Bijna tweederde van de onderwijsprofessionals in het voortgezet onderwijs vindt dat scholen mediawijsheid en kritisch denken moeten bevorderen.* Dat is geen overbodige luxe: wat leerlingen en studenten online zien, nemen ze mee de klas in en dat doet iets met de sfeer. School & veiligheid ziet het daarom als één van de taken van de school om leerlingen te helpen bij het ontwikkelen van positief en respectvol online gedrag. Aandacht voor de Week van de Mediawijsheid (6 t/m 13 november) past binnen deze taak en draagt bij aan een veilige school.
Docenten vinden mediawijsheid belangrijk
Netwerk Mediawijsheid organiseert ieder najaar de Week van de Mediawijsheid. Uit onderzoek dat School & Veiligheid eerder dit jaar liet uitvoeren door Ipsos I&O, bleek dat 62% van de ondervraagde professionals (in het voortgezet onderwijs) vindt dat de school aandacht moet geven aan mediawijsheid *.
De manosfeer: online invloed, offline gevolgen
Hoe de online wereld doorwerkt in school, laat dit onderzoek goed zien. Meer dan de helft van de professionals in het voortgezet onderwijs (56%) ziet een toename van leerlingengedrag dat mogelijk samenhangt met de online manosfeer: seksistische opmerkingen en pestgedrag, en spanningen tussen meiden en jongens.
Het onzichtbare zichtbaar maken
Wat het lastig maakt voor docenten: veel van die invloed blijft voor volwassenen onzichtbaar. Een docent verwoordde het zo: “We zien het niet, heel veel gebeurt online, en ineens komt er wat naar boven. Dat is het verraderlijke...” Juist daar helpt aandacht voor mediawijsheid: leerlingen leren herkennen hoe algoritmes en influencers hun beeld van de wereld, en van elkaar, kunnen kleuren. En docenten krijgen in deze gesprekken beter zicht op wat er online speelt.
‘Grip op online gedrag: drie taken voor de school’
School & Veiligheid ziet daarom een belangrijke rol voor de school op het gebied van online gedrag van leerlingen en studenten. De stichting publiceerde om die reden onlangs de infographic ‘Grip op online gedrag: drie taken voor de school’. Binnen korte tijd werd deze publicatie een van de best bekeken producten op de website.
Grote interesse van scholen voor online normen
De grote interesse in deze publicatie laat zien dat veel scholen bezig zijn met het online gedrag van hun leerlingen en studenten. Docenten maken daarbij ook gebruik van gratis ‘Kletskaartjes’. Dit is een eenvoudig middel om met een klas te praten over hoe je elkaar kunt helpen om de online norm te bewaken - en wat je doet als iemand over de grens gaat. Niet alleen in de Week van de Mediawijsheid, maar het hele jaar door.
“Oprechte interesse is een goede start”
Loïs Gampierakis, adviseur online gedrag van School & Veiligheid, begrijpt dat het voor sommige docenten wel eens lastig kan voelen om het gesprek met leerlingen aan te gaan over de online wereld – zeker als ze het gevoel hebben daar zelf minder thuis in te zijn. “Maar een open gesprek vanuit oprechte interesse is een goede start; ook en juist wanneer er (nog) niets aan de hand is.”
------------------------------------------------------------------------------------
*Bron: ‘Ervaringen van onderwijsprofessionals met de invloed van de manosfeer op de sociale veiligheid binnen het onderwijs’, Rapport voor Stichting School & Veiligheid, door Ipsos i&o, maart 2026 - onder 487 respondenten uit po, vo en mbo. Een van de vragen was: "Met welke stelling(en) over de rol van scholen bij de manosfeer ben jij het eens? (Meerdere antwoorden mogelijk)". Met de stelling “Scholen moeten algemene mediawijsheid en kritisch denken bevorderen, zonder specifieke ideologieën aan te vallen” was 62% van de 245 vo-onderwijsprofessionals het eens.
--------------------------------------------------------------------------------------
Over Stichting School & Veiligheid
School & Veiligheid ondersteunt en stimuleert scholen in (Caribisch) Nederland bij het bevorderen van een sociaal veilig klimaat. Dit doet zij door het geven van actuele informatie en deskundig advies over sociale veiligheid op school via bijvoorbeeld de website, conferenties en e-learnings. School & Veiligheid heeft bovendien een Adviespunt voor deskundig advies en informatie, ondersteund door een 24/7 bereikbaar calamiteitenteam. School & Veiligheid organiseert haar activiteiten met ondersteuning van het ministerie van OCW.
