Op donderdag 19 november wordt de monumentale Petruskerk in Leens officieel overgedragen aan Groninger Kerken. De Protestantse Gemeente Leens-Mensingeweer vertrouwt het eeuwenoude kerkgebouw, de toren en het kerkhof toe aan de stichting, die zich inzet voor het behoud van cultureel erfgoed in Groningen. Daarmee krijgt een van de oudste kerken van het Groninger landschap een nieuwe toekomst onder de zorg van Groninger Kerken.
Een eeuwenoude kerk op de wierde
De Petruskerk in Leens kent een geschiedenis die teruggaat tot omstreeks 1100. Het gebouw staat op het hoogste punt van de wierde en vormt al meer dan negen eeuwen een herkenbaar middelpunt van het dorp. Die lange geschiedenis is nog altijd zichtbaar in de bijzondere combinatie van tufsteen en baksteen, de romaanse vensters en de indrukwekkende stenen gewelven.
Het oorspronkelijke schip werd rond 1100 gebouwd. Ongeveer een eeuw later volgde een uitbreiding met een dwarsschip en een halfrond koor. De huidige toren dateert uit 1863 en verving een oudere toren uit de dertiende eeuw. Binnen bevinden zich onder meer een zeventiende-eeuwse preekstoel, historische herenbanken, bijzondere grafzerken en de grafkelder van het geslacht Van Starkenborgh. Samen vertellen ze het verhaal van de kerk en de mensen die hier door de eeuwen heen samenkwamen.
Een bijzondere muzikale geschiedenis
Een van de grootste schatten van de Petruskerk is het monumentale Hinsz-orgel. Dit instrument werd in 1733-1734 gebouwd door de beroemde orgelbouwer Albertus Anthoni Hinsz en behoort tot het waardevolle historische orgelbezit van Groningen. Tussen 2019 en 2021 werd het orgel grondig gerestaureerd door orgelbouwer Reil uit Heerde.
De Stichting Hinszorgel Leens speelt een belangrijke rol bij het gebruik en de promotie van het orgel en bij de organisatie van concerten. Samen met het koororgel en de twee historische kabinetorgels van de Stichting Hinszorgel Leens vormt het Hinsz-orgel een bijzondere orgelcollectie. Deze collectie maakt de Petruskerk tot een geliefde bestemming voor muziekliefhebbers.
Foto's: © GK/Edwin Rittersma
Bijzonder kerkenlandschap in Het Hogeland
Met de komst van de Petruskerk in Leens bezit Groninger Kerken ruim 20 kerken in de gemeente Het Hogeland. Dat benadrukt de bijzondere betekenis van het religieuze erfgoed in dit deel van Groningen.
Het Hogeland maakt deel uit van het Noord-Nederlandse kerkenlandschap, dat samen met een aangrenzend deel van Noord-Duitsland bekendstaat om een uitzonderlijk hoge dichtheid aan middeleeuwse kerken. In vrijwel ieder dorp is een historische kerk te vinden, vaak gelegen op een eeuwenoude wierde. Deze gebouwen bepalen niet alleen het karakter van het landschap, maar vertellen ook het verhaal van de dorpen en hun bewoners.
"Met de kerk van Leens krijgen we een monument van uitzonderlijke cultuurhistorische waarde onder onze hoede. De eeuwenoude geschiedenis, het prachtige interieur en natuurlijk het Hinsz-orgel maken deze kerk echt uniek. We willen er niet alleen voor zorgen dat het gebouw goed bewaard blijft, maar vooral ook dat het een plek blijft waar mensen samenkomen, genieten van muziek en cultuur en zich verbonden voelen met de kerk”, aldus Art Kloese, directeur-bestuurder a.i. van Groninger Kerken.
In veilige handen
Een kerkoverdracht is vaak een bijzonder moment. Een gebouw dat jarenlang een vertrouwde plek was voor de kerkelijke gemeente, krijgt een nieuwe eigenaar.
“Niet alleen voor onze kerkleden, ook voor veel dorpsgenoten is de Petruskerk een vertrouwde plek, verbonden met persoonlijke herinneringen. Met de overdracht aan Groninger Kerken wordt een belangrijke stap gezet om deze plek ook voor toekomstige generaties te behouden”, zegt IJzebrand Werkman, voorzitter van de Kerkenraad
Bij een overdracht aan Groninger Kerken wordt het eigendom doorgaans voor een symbolisch bedrag van één euro overgedragen, samen met een zogenoemde bruidsschat. Deze financiële bijdrage is bedoeld om toekomstig onderhoud en noodzakelijke herstelwerkzaamheden mogelijk te maken. Zo wordt een belangrijke basis gelegd voor de duurzame instandhouding van het monument.
Kerk open
De kerk van Leens heeft naast haar historische betekenis ook een belangrijke maatschappelijke en culturele functie. Het gebouw wordt gebruikt voor kerkdiensten, concerten, rouw- en trouwdiensten en ontvangt bezoekers die de bijzondere architectuur en het interieur willen bewonderen. Groninger Kerken wil deze veelzijdige functie graag behouden en waar mogelijk verder ontwikkelen. Daarbij is de betrokkenheid van inwoners en vrijwilligers onmisbaar. Het is de bedoeling dat een plaatselijke commissie zich gaat inzetten voor de openstelling en het organiseren van activiteiten in de kerk. Samen met lokale betrokkenen en bestaande organisaties, waaronder de Stichting Hinszorgel Leens, wil Groninger Kerken ervoor zorgen dat de kerk toegankelijk blijft en haar betekenis voor het dorp behoudt. Zo begint voor dit eeuwenoude monument een nieuw hoofdstuk, waarin behoud en gebruik hand in hand gaan.
Groninger Kerken zet zich in voor het duurzaam behoud en gebruik van religieus erfgoed in stad en provincie Groningen. Het bijzondere rijksmonumentale bezit van de stichting omvat meer dan 100 kerken, maar ook synagogen, kerkhoven, pastorieën en torens. Door instandhouding, openstelling, doorbestemming en educatie wordt er gewerkt aan een toekomst waarin geschiedenis en vernieuwing elkaar versterken. Samen met ruim 650 vrijwilligers en dankzij de steun van 6.000 donateurs. www.groningerkerken.nl




