Het aantal signalen van vochtproblemen in Nederlandse woningen neemt toe, terwijl de oorzaak vaak onvoldoende wordt aangepakt. Volgens cijfers van het CBS en TNO heeft een aanzienlijk deel van de woningen vochtproblemen, variërend van condensvorming tot ernstige schade zoals optrekkend vocht en aantasting van de fundering. In de praktijk ziet Jay Buis, luchtkwaliteitsexpert bij Qlimatix Group, dat goedbedoelde keuzes in stook- en ventilatiegedrag vaak onbedoeld bijdragen aan meer schimmel in woningen.
Verwarming laag vergroot risico op schimmelvorming
Volgens Buis speelt energiezuinig gedrag een belangrijke rol in de toename van vochtproblemen. De oorzaak ligt in een combinatie van factoren die elkaar versterken. Sinds de energiecrisis van 2022 is het stookgedrag van huishoudens ingrijpend veranderd. Buis legt uit: “Mensen verwarmen minder en zetten de verwarmingen in ruimtes zoals slaapkamers en badkamers vaak (veel) lager. Dat lijkt een logische besparing, maar vergroot juist het risico op schimmel.”
Verwarmde ruimtes zijn belangrijk, omdat koude lucht minder vocht kan vasthouden dan warme lucht. Wanneer vochtige lucht, bijvoorbeeld afkomstig van douchen of koken, in contact komt met koude muren, condenseert die direct. “Op deze natte oppervlakken kunnen schimmelsporen zich snel ontwikkelen," aldus Buis.
Huishoudens produceren dagelijks tot 15 liter vocht
Tegelijkertijd wordt er minder geventileerd. Wanneer de verwarming laag staat, proberen mensen de aanwezige warmte binnen te houden. Dit leidt ertoe dat ramen gesloten blijven en ventilatieroosters vaak dicht staan. Ook mechanische ventilatiesystemen worden in sommige gevallen lager gezet of zelfs uitgeschakeld. Daardoor blijft vocht dat binnenshuis ontstaat in de woning hangen.
Een gemiddeld huishouden produceert dagelijks tien tot vijftien liter waterdamp door koken, douchen, ademhalen, planten en wassen.
Het binnenshuis drogen van wasgoed draagt ook aanzienlijk bij aan het probleem. “Een volle was die binnen droogt, kan al snel enkele liters vocht aan de lucht toevoegen,” zegt Buis. “Zonder voldoende ventilatie hoopt dat zich op, met schimmelvorming als gevolg.”
Extremere weersomstandigheden door klimaatverandering
Het probleem wordt verergerd door extreme weersomstandigheden, zoals aanhoudende regenval. De natte jaren in 2023 en 2024 hebben geleid tot hoge grondwaterstanden, wat in oudere woningen kan zorgen voor optrekkend vocht via muren en vloeren. Dit type vochtprobleem is moeilijk te verhelpen met ventilatie alleen, omdat het niet uit de lucht afkomstig is, maar uit de bodem.
Volgens Buis is bewustwording cruciaal. “Veel mensen denken dat minder stoken altijd beter is, maar vergeten het effect op het binnenklimaat. Juist de combinatie van verwarmen en ventileren is essentieel om vocht en schimmel te voorkomen.”