Werkgerelateerde aandoeningen kosten het Nederlandse bedrijfsleven 8,3 miljard euro per jaar. TNO becijferde in de Arbobalans 2024 dat deze kosten sinds 2015 flink zijn gestegen. Sinds thuiswerken gemeengoed werd, verergerde het probleem. Werknemers zitten langer achter keukentafels, in eetkamerstoelen zonder rugsteun, gebogen over laptops.
Bedrijfsartsen zien de gevolgen. RSI-klachten nemen toe, nekpijn wordt vaker gemeld, schouders zijn gespannen. Die ontwikkeling dwingt werkgevers om anders te kijken naar gezondheid op het werk. Niet meer alleen achteraf ingrijpen, maar voorkomen.
Het CBS registreerde dat zes van de tien werknemers regelmatig thuis werkt. Klinkt comfortabel. De praktijk is anders. Veel huizen zijn niet gemaakt voor voltijds kantoorwerk. Een eettafel staat te hoog, een keukenstoel biedt geen steun, de verlichting past niet bij schermwerk.
Mensen zitten uren in houdingen die hun lichaam belasten. Arbo-diensten melden meer fysieke klachten. Pijn in de onderrug. Stijve nek. Tintelende vingers. Het Arbeidsdeskundig Kenniscentrum onderzocht het: vier van de tien thuiswerkers heeft last van spier- en gewrichtsklachten. Meer dan voor de pandemie, toen kantoren standaard waren met professioneel ingerichte plekken.
Productiviteit lijdt eronder. Wie nekpijn heeft, concentreert zich slechter. Rugklachten leiden tot verzuim. TNO registreerde dat aandoeningen aan het bewegingsapparaat een van de grootste kostenposten vormen bij werkgerelateerd verzuim. Alleen de directe kosten, zonder verlies aan productiviteit of kosten van vervanging.
Voorkomen in plaats van genezenBedrijven pakken het anders aan. Vroeger werd pas ingegrepen bij ziekte. Fysiotherapie achteraf, aanpassingen later, re-integratie. Nu zetten organisaties in op voorkomen. Preventie kost minder, luidt de redenering.
Die verschuiving zie je terug in beleid. Werkgevers investeren in ergonomische voorzieningen. Sta-zit bureaus worden standaard. Externe schermen en toetsenborden voor thuiswerkers. Budget voor een degelijke bureaustoel. Grotere organisaties gaan verder: workshops over gezond werken, stimuleren van pauzes, bewustwording.
"Preventie loont", meldde Arbo Unie vorig jaar. "Bedrijven die investeren in ergonomie en gezondheidsbeleid zien ziekteverzuim dalen." Werkgevers nemen fysieke klachten serieus voordat ze uitgroeien tot langdurig verzuim. Dat verschilt sterk van het oude reactieve model.
Herstel krijgt plek in de werkdagErgonomie alleen is niet genoeg. Werknemers zitten niet alleen langer, ze bewegen ook minder. Geen wandeling naar de printer, geen trap naar een vergaderzaal, geen lunch buiten de deur. Bewegingsarmoede leidt tot stijve spieren en slechte doorbloeding.
Bedrijven experimenteren met oplossingen. Yogalessen op locatie. Wandelen tijdens lunch. Massage als herstelmiddel, niet als luxe maar als preventie om gespannen spieren los te maken.
Een massage stoel biedt voor thuiswerkers een praktische optie om na een werkdag spierspanning in nek, schouders en rug te verminderen. Werkgevers die investeren in zulke voorzieningen, zien dat als onderdeel van een breder pakket. Niet één oplossing lost alles op. Een combinatie van ergonomie, beweging en herstel maakt het verschil.
Arbeidsdeskundigen benadrukken variatie. Zitten, staan, bewegen, ontspannen: een gezonde werkdag combineert deze elementen. Wie tussentijds ontspant, presteert beter en loopt minder risico op klachten.
Wat werkt en wat nietEen goede werkplek vormt de basis. Degelijke bureaustoel, verstelbaar bureau, extern scherm op ooghoogte. Verlichting moet kloppen, toetsenbord en muis goed geplaatst. Dat voorkomt onnodige belasting van polsen en nek.
Pauzes zijn essentieel. Ieder uur even opstaan, bewegen, strekken. Lange zitsessies zonder onderbreking verhogen de kans op klachten aanzienlijk. Werkgevers die pauzes aanmoedigen, investeren in gezondheid.
Herstelvoorzieningen maken verschil. Ontspanningsruimtes op kantoor, budget voor thuisoplossingen. Transparantie helpt: als werknemers weten wat beschikbaar is, maken ze er gebruik van.
Werknemers hebben ook eigen verantwoordelijkheid. De werkplek goed inrichten. Grenzen stellen aan werktijden. Lichaamssignalen serieus nemen. Pijn is een waarschuwing, geen iets om doorheen te werken.
Gezonde medewerkers zijn productieverWerkplekgezondheid is geen bijzaak meer. Werkgevers beseffen dat gezonde medewerkers productiever zijn, minder verzuimen en langer inzetbaar blijven. De vraag is niet of bedrijven investeren, maar hoeveel en hoe snel.
Hybride werken blijft bestaan. Dat vraagt aandacht voor zowel kantoren als thuiswerkplekken. Bedrijven die nu investeren in ergonomie en herstel, voorkomen problemen later. Preventie kost geld, verzuim kost meer.
Werknemers die ondersteund worden in hun gezondheid, blijven langer fit. Dat begint bij een werkplek die het lichaam niet belast, maar ondersteunt. Simpel, maar effectief.