Bijna dagelijks komen er berichten in het nieuws over de knellende situatie van de zorg. Wachtlijsten in de psychiatrie lopen op, de TBS-sector slibt dicht en de politie moet regelmatig uitrukken voor meldingen over verwarde mensen. De samenleving kijkt ondertussen bezorgd mee, terwijl de kennis er is om dit soort schrijnende gevallen voor te zijn. Het antwoord ligt in lef om passende zorg te bieden.
Mensen vallen buiten de ‘systeemboot’
Voor de lezer van nieuwsberichten is het vaak onduidelijk wie de mens achter de berichtgeving is. In Nederland is er een grote groep mensen die buiten de ‘systeemboot’ valt. Het gaat om mensen die zorg ontvangen die niet passend is of überhaupt geen zorg krijgen, terwijl ze die wel nodig hebben.
Dit heeft er regelmatig mee te maken dat niemand de verantwoording kan of durft te nemen over deze complexe situaties waarin mensen belanden. Soms lijken doorplaatsingen, crisisopname of uithuiszettingen deel van maar een klein scala aan ‘oplossingen’. En oplossingen zijn dit niet, want het kost de Nederlandse samenleving heel veel geld. Tegelijkertijd ontneemt het de mensen over wie het gaat een menswaardig leven.
Een complex zorgsysteem vraagt om lef en menselijkheid
Nederland kent een mooi, maar ingewikkeld zorgsysteem. Het bestaat uit meerdere sectoren en financieringsstromen, waardoor er schotten ontstaan die belemmeren dat iemand de juiste zorg krijgt. Vrijwel alle complexe vraagstukken waar de maatschappij buikpijn van krijgt, staan in verband met deze schotten. Want deze zorgen ervoor dat mensen in Nederland tussen wal en schip vallen.
Het is mogelijk om buiten de systeemwereld te handelen, zelfs al is het moeilijk. Het uitgangspunt is om mensen en hun gedrag als een gegeven te zien. Mensen met complexe problemen moeten vanuit dezelfde vragen benaderd worden als ieder ander mens: hoe kan iemand iets doen waar die goed in is, ergens bij horen én er ook bij blijven horen als er een keer iets fout gaat. Door zulke vragen te stellen wordt menswaardig leven de maat.
Bij het stellen van deze vragen en het aanbieden van daarbij passende zorg is het nodig om buiten gebaande paden te treden. Dat vraagt lef van zorgaanbieders, maar juist zij hebben de mogelijkheid om meer te zien, omdat zij met de mensen om wie het gaat in gesprek kunnen en de belangrijke vragen kunnen stellen.