De arbeidsmarkt kraakt in zijn voegen. Niet alleen zijn er te weinig mensen - de mensen die er wél zijn, missen steeds vaker de vaardigheden die nodig zijn. Volgens het World Economic Forum gaat 44 procent van wat werknemers nu kunnen de komende jaren veranderen. Concreet: zes op de tien medewerkers moet worden bij- of omgeschoold.
Werknemers zien het zelf ook aankomen. Uit recent onderzoek van pensioenaanbieder BeFrank, afgenomen onder ruim 1.400 werkende Nederlanders, komt naar voren dat 27 procent in 2026 een cursus of training wil volgen via het werk. Sterker nog: 77 procent verwacht dat voornemen ook echt uit te voeren. Dat is een percentage dat jaren geleden ondenkbaar was.
CBS: personeelstekort blijft grootste probleemHet Centraal Bureau voor de Statistiek meldde onlangs dat 71 procent van de ondernemers met personeelstekorten kampt. Een lichte daling ten opzichte van 2023, toen het 75 procent was. Toch noemt de overgrote meerderheid dit nog steeds de grootste belemmering voor het runnen van hun bedrijf.
Wat de zaak compliceert: bij 17,5 procent van de bedrijven gaat het niet eens om aantallen. Het is de kwaliteit. Er solliciteren genoeg mensen, maar die hebben niet de kennis of ervaring die nodig is.
De autobranche heeft het zwaar. Drie op de tien autobedrijven vindt geen gekwalificeerd personeel. In de industrie ligt dat net onder de 26 procent. Detailhandel en horeca kampen met andere problemen - de werkdruk schiet omhoog door onderbezetting. Vorig jaar meldde nog 85 procent in deze sectoren personeelstekorten; dat is nu gezakt naar 69 procent. Beter, maar nog lang niet opgelost.
In ICT en delfstoffenwinning speelt iets anders. Daar vinden bedrijven wel kandidaten, maar die stellen eisen waar werkgevers niet aan willen of kunnen voldoen. Als reactie zetten steeds meer organisaties in op werk-leertrajecten om mensen zelf op te leiden.
Jongeren pakken de regieHet BeFrank-onderzoek laat flinke verschillen zien tussen generaties. GenZ en Millennials hebben honger naar ontwikkeling. Ze wachten niet af, maar zoeken actief naar kansen om nieuwe dingen te leren en ideeën in te brengen.
GenX zit er anders in. Die groep maakt zich meer zorgen over pensioen en hoe ze werk en privé in balans houden.
Babyboomers hebben het vaakst helemaal geen specifieke werkvoornemens - ruim een kwart. Degenen die dat wél hebben, willen vooral minder uren draaien en een betere werk-privébalans.
"Werknemers pakken hun ontwikkeling actief op", zegt Jan Hein Rhebergen, commercieel directeur bij BeFrank. Hij ziet vooral bij jongere generaties een actieve houding. "Tegelijkertijd hangt deze trend sterk samen met een groeiend bewustzijn over de toekomst."
Eerdere studies bevestigen wat dat oplevert. Bijna alle werknemers - 94 procent - blijven langer bij een werkgever die investeert in hun ontwikkeling. Op een krappe arbeidsmarkt is dat geen bijzaak meer.
Combinatie van leervormen wint terreinDe oplossing ligt niet in meer van hetzelfde. Experts wijzen op blended learning - het door elkaar gebruiken van verschillende manieren van leren. Online modules hier, fysieke workshops daar, coaching waar nodig. Een enquête uit 2023 onder e-learning-specialisten laat zien dat 89 procent verwacht dat deze aanpak binnen drie jaar standaard wordt in bedrijfsopleidingen.
Dat is geen toevallige verschuiving. Sommige vaardigheden leer je prima achter je laptop. Voor andere dingen heb je direct contact nodig met een trainer of collega's. Door slim te mixen, wordt leren toegankelijker en beklijft het beter.
Brancheorganisatie OVAL publiceert jaarlijks cijfers over duurzame inzetbaarheid. Hun laatste rapportage is veelzeggend: 18 procent van de Nederlandse werknemers heeft moeite om duurzaam inzetbaar te blijven. Het werkvermogen staat onder druk. OVAL hamert erop dat investeren in ontwikkeling geen luxe is maar noodzaak.
Waar komt die skills gap vandaan? Randstad en Yacht noemen meerdere oorzaken. Technologie rent harder dan mensen kunnen bijbenen. De markt vraagt om andere dingen dan vijf jaar geleden. Bedrijven besteden te weinig aan bijscholing. En wat scholen aanleren, sluit niet aan op wat werkgevers nodig hebben.
Hun advies: kijk anders naar werving. Zoek niet naar het perfecte cv maar naar mensen met potentie. Skill-based werven heet dat - focussen op wat iemand kán leren in plaats van alleen op wat iemand al kent.
Structuur in plaats van losse trainingenBedrijven die vasthouden aan de oude aanpak - hier en daar een cursusje - komen bedrogen uit. De arbeidsmarkt verandert te snel voor incidentele oplossingen. Wat nu nodig is: structurele programma's waarin ontwikkeling niet een extraatje is maar gewoon onderdeel van het werk.
Organisaties die dat serieus aanpakken, werken met geïntegreerde leeroplossingen. Alle trainingen, workshops en zelfstudie komen op één plek samen. Zo behouden HR-afdelingen overzicht en kunnen ze medewerkers gericht ondersteunen.
Het BeFrank-onderzoek onthult nog iets interessants. Meer dan de helft van de werknemers - 54 procent - neemt pensioenvoorwaarden mee in salarisonderhandelingen. Ze denken breder na over hun toekomst. Angst om hun baan te verliezen hebben ze niet echt; 89 procent voelt zich veilig. Maar 8 procent wil dit jaar van baan wisselen. Dat zijn geen mensen die ontevreden zijn met hun werk per se - ze zoeken groei.
De conclusie dringt zich op. Organisaties die nu beginnen met strategisch nadenken over hoe ze hun mensen blijven ontwikkelen, bouwen een buffer op tegen toekomstige schokken. De arbeidsmarkt dwingt ertoe. Werknemers vragen erom. Bedrijven die niet meegaan, zakken door het ijs.