking met de natuurlijke processen die ons landschap al duizenden jaren vormen. Aanleiding voor de bundel was het Kennisprogramma Zeespiegelstijging (2019-2026). In 2025 werd ‘Meegroeien’ toegevoegd aan dit programma als nieuwe strategie naast de eerder uitgewerkte strategieën (Meebewegen, Beschermen en Zeewaarts).
De bundel is een uitgave van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ), ARK Rewilding Nederland en het Delta Climate Centre, en is samengesteld door Jim van Belzen (NIOZ en WMR), Noa Hoondert en Anke Dielissen (ARK Rewilding Nederland), Ro Koster (RO&AD Architecten) & Alien Kok (Zuidwestelijke Delta).
Natuur en mensen als bondgenoten
Meegroeien geeft kust- en estuariene natuur een gelijkwaardige plek in het ontwerp, naast bescherming tegen hoog water en de beschikbaarheid van zoet water. Door natuurlijke processen te herstellen, bouwt de natuur mee aan een veilige delta met voldoende zoet water. De deltanatuur zelf ontwikkelt zich hierbij weer tot een rijk, complex, zelfregulerend ecosysteem.
“Zeespiegelstijging en klimaatverstoring vragen steeds meer van onze delta, van de natuur én van de mensen die er wonen”, aldus initiatiefnemer Jim van Belzen. “Meegroeien is een zoektocht naar een samenleving die weer binnen de draagkracht van mens en natuur past. Waterveiligheid staat daarbij niet ter discussie, maar het wordt pas een goed verhaal als dat niet ten koste gaat van de natuur en de mensen.” Van Belzen vervolgt: “Dit boek bevat meer dan veertig bijdragen van ruim vijftig mensen en laat zien hoe breed Meegroeien gedragen wordt. Geen blauwdruk, maar een kompas op weg naar een rijke, levende delta.”
Anke Dielissen voegt toe: “Meegroeien biedt de kans om onze unieke Deltanatuur echt een boost te geven. Een natuur die niet afhankelijk is van onze bescherming maar die ons juist beschermt.”
Regionale uitdagingen
De bijdragen in het boek laten zien hoe onze geschiedenis het land heeft gevormd en welke kennis en voorbeelden hoop bieden voor de toekomst met veel voorbeelden uit de Rijn-Maas-Scheldemonding. Ook de verschillende meningen en perspectieven in de regio komen aan bod.
Doe-Je-Meegroeikaart
Die regionale uitdaging wordt extra duidelijk op de meegeleverde Doe-Je-Meegroeikaart. Een kaart die de Rijn-Maas-Scheldemonding voor de zeer lange termijn verbeeldt. Ro Koster: “Dit is een praatplaat om samen de toekomst van deze regio als estuarium te verkennen, zeker geen vastomlijnd plan! De kaart verbeeldt de uitkomsten van een regionale Meegroeibijeenkomst over wat er mogelijk is als we Meegroeien ruim toepassen. Dat geeft een gezondere basis voor waterveiligheid, voedselproductie en fijn leven op zee én land.”
Koster en zijn mede-redactieleden hopen dat deze kaart, samen met het boek, bijdraagt aan een breder gesprek over de toekomst die we voor de volgende generaties mogelijk willen maken. Koster vervolgt: “Vanuit het natuurlijke fundament biedt Meegroeien ons de meeste kans op een toekomst, waarin de delta veilig en leefbaar blijft. Laten we samen zorgvuldig luisteren, zoeken, proberen en ontdekken, want uiteindelijk willen we allemaal hetzelfde: een hoopvolle toekomst.”
Boek, tentoonstelling en film
De presentatie van het boek is niet geheel toevallig tijdens de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam (IABR). Hier is namelijk bij de tentoonstelling Systems of Support ook aandacht voor het concept van meegroeien met zeespiegelstijging. In zestien zwarte ‘kijkdozen’ worden verschillende aspecten of processen artistiek verbeeld. Daarnaast is er een film over meegroeien en is de Doe-Je-Meegroeikaart op 6 bij 2,5 meter uitgebeeld. Zo wordt de strategie van meegroeien ook visueel inzichtelijk gemaakt. Deze tentoonstelling is nog t/m 29 november te zien.
Omslag boek 'Ruimte voor Meegroeien met zeespiegelstijging'
Infographic Biobouwers en hun sleutelrol in de natuur
Biobouwer Engels slijkgras aan de rand van een kwelder_Jim van Belzen NIOZ
IABR-expositie Zeespiegelstijging? Landspiegelstijging!