Het vermogen dat de rijkste 0,1 procent van de wereld wegsluist naar belastingparadijzen is inmiddels groter dan het totale bezit van de armste helft van de wereldbevolking, 4,1 miljard mensen. Naar schatting is in 2024 $3,55 biljoen aan onbelast vermogen in belastingparadijzen gestald. Dit is bijna drie keer het bruto binnenlands product (BBP) van Nederland, Dit blijkt uit nieuw onderzoek, op basis van de laatst beschikbare informatie, van Oxfam. De Panama Papers legden in 2016 bloot hoe politici en superrijken wereldwijd schimmige offshore constructies gebruikten om belasting te ontwijken. Het nieuwe onderzoek laat zien dat de superrijken een decennium later nog altijd volop kunnen gebruikmaken van deze constructies om geen belastingen te betalen en hun vermogens buiten zicht te houden.
“Tien jaar na de Panama Papers wordt duidelijk hoe weinig er werkelijk is veranderd: miljardairs weten nog steeds moeiteloos de wegen te vinden om hun vermogen te verbergen, terwijl overheden wereldwijd worstelen met groeiende ongelijkheid en gebrek aan belastinginkomsten voor essentiele publieke voorzieningen zoals zorg en onderwijs. Juist daarom is het onbegrijpelijk dat het nieuwe regeerakkoord geen woord wordt gewijd aan de aanpak van internationale belastingontwijking of om samenwerking hierop te versterken,” zegt Bram Joanknecht, expert economische gelijkheid bij Oxfam Novib. “Nederland speelt hierin bovendien al jaren een cruciale rol: via ons grondgebied lopen andere landen jaarlijks tientallen miljarden mis. Toch kiest het kabinet ervoor om hier geen enkele verantwoordelijkheid te nemen.”
De rijkste 0,1 procent bezit ongeveer 80 procent van al het onbelaste offshore vermogen ($2,84 biljoen). Binnen deze kleine groep nemen de superrijken 0,01 procent ongeveer de helft voor hun rekening ($1,77 biljoen).
Hoewel er de afgelopen tien jaar wel vooruitgang is geboekt in het terugdringen van onbelast vermogen dat in het buitenland wordt aangehouden, blijft het niveau hardnekkig hoog: ongeveer 3,2 procent van het mondiale BBP. De vooruitgang is bovendien ongelijk verdeeld. Veel landen in het mondiale Zuiden zijn nog altijd uitgesloten van het Automatic Exchange of Information‑systeem (AEOI), terwijl zij juist dringend extra belastinginkomsten nodig hebben. Het AEOI is een internationaal systeem waarmee landen automatisch financiële rekeninginformatie uitwisselen om belastingontwijking tegen te gaan en wordt gezien als een belangrijke factor achter de recente daling van onbelaste offshore vermogens.
Oxfam Novib roept overheden op om:
-
- Versterk de internationale samenwerking om superrijken eerlijk te belasten en belastingparadijzen te beëindigen, binnen het nieuwe VN‑verdrag voor internationale belastingsamenwerking, en ondersteun aanvullende regionale en internationale initiatieven.
- Versterk belastingdiensten en vergroot financiële transparantie, zodat overheden beter kunnen vaststellen hoeveel vermogen de super rijken werkelijk bezitten, onder andere via een wereldwijd vermogensregister.
- Zorg dat de super rijken aanzienlijk hogere effectieve belastingtarieven betalen op inkomen uit arbeid én kapitaal, met nog hogere tarieven voor miljardairs.
- Voer belastingen in op extreem vermogen, gericht op de rijkste 1 procent, op een niveau dat ongelijkheid daadwerkelijk helpt verminderen.