Vanaf 1 juli 2026 gelden in de Europese Unie strengere regels voor Listeria monocytogenes in kant-en-klare levensmiddelen. De aanpassing raakt producenten, leveranciers, horeca, cateringbedrijven en foodservicebedrijven die werken met gekoelde producten met een langere houdbaarheid.
De nieuwe regels komen voort uit Verordening (EU) 2024/2895. Deze verordening wijzigt de bestaande regels voor microbiologische criteria in levensmiddelen. Bedrijven die kant-en-klare producten maken of verwerken, krijgen daardoor meer verantwoordelijkheid. Zij moeten beter aantonen dat hun producten veilig blijven tijdens de hele houdbaarheid.
Wat is Listeria?
Listeria is een bacterie die voedsel kan besmetten. Mensen kunnen ziek worden als ze producten eten waarin deze bacterie aanwezig is. De ziekte die hierdoor ontstaat heet listeriose.
De bacterie komt van nature voor in de omgeving, bijvoorbeeld in grond, water, planten en dierlijke mest. Via grondstoffen, machines, werkbladen, verpakkingen of menselijk contact kan Listeria in voedsel terechtkomen.
Meer aandacht voor kant-en-klare voeding
Een belangrijk kenmerk van Listeria is dat de bacterie ook in de koelkast kan groeien. Waar lage temperaturen veel bacteriën afremmen, blijft Listeria zich onder bepaalde omstandigheden vermenigvuldigen. Daarom krijgen gekoelde kant-en-klare producten extra aandacht binnen de nieuwe voedselregels.
Listeria vormt vooral een risico bij rauwe, onverhitte producten en gekoelde kant-en-klare voeding. De bacterie komt onder meer voor bij gerookte vis, rauwmelkse kazen, rauw vlees, voorverpakte vleeswaren, rauwkostsalades, kiemgroenten en gekoelde kant-en-klaarmaaltijden.
Voor sommige groepen kan een besmetting met Listeria ernstigere gevolgen hebben. Dat geldt vooral voor zwangeren, ouderen, jonge kinderen en mensen met een verminderde weerstand door ziekte of medische behandeling. Door het eten goed te verhitten tot boven de 75 °C verklein je het risico. Bij producten die koud gegeten worden, ligt de nadruk vooral op schone verwerking, juiste koeling, duidelijke houdbaarheid en veilige opslag.
Bewijslast verschuift naar bedrijven
De regels leggen meer nadruk op bewijs. Bedrijven die kant-en-klare producten op de markt brengen waarin Listeria kan groeien, moeten aantonen dat de bacterie tijdens de hele houdbaarheid onder de wettelijke grens blijft.
De wet kent daarbij 2 normen. Bedrijven die met onderzoek kunnen aantonen dat hun product veilig blijft, mogen maximaal 100 Listeria-bacteriën per gram product hebben. Zonder dat bewijs geldt een strengere eis: dan mag de bacterie in een monster van 25 gram helemaal niet aanwezig zijn.
In de praktijk betekent dit dat producenten beter moeten vastleggen hoe producten worden gemaakt, opgeslagen, gekoeld en vervoerd. Ook krijgen houdbaarheidsonderzoeken, temperatuurcontroles en microbiologische testen een grotere rol. Daarmee kunnen bedrijven aantonen dat een product veilig blijft tot de uiterste houdbaarheidsdatum.
De verantwoordelijkheid stopt daarbij niet meer zodra een product de fabriek verlaat. De nieuwe regels kijken naar de volledige houdbaarheid van een product. Daardoor krijgen ook opslag, transport en verdere verwerking meer aandacht binnen de voedselketen.
Gevolgen in de hele voedselketen
Voor voedselproducenten betekent de wijziging dat zij hun processen opnieuw moeten nalopen. Houdbaarheidsstudies, temperatuurmetingen, schoonmaakrondes en batchregistratie krijgen meer aandacht. Ook informatie van leveranciers speelt een grotere rol.
De strengere regels raken niet alleen het moment van productie. Juist bij gekoelde kant-en-klare producten loopt het risico door tijdens opslag, vervoer en verdere verwerking. Dat maakt duidelijke afspraken in de keten belangrijker. Producenten, leveranciers, groothandels, cateraars en horecabedrijven moeten scherper vastleggen hoe producten bewaard, vervoerd en gebruikt worden.
Opslag wordt onderdeel van aantoonbare voedselveiligheid
Een product moet tijdens de hele houdbaarheid veilig blijven. Dat lukt alleen als temperatuur, hygiëne, bewaartermijn en opslag op orde zijn.
Voor bedrijven die werken met gekoelde bereidingen, sauzen, salades, gesneden producten of droge ingrediënten, krijgt opslag daardoor meer aandacht. Open bakken, ontbrekende labels en onduidelijke bewaartermijnen vergroten de kans op listeria. Schone materialen, duidelijke etiketten en goed afsluitbare verpakkingen, zoals voedselveilige emmers met deksel, helpen om producten herkenbaar en beschermd te bewaren.
Voorbereiden begint op de werkvloer
Bedrijven hebben nog tijd tot 1 juli 2026 om zich voor te bereiden.
Controleer daarom nu al:
- welke kant-en-klare producten binnen de nieuwe regels vallen;
- hoe lang producten gekoeld bewaard blijven;
- welke vorm van opslag het risico op besmetting verkleint;
- hoe medewerkers inhoud, datum en batch vastleggen;
- hoe snel afwijkingen in temperatuur of hygiëne zichtbaar zijn.
Nieuwe regels vragen om zichtbare controle
De aangescherpte regels rond Listeria maken voedselveiligheid concreter. Bedrijven moeten aantonen dat producten veilig blijven, van productie tot het einde van de houdbaarheid. Dat vraagt om kennis, discipline en praktische keuzes op de werkvloer.
Voor producenten, horeca en foodservice ligt de kans in een vroege aanpak. Breng risico’s in kaart en verbeter voedselopslag. Zo groeit voedselveiligheid uit tot een vast onderdeel van de dagelijkse werkwijze, in plaats van een controle achteraf.