Het aantal tekenbeten in Nederland heeft deze zomer een hoogtepunt bereikt, blijkt uit cijfers van Tekenradar.nl. Tegelijkertijd meldt het Duitse Robert Koch-Institut een toename van het aantal risicogebieden voor tekenencefalitis (FSME) in Europa. Vaccinatiepunt roept reizigers naar risicogebieden op zich hierover tijdig te laten informeren, met name wie deze zomer naar landen als Oostenrijk, Duitsland, Tsjechië, Slovenië of Zwitserland reist.
"Een tekenbeet hoeft geen reden tot ongerustheid te zijn, maar het is wel verstandig om alert te blijven, zeker met de huidige weersomstandigheden," zegt Hille Dorresteijn, directeur van Vaccinatiepunt. "Voor de meeste mensen in Nederland blijft het risico op tekenencefalitis klein, maar voor reizigers naar bepaalde delen van Europa kan een vaccinatie relevant zijn, afhankelijk van bestemming en reisplannen."
Recordaantal tekenbeten deze zomer
Tijdens de hete week eind juni 2026 had ruim 31 procent van de wekelijkse melders op Tekenradar.nl een tekenbeet opgelopen, het hoogste percentage dat tot nu toe is gemeten. Opvallend is dat relatief veel van deze beten in de eigen tuin werden opgelopen. Ook nu de temperatuur weer stijgt, blijft het risico op tekenbeten actueel.
Wat is tekenencefalitis (FSME)?
Tekenencefalitis, ook wel FSME (Frühsommer-Meningoenzephalitis) of TBE (tick-borne encephalitis) genoemd, is een ontsteking van de hersenen of hersenvliezen die wordt veroorzaakt door een virus dat via een tekenbeet wordt overgedragen. De meeste mensen die besmet raken, worden niet ziek of krijgen milde klachten. Bij een klein deel van de patiënten kan de infectie ernstiger verlopen. Er bestaat geen specifieke behandeling tegen het virus.
Toename risicogebieden in Europa
Het Duitse Robert Koch-Institut wees begin 2026 opnieuw twee nieuwe risicogebieden aan, waarmee het totaal in Duitsland uitkomt op 185 kringen. In 2025 werden in Duitsland 693 FSME-gevallen geregistreerd, het op twee na hoogste aantal sinds de start van de registratie in 2001. Ook Oostenrijk en Zwitserland gelden grotendeels als risicogebied, net als delen van Tsjechië, Slovenië, Polen, Rusland en de Baltische staten. Deskundigen wijzen op klimaatverandering als een van de factoren die ervoor zorgt dat teken zich naar nieuwe, koelere gebieden verspreiden. Het tekenseizoen in deze gebieden loopt doorgaans van maart tot oktober.
Situatie in Nederland
In Nederland komt het TBE-virus voor bij een klein deel van de teken, met name in gebieden zoals de Sallandse en Utrechtse Heuvelrug. Sinds de eerste vastgestelde besmetting in 2016 zijn slechts enkele tientallen patiënten gemeld, verspreid over meerdere jaren. Sinds 1 maart 2025 geldt in Nederland een meldplicht voor TBE, wat bijdraagt aan een beter overzicht van de verspreiding van het virus. Het risico in Nederland blijft klein in vergelijking met de Europese risicogebieden.
Praktische adviezen
- Draag bij een bezoek aan bos, hoge begroeiing of struikgewas bij voorkeur bedekkende kleding en blijf zo veel mogelijk op de paden.
- Controleer na een bezoek aan het groen, ook in de eigen tuin, altijd op tekenbeten.
- Verwijder een teek zo snel mogelijk met een puntig pincet, zo dicht mogelijk bij de kop, door de teek recht omhoog te trekken zonder te draaien.
- Houd de huid rond de beet enkele weken in de gaten en let op een uitbreidende rode ring of griepachtige klachten.
- Voor reizigers naar een FSME-risicogebied kan, afhankelijk van reisduur, bestemming en activiteiten, een vaccinatie tegen tekenencefalitis relevant zijn. De vaccinatiereeks bestaat doorgaans uit drie doses, waarbij de eerste twee doses vaak al bescherming bieden voor het lopende seizoen.
Vaccinatiepunt adviseert reizigers om, indien nodig, vier tot acht weken van tevoren een afspraak te maken voor persoonlijk reisadvies. Zo is er voldoende tijd om, afhankelijk van de situatie, een vaccinatieschema af te ronden vóór vertrek.
Persoonlijk advies
Reizigers die twijfelen of een FSME-vaccinatie voor hun bestemming relevant is, kunnen voor persoonlijk advies eenvoudig online een afspraak maken via www.vaccinatiepunt.nl/afspraak-maken.
Over Vaccinatiepunt
Vaccinatiepunt is een landelijk netwerk met meer dan 100 locaties in Nederland en biedt reizigersvaccinaties en reisadvies, beroepsvaccinaties en vaccinaties op aanvraag, zoals tegen gordelroos. Vaccinatiepunt volgt de richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) en is ISO-gecertificeerd. Afspraken kunnen eenvoudig online worden gemaakt, ook 's avonds en in het weekend.
Bronnen: Tekenradar.nl (Wageningen University & Research / RIVM), Robert Koch-Institut, Deutsches Ärzteblatt, RIVM
