Verduurzaming wordt afgeremd door de hoge kosten voor een netaansluiting vooraf. Bedrijven die willen overstappen op schone stroom moeten jaren voordat er stroom is al grote bedragen aanbetalen. De oplossing: verschuif de eerste aanbetaling naar het moment waarop bedrijven zekerheid krijgen over hun toegang tot het elektriciteitsnet en beschikbare transportcapaciteit. Dan komen serieuze plannen voor verduurzaming eerder in de wachtrij én wordt het toegankelijker voor organisaties met minder kapitaal.
Grote bedragen vastzetten zonder zekerheid
De huidige regels voor aanbetalingen voor een netaansluiting remmen de overstap naar duurzame energie af. Bedrijven die hun fabriek of productie willen verduurzamen, moeten nu vaak 10 tot 20 procent van de aansluitkosten meteen overmaken. Dit gebeurt soms al drie tot zeven jaar voordat er een investeringsbesluit genomen kan worden en voordat duidelijk is of er wel genoeg capaciteit op het net is.
Bij grote projecten gaat het om miljoenen euro's die jarenlang vaststaan. Dat geld, en daar horen ook nog gemiste rentelasten en kapitaalkosten bij, kunnen ondernemers niet gebruiken voor de dagelijkse bedrijfsvoering, het aannemen van personeel of verduurzaming.
Kapitaalkrachtige bedrijven worden voorgetrokken
Netbeheerders vragen deze aanbetalingen om te voorkomen dat bedrijven 'voor de zekerheid' een plek op de wachtlijst claimen zonder concrete plannen. Maar doordat nu alleen de omvang van de portemonnee bepaalt wie er op de wachtlijst komt, ontstaat een vertekend beeld: niet de meest maatschappelijk nuttige of verst gevorderde projecten krijgen plek, maar de meest kapitaalkrachtige. Verdwijnt die financiële drempel, dan kunnen netbeheerders een ‘volwassenheidstoets’ inzetten, bijvoorbeeld op basis van vergunningen, planning en technische haalbaarheid. Brancheorganisaties noemden dit ook als alternatief in hun brandbrief.
Voor bedrijven met kleine marges is het vaak geen een realistische mogelijkheid, terwijl zij wel willen verduurzamen. Ook gemeenten moeten binnenkort aanbetalingen gaan doen voor kleinverbruikersaansluitingen bij nieuwbouw. En dat allemaal terwijl nog niet eens vaststaat of er op termijn wel voldoende netcapaciteit beschikbaar is.
Aanbetalingen kosten de overheid geld
De aanbetalingen zorgen voor extra administratie en het heen en weer schuiven van geld: de ene overheidstak (de netbeheerder) eist een hoge aanbetaling, waardoor de andere overheidstak extra subsidie moet uitkeren om de stijgende projectkosten te compenseren. Het simpelweg voorkomen van deze vroege kosten ontlast direct beide kanten.
Door aanbetalingen uit te stellen tot het moment dat een project daadwerkelijk van start kan, blijft er meer geld over voor de uitvoering van duurzame plannen. Dit geeft organisaties met minder budget maar de wil om te verduurzamen financiële ademruimte.