Afgelopen woensdag 17 december is Aletta Smits officieel geïnstalleerd als lector Human-Centered Technology binnen het lectoraat Digitale Transformatie van het Centre of Expertise Ondernemen van de Hanze in Groningen. Aletta is sinds 1 augustus 2024 verbonden aan dit lectoraat dat zich bezighoudt met de impact van de digitale transformatie op mensen, bedrijven en producten, met specifieke aandacht voor ethische en maatschappelijke effecten.
De wereld is meer en meer gevuld met digitale toepassingen. Soms is dit een een-op-een digitale vertaling van een voorheen analoog proces. Steeds vaker is het een volledige nieuwe toepassing: waarin verschillende functies al dan niet op een slimme manier worden geïntegreerd. Soms gaat dit goed, dan kunnen gebruikers er makkelijk mee uit de voeten, maar heel vaak gaat dit ook fout en blijkt de toepassing drempels op te werpen of onbegrijpelijk voor de gebruikers. Waar ligt dit aan? Hoe kunnen we er met verschillende disciplines en onderzoeksgebieden voor zorgen dat de digitale transformatie waarin we ons als samenleving bevinden eentje is waarin iedereen mee kan doen? Precies daar liggen de aandachtsgebieden van Aletta Smits.
Human-Centered Technology (HCT) is een domein dat mens, technologie en ontwerp met elkaar verbindt, met als doel technologie betekenisvol, inclusief en waardengedreven te maken. De kern: technologie is pas waardevol wanneer zij onderdeel wordt van een goede dialoog, tussen mensen, tussen mens en systeem, en tussen disciplines.
Tijdens haar installatie schetst Smits een aantal belangrijke aandachtsgebieden binnen het onderzoeksgebied van Human-Centered Technology binnen de digitale transformatie:
- Technologie als gesprek
Goed ontworpen technologie ‘luistert’ naar de gebruiker, biedt ruimte voor correctie, en versterkt de zelfstandigheid en het vertrouwen van de gebruiker. Slecht ontworpen technologie is eenrichtingsverkeer, het ‘luistert niet’. Zowel het ontwerp van technologie als het gebruik ervan moeten onderdeel zijn van een wederkerig proces, een dialoog.
- De rol van design
Design is het proces waarin technologische mogelijkheden worden omgezet in mensgerichte toepassingen en daarom een essentiële factor binnen mensgerichte digitale transformatie. In het beste geval laat het alle deelnemers beter achter dan voorheen. Een goed ontwerpproces zorgt voor wederzijds begrip, plotselinge inzichten, een gemeenschappelijke taal, een gevoel van voldoening en zelfs vreugde. Organisaties en bedrijven die digitale transformatie serieus nemen doen er goed aan design-denken institutioneel te verankeren.
- Van digitalisering naar digitale transformatie
Er is een scherp onderscheid tussen digitalisering (het digitaliseren van bestaande processen) en digitale transformatie (het fundamenteel herontwerpen van processen met behulp van digitale mogelijkheden). Dit onderscheid is cruciaal: alleen transformatie creëert maatschappelijke meerwaarde. Instellingen moeten technologie niet zien als efficiëntie-instrument, maar als hefboom voor nieuwe manieren van werken, leren en organiseren. Dit vraagt om ruimte voor experimenteren, leren van fouten en reflectie.
- Human-centered als moreel kompas
Human-centered begint met het begrijpen van mensen, niet met technische mogelijkheden. Het sluit aan bij menselijk gedrag, perceptie en diversiteit. Het ondersteunt zelfstandigheid zonder gebruikers te overweldigen, respecteert hun controle en heeft aandacht voor context, cultuur en sociale effecten op lange termijn. Kortom, mensgerichte technologie versterkt mensen en beschermt hun waarden in plaats van hen te vragen zich aan te passen.
- Onderzoek als co-creatie van betekenis
Onderzoek naar digitale transformatie is niet gericht op technologische ontwikkeling op zich, maar op het vormgeven van betekenisvolle interacties. De leeropdrachten die samenwerken binnen het lectoraat - New Business & ICT, Human-Centered Technology, Digital Health en Business Innovation with Connected Systems – vormen juist gezamenlijk een broedplaats voor maatschappelijke innovatie.
Over Aletta Smits
Aletta Smits studeerde Engels, werd docent aan het voortgezet onderwijs, maar de wetenschap bleef trekken. Ze keerde terug naar de UvA om te promoveren binnen de theoretische taalkunde en voerde indertijd een van de eerste online taalkundige experimenten uit met een zelfgeschreven Java-applicatie. Tijdens haar proefschrift studeerde ze ICT en Psychologie en in het brandpunt van deze drie opleidingen trof ze design aan. Ze wist het toen nog niet, maar na wat omzwervingen bleek daar de eindbestemming te liggen. In 2011 begon ze bij de Hogeschool Utrecht als docent Communicatie & Multimedia Design. In 2019 richtte ze daar het lectoraat Human Experience & Media Design op, en werkte ze zelf als associate lector met een specialisatie op de interactie tussen mensen en AI en hoe je die goed kunt vormgeven. Daarnaast specialiseert ze zich in hoe adolescenten met technologie omgaan. In augustus 2024 is ze gestart als lector Human-Centered Technology binnen het Centre of Expertise Ondernemen van de Hanze.
Over de Hanze
De Hanze in Groningen is al meer dan 225 jaar onlosmakelijk verbonden met Noord-Nederland. In ruim twee eeuwen heeft de hogeschool zich ontwikkeld van een traditionele onderwijsinstelling naar een kennisinstelling waar studenten, onderzoekers, docenten en de beroepspraktijk samenwerken in leergemeenschappen. De Hanze is er voor iedereen die wil leren. Voor iedereen die van betekenis wil zijn. En voor iedereen die van waarde wil zijn voor de wereld om zich heen. De Hanze wil impact hebben op verschillende niveaus – van individuele leerervaringen naar het versterken van de Noordelijke regio tot het bieden van oplossingen voor complexe maatschappelijke vraagstukken. Zo maken we met elkaar de wereld om ons heen mooier, gezonder en duurzamer. Meer info op hanze.nl.
