Sinds de invoering van de zero-emissiezones op 1 januari 2025 zijn er in Nederland 56.637 boetes opgelegd aan bestuurders die met een niet-toegestaan voertuig een zero-emissiezone inreden. Daar gingen ruim 103.000 waarschuwingsbrieven aan vooraf. Dat blijkt uit een analyse van Overstappen.nl op basis van overheidscijfers. Rotterdam is met ruim 29.000 boetes veruit de grootste handhaver. Opvallend is dat verschillende gemeenten in 2026 tijdelijk weer zijn overgestapt van boetes naar waarschuwingen vanwege verplichte bordenwissels, privacy-eisen en juridische procedures.
Ruim 103.000 waarschuwingen gingen aan boetes vooraf
Voordat gemeenten daadwerkelijk begonnen met beboeten, kregen bestuurders in de meeste steden eerst een waarschuwing. In totaal werden tussen januari 2025 en mei 2026 103.886 waarschuwingsbrieven verstuurd en 56.637 boetes overgedragen aan het CJIB. Rotterdam verstuurde met 27.978 waarschuwingen (in 2025) veruit de meeste brieven, gevolgd door Den Haag (14.116) en Haarlem (10.521). De verschillen tussen gemeenten zijn groot, omdat niet iedere gemeente op hetzelfde moment begon met handhaven.
Indy Landzaat licht toe: “Zero-emissiezones zijn inmiddels actief in negentien Nederlandse gemeenten en rond Schiphol. Oudere bestel- en vrachtauto's die niet aan de toegangseisen voldoen, mogen deze zones niet zonder vrijstelling of ontheffing inrijden.”
Rotterdam deelt meeste boetes uit
Rotterdam is verantwoordelijk voor ruim de helft van alle geregistreerde boetes. De gemeente droeg in totaal 29.110 boetes over aan het CJIB. Daarna volgen Den Haag (6.320), Tilburg (5.914) en Maastricht (4.688).
De hoge aantallen in Rotterdam hangen samen met de omvang van de zero-emissiezone en de overgang van een uitgebreide waarschuwingsperiode naar actieve handhaving. In 2025 verstuurde Rotterdam eerst bijna 28.000 waarschuwingsbrieven, voordat de gemeente volledig overstapte op beboeten.
Grote verschillen tussen gemeenten
De invoering en handhaving verschillen sterk per gemeente. Amsterdam voorkomt bijvoorbeeld dubbele beboeting wanneer een voertuig zowel de milieuzone als de zero-emissiezone overtreedt, door deze administratief te filteren. In Groningen vonden er juist veel kwijtscheldingen plaats na een uitspraak van het CVOM. Ook andere steden lopen tegen uitdagingen aan. Zo kampen Haarlem en Eindhoven met cameraproblemen die de handhaving verstoren, kreeg Utrecht te maken met een rechterlijke uitspraak over het verkleinen van de zone, en liep de boetestart in steden als Den Bosch en Eindhoven vertraging op door het wachten op een goedgekeurde bordenschouw. Dit is een officiële controle waarbij wordt vastgesteld of verkeersborden op een bepaalde locatie aanwezig, correct geplaatst en goed zichtbaar zijn.
Gemeenten schakelden in 2026 tijdelijk terug naar waarschuwen
Hoewel de handhaving begin 2026 in veel gemeenten op gang kwam, veranderde dat beeld in het voorjaar. Door verplichte bordenwissels, aanvullende privacybebording (AVG-onderborden) en juridische procedures moesten meerdere gemeenten de automatische boetehandhaving tijdelijk stilleggen. Tijdens deze overgangsperiode werden overtreders opnieuw eerst gewaarschuwd of lag de handhaving tijdelijk volledig stil. Dat verklaart voor een deel waarom in de eerste helft van 2026 zowel het aantal boetes als waarschuwingen lager ligt. Daarnaast trekt het zogeheten "Rotterdam-effect" het gemiddelde omlaag: omdat grootgebruiker Rotterdam de handhavingssoftware in het voorjaar deels uitzette en geen waarschuwingen meer verstuurde, daalde het landelijke aantal sterk.
Indy Landzaat, expert zakelijke verzekeringen bij Overstappen.nl licht toe: "De ruim 56.000 boetes laten zien dat zero-emissiezones serieus worden gehandhaafd. Dat gemeenten in 2026 tijdelijk weer waarschuwingen versturen, betekent niet dat ondernemers achterover kunnen leunen. De overgangsperiodes zijn vooral bedoeld om de nieuwe regels goed in te voeren. Zodra de handhaving weer volledig draait, kunnen overtredingen direct gevolgen hebben."
Naleving blijft hoog
Ondanks de tienduizenden boetes is de naleving van de zero-emissiezones hoog. Uit de monitoringsgegevens van het ministerie blijkt dat in vrijwel alle zones minimaal 99,5 procent van de voertuigen aan de toegangsregels voldoet, inclusief voertuigen met een vrijstelling of ontheffing. Daarnaast groeit het aandeel volledig emissieloze bedrijfsvoertuigen.
Over het onderzoek
Overstappen.nl analyseerde de meest recente beschikbare gegevens over de handhaving van zero-emissiezones in Nederland. Hiervoor zijn monitoringsgegevens van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en aanvullende gemeentelijke handhavingsgegevens gebruikt. De analyse brengt het aantal waarschuwingsbrieven en boetes per gemeente in kaart vanaf de invoering van de zero-emissiezones in 2025 tot en met de meest recente cijfers uit 2026.