De huisartsenpraktijk ving in 2025 meer mentale zorg op dan in de vier jaar ervoor. Het aantal gesprekken met de praktijkondersteuner geestelijke gezondheidszorg (POH-GGZ) steeg met 4% en kwam uit op het hoogste niveau sinds 2021. Jongvolwassenen van 18 tot 44 jaar komen daar vaker dan welke andere leeftijdsgroep ook. Dat blijkt uit de jaarcijfers van het Nivel, het Nederlands instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg. Een analyse van vergelijkingswebsite Overstappen.nl van de polisvoorwaarden 2026 laat zien dat verzekeraars deze zorgvraag maar gedeeltelijk opvangen.
Jongvolwassenen zorgen voor de grootste toename
Nivel telt het aantal contacten per 1.000 ingeschreven personen. Bij jongvolwassenen liep dat aantal op van 256 in 2024 naar 266 in 2025. In geen enkele andere leeftijdsgroep kwamen er zoveel gesprekken bij. Over alle leeftijden samen ging het om 185 contacten per 1.000 personen, tegen 178 een jaar eerder.
Bijna acht op de tien gesprekken duurt 20 minuten of langer
De gesprekken bij de POH-GGZ zijn niet alleen talrijker, maar ook lang. Van alle POH-GGZ-contacten in 2025 duurde 79% van de consulten 20 minuten of langer: 147 per 1.000 ingeschreven personen. Bij de huisarts zelf ligt dat aandeel op 14%. Ook het aantal van deze lange gesprekken steeg: van 136 per 1.000 in 2021 naar 147 in 2025.
De mentale zorg in de huisartsenpraktijk bestaat daarmee vooral uit langere gesprekken. Jeremy Broekman, zorgverzekeringsexpert bij Overstappen.nl, licht toe:
"De POH-GGZ is bedoeld als eerste opvang bij lichte klachten. Dat bijna acht op de tien gesprekken 20 minuten of langer duurt, past niet bij dat beeld. Het wijst erop dat mensen die eigenlijk een vervolgstap nodig hebben in de huisartsenpraktijk blijven, omdat die vervolgstap er niet is."
Basisverzekering vergoedt pas na een DSM-5-diagnose
Voor vergoeding uit de basisverzekering zijn twee dingen nodig. Er moet een erkende psychische stoornis zijn vastgesteld volgens de DSM-5, het internationale handboek voor psychische diagnoses. Daarnaast is een verwijzing van de huisarts vereist.
Wie aan beide voorwaarden voldoet, betaalt eerst het verplichte eigen risico van € 385,-. Bij een vrijwillig verhoogd eigen risico loopt dat op tot € 885,-. Mensen met klachten maar zonder diagnose vallen helemaal buiten de basisverzekering. Precies die groep komt bij de POH-GGZ terecht.
Aanvullende polissen dekken vooral de randen
Uit de analyse van Overstappen.nl blijkt dat een groeiend aantal verzekeraars deze zorgvraag via de aanvullende verzekering probeert op te vangen. In de meeste gevallen gaat het om een vergoeding voor een online mindfulness training of MBCT/MBSR-cursus bij burn-outklachten, met bedragen tussen de € 150,- en € 350,- per jaar. Geen enkele aanvullende consumentenpolis vergoedt directe toegang tot een GGZ-psycholoog zonder verwijzing. Betaalbare psychologische hulp zonder diagnose of wachtlijst blijft daarmee buiten bereik.
Broekman plaatst daar een kanttekening bij: "Een cursus mindfulness van € 150,- vervangt geen psycholoog. Verzekeraars bieden in de aanvulling vooral iets aan de rand van het probleem. Daar komt bij dat zo'n polis extra premie kost. Juist jongvolwassenen met een klein budget kiezen die aanvulling vaak niet, terwijl zij volgens deze cijfers de POH-GGZ het meest gebruiken."
De huisartsenpraktijk vangt dus meer mentale zorg op dan in de vier jaar ervoor. De rest van de vraag verschuift naar polissen die niet iedereen heeft.
Over het onderzoek
Voor dit onderzoek zijn de meest recente cijfers van Nivel over het zorggebruik in de huisartsenpraktijk geanalyseerd. Daarnaast zijn de polisvoorwaarden van Nederlandse zorgverzekeraars voor 2026 onderzocht om in kaart te brengen welke vormen van mentale ondersteuning vanuit aanvullende verzekeringen worden vergoed. Daarbij is gekeken naar onder meer psychologische begeleiding, preventieve cursussen en overige vergoedingen voor mentale gezondheid.