Onderzoekers LUMC ontwikkelen persoonlijke gezondheidsscore die laat zien wie risico loopt op gezondheidsverlies en of preventie kansrijk is
Veel mensen weten pas dat ze een verhoogd risico op cardiometabole ziekten (hart- en vaatziekten of diabetes) hebben als er al gezondheidsproblemen en klachten zijn ontstaan. Onderzoekers van het LUMC hebben nu een eenvoudige gezondheidsscore ontwikkeld die, lang voor de eerste klachten optreden, inzicht geeft in de cardiometabole gezondheid. De bloedtest voorspelt het risico op toekomstige ziekten én kan mogelijk helpen bepalen wie daar het meeste baat bij heeft. Zo kan de test een wake-up call zijn en motivatie geven voor een gezondere leefstijl.
Gebaseerd op jarenlang onderzoek
“We werken er al jaren aan om laagdrempelig de algehele gezondheid en kwetsbaarheid bij mensen van middelbare leeftijd te kunnen meten. Deze meting geeft mensen motivatie en de regie om hun gezondheid in de gaten te houden, jaren voor zij met klachten bij de dokter komen”, aldus onderzoeker Eline Slagboom. De gezondheidsscore, Personal-MetaboHealth, bouwt voort op een eerdere ontwikkelde score die het risico op sterfte voorspelde in meer dan 40.000 mensen, MetaboHealth.
De Personal-MetaboHealth score is een praktisch toepasbare versie van de MetaboHealth score. De originele score werd aangepast zodat deze volledig gebaseerd is op klinisch gevalideerde metingen en berekend kan worden voor een individueel persoon; iets dat niet vanzelfsprekend is in studieverband. De Personal-MetaboHealth score bleek niet alleen vergelijkbaar te presteren met de originele MetaboHealth score in het voorspellen van sterfterisico, de voorspelling van het ontstaan van cardiometabole aandoeningen verbeterde zelfs.
De aanpassingen vergroten de mogelijkheden om de Personal-MetaboHealth score in de toekomst breder en voor preventie beschikbaar te maken.
Bijna veertien jaar verschil
De onderzoekers zagen een sterke relatie tussen de gezondheidsscore en het moment waarop mensen de diagnose krijgen van een eerste cardiometabole ziekte.
In de bestudeerde gegevens van de LLS-studie bleek dat een verbetering van één punt in de Personal MetaboHealth score samenhing met 36% of bijna 14 jaar verschil in het optreden van een eerste cardiometabole aandoening. Dit resultaat moet in grotere populatiestudies worden herhaald om te zien hoe robuust het is, maar belangrijk is dat een persoonlijke wake-up call lang voor het optreden van de eerste echte klachten veel ruimte biedt voor preventie.
Onderzoeker Joris Deelen: “Nog afgezien van een motivatie-instrument geeft deze score ons ook de mogelijkheid om te onderzoeken welke leefstijlveranderingen het meest effectief zijn, wat werkt het best voor wie, om preventie persoonlijker te maken.”
Niet alleen risico voorspellen, maar ook gezondheidswinst zichtbaar maken
“In de afgelopen jaren hebben we met onderzoekers uit Maastricht en Wageningen verschillende leefstijlinterventies bij 60-plussers gedaan (door bijvoorbeeld meer bewegen, begeleide krachttraining en calorie beperking). De gezondheidsverbetering die we, zelfs op die leeftijd, na 3 maanden zien is indrukwekkend”, aldus Slagboom. De onderzoekers bestudeerden daarom of de Personal-MetaboHealth score ook gunstig beïnvloed wordt door deze leefstijlinterventies.
Dat bleek vooral het geval voor mensen met een met een score onder de nul. Dat is juist de groep die een verhoogd risico heeft op toekomstige cardiometabole aandoeningen. De resultaten laten zien dat de Personal-MetaboHealth score meer is dan een voorspeller van gezondheidsrisico’s voor wetenschappelijk onderzoek. De score maakt zichtbaar bij wie een leefstijlverandering de meeste gezondheidswinst kan opleveren en kan helpen om preventieve interventies gericht in te zetten. Samen met maatschappelijke partners, verenigd binnen Vita Health, wordt nu verkend of en hoe de Personal MetaboHealth score in de praktijk ingezet kan worden.
Vervolgonderzoek nodig
Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, benadrukken de onderzoekers dat vervolgonderzoek nodig is voordat brede toepassing in de preventieve of curatieve gezondheidszorg mogelijk is.
Men weet nog niet of de score de kwetsbaarheid en achteruitgang van gezondheid even goed voorspelt in bevolkingsgroepen van verschillende herkomst en sociaaleconomische positie. Daarbij is ook het werk van onderzoeker Niels van den Berg naar sociaaleconomische gezondheidsverschillen relevant. De waarde van de score voor het meten van kwetsbaarheid of weerbaarheid wordt dan ook bij jongere personen onderzocht en bij patiëntengroepen in de gezondheidszorg. Als die resultaten worden bevestigd, biedt de Personal-MetaboHealth score een belangrijke opening voor toekomstige toepassing in preventieprogramma's en gepersonaliseerde gezondheidszorg.
Voor de doorontwikkeling werd gebruik gemaakt van gegevens van bijna 30.000 mensen uit 24 Nederlandse studies. Vervolgens werd de score getest in de Leiden LangLeven Studie (LLS). In deze langlopende studie werden ruim 2.400 deelnemers onderzocht en gedurende maximaal 22 jaar gevolgd. De onderzoekers gebruikten gegevens van deelnemers die bij aanvang nog geen cardiometabole ziekte hadden.
Onderzoek: https://doi.org/10.1186/s12916-026-05178-z