Vlak voordat de deurbel gaat nog snel wat spullen wegleggen, rommel uit het zicht halen of een kamer afsluiten: voor bijna een kwart van de Nederlanders is het een herkenbaar moment. Uit onderzoek van Eigenhuis Dakdekker, uitgevoerd door PanelWizard onder 1.002 Nederlanders, blijkt dat 24% bewust spullen verbergt of extra opruimt voordat er bezoek komt, omdat zij zich schamen voor hun woning. Daarnaast ervaart 21% stress of onzekerheid omdat de woning niet voldoet aan de eigen wensen of beeld van een mooi huis.
Ongemak en schaamte wanneer de voordeur opengaat
Woonschaamte blijft niet alleen bij een ongemakkelijk gevoel, maar beïnvloedt ook het gedrag van Nederlanders. Zo geeft 13% aan zich ongemakkelijk te voelen wanneer zij thuis bezoek ontvangen vanwege het uiterlijk van de woning. Nog eens 13% spreekt soms bewust buiten de deur af om te voorkomen dat anderen hun woning zien. Ook de buitenkant van het huis speelt een rol: 12% schaamt zich weleens voor hoe hun woning er van buiten uitziet.
“Wat ons opvalt, is dat mensen zich soms al verontschuldigen voordat we goed en wel binnen zijn. Ze wijzen op dingen die volgens hen niet perfect zijn, terwijl wij daar vaak helemaal niet mee bezig zijn. Dat laat zien hoeveel waarde mensen hechten aan de indruk die hun woning op anderen maakt,” vertelt Mike Janssen, eigenaar van Eigenhuis Dakdekker.
Vooral jongvolwassenen ervaren woonschaamte
Die schaamte lijkt samen te hangen met bredere gevoelens van ontevredenheid. 21% van de Nederlanders ervaart stress of onzekerheid omdat de woning niet voldoet aan de eigen wensen. Eveneens vindt 21% dat de woning niet voldoet aan het beeld dat zij hebben van hoe een mooi huis eruit zou moeten zien.
Deze gevoelens komen voor in verschillende leeftijdsgroepen en huishoudens, maar zijn duidelijk sterker bij jongere Nederlanders. Zo verbergt 35% van de 30- tot 39-jarigen weleens spullen uit schaamte, tegenover slechts 12% van de 60-plussers.
‘Een huis is een rijke bron aan persoonlijke informatie’
De uitkomsten van het onderzoek sluiten aan bij een bredere internationale trend. Zo berichtten onder meer AP News en New York Post over het fenomeen house shame: gevoelens van schaamte en onzekerheid over de eigen woning. Als gevolg daarvan passen mensen hun gedrag aan wanneer anderen over de vloer komen.
Volgens sociaal psycholoog Samuel Gosling is dit gedrag diep menselijk. “Als mensen zijn we door de geschiedenis heen gevoelig geworden voor hoe we op anderen overkomen - en zij op ons. We zijn ook zeer gevoelig geworden voor waar informatie over anderen en onszelf te vinden is, en we begrijpen intuïtief dat iemands huis een buitengewoon rijke bron van dergelijke informatie is.”
Die gevoeligheid speelt dus des te sterker wanneer anderen letterlijk onze leefruimte betreden. “Iemand in je huis uitnodigen betekent dat je die persoon veel persoonlijke informatie geeft, zelfs zonder precies te weten wat die ander daaruit afleidt. Omdat eerste indrukken zo belangrijk zijn, is het begrijpelijk dat mensen zich angstig voelen wanneer anderen hun leefruimte betreden,” aldus Gosling.