De stad Rotterdam zet een opvallende stap om de strijd tegen het woningtekort aan te gaan door te bouwen op bestaande gebouwen. Door woningen boven op de vele platte daken te plaatsen, wil de gemeente sneller extra woonruimte creëren zonder nieuwe grond te hoeven gebruiken. Rotterdam profileert zich inmiddels als koploper in optoppen met maar liefst 63 optopwoningen. De hoeveelheid die de andere gemeenten (Zoetermeer, Ede, Leeuwarden en Eindhoven) hebben opgeleverd, is nog niet bekend.
Rotterdam als koploper in optoppen
Rotterdam positioneert zich nadrukkelijk als voortrekker als het gaat om optoppen. Volgens recente cijfers zijn er al tientallen woningen gerealiseerd door bestaande gebouwen te verhogen. Daarmee loopt de stad voor op andere gemeenten in Nederland. Wethouder Chantal Zeegers (verantwoordelijk voor de onderwerpen Klimaat, Bouwen en Wonen) benadrukt het belang van deze strategie: “We moeten slimmer omgaan met de ruimte die we hebben. Door bestaande gebouwen te benutten, kunnen we sneller woningen toevoegen zonder nieuwe grond te ontwikkelen.” Optoppen wordt daarbij gezien als een kansrijke manier om binnenstedelijk te verdichten. Door het versoepeld beleid en actief samen te werken met initiatiefnemers, wordt optoppen haalbaarder.
De potentie van daken in Rotterdam
De mogelijkheden voor optoppen in Rotterdam zijn groot. De stad beschikt over een enorme hoeveelheid platte daken; maar liefst 18,5 vierkante kilometer. Hiervan is een aanzienlijk deel geschikt voor de realisatie van duizenden potentiële woningen. Het gaat daarbij niet alleen om grote flatgebouwen, maar ook om kleinere complexen en bedrijfsgebouwen. Door slim te ontwerpen en gebruik te maken van lichte bouwmaterialen, kunnen extra verdiepingen relatief snel worden toegevoegd. Dit maakt Rotterdam optoppen aantrekkelijk voor zowel ontwikkelaars als woningcorporaties. Daarnaast biedt bouwen op daken kansen voor verduurzaming. Nieuwe woningen kunnen energiezuinig worden gebouwd en bestaande gebouwen kunnen tegelijkertijd worden verbeterd.
Obstakels bij bouwen op bestaande gebouwen
Hoewel de kansen groot zijn, zijn er ook uitdagingen. Regelgeving en eigendomsstructuren maken optoppen complex, zeker bij VvE’s waar meerdere partijen moeten instemmen. Daarnaast is niet elk gebouw geschikt. De constructie en fundering moeten het toelaten, wat het proces kan vertragen en duurder maakt. Ook de uitvoering vraagt maatwerk. Bij bouwen op hoogte is logistiek namelijk een uitdaging, vooral wanneer er weinig ruimte is voor het neerzetten van grote machines. De gemeente probeert dit soort obstakels te verkleinen met eenvoudigere procedures en extra begeleiding. Denk aan het gebruiken van een verhuislift Rotterdam om materialen veilig boven te krijgen.
Effect van optoppen op het woningtekort
De vraag is hoeveel optoppen écht bijdraagt aan het woningtekort. Per project zijn de aantallen klein, maar samen kunnen ze flink oplopen. Omdat het sneller gaat dan nieuwbouw, geldt Rotterdam optoppen als een waardevolle aanvulling. Het is geen totale oplossing, maar wel een belangrijk onderdeel. Door bestaande gebouwen te benutten, ontstaat sneller extra woonruimte en blijft de druk op bouwgrond beperkt.