Op 29 april 2026 brak op het militaire oefenterrein bij 't Harde op de Noord-Veluwe een uitzonderlijk grote natuurbrand uit. Een strook van ruim 2.200 meter breed stond in brand. NL-Alerts werden verstuurd in de regio Gooi en Vechtstreek, wandelaars moesten het gebied verlaten en brandweerkorpsen uit een wijde omgeving werden opgeroepen. De brand past in een bredere ontwikkeling: in april 2026 kwamen maar liefst 144 meldingen van natuurbranden binnen, terwijl in bijna alle veiligheidsregio's het hoogste waarschuwingsniveau van kracht was.
De directe oorzaak is de extreme droogte. April 2026 is de derde droogste aprilmaand ooit gemeten in Nederland, met gemiddeld slechts 8 millimeter neerslag tegenover 43 millimeter normaal. Diezelfde dag publiceerde de Europese Commissie het rapport 'Europese staat van het klimaat 2025', waaruit blijkt dat Europa het snelst opwarmende continent ter wereld is. Voor Nederland betekent dat een structureel toenemend risico op droogte en natuurbranden in het voorjaar en de zomer.
Droge natuur vraagt om andere gedragsregels voor bezoekers
De situatie op de Veluwe illustreert hoe snel de omstandigheden in Nederlandse natuurgebieden kunnen veranderen. Wie de natuur inloopt in een droge periode, beweegt zich in een omgeving waar een kleine vonk voldoende is om brand te veroorzaken. Veiligheidsregio's roepen bezoekers op geen open vuur te maken, niet te roken in of bij natuurgebieden en geen glas achter te laten. Glas kan zonlicht bundelen en spontaan brand veroorzaken. Ook wordt geadviseerd auto's uitsluitend op verharde parkeerplekken te zetten, omdat hete onderdelen van een voertuig droog gras kunnen ontbranden.
Voor wie veilig de natuur in wil ondanks de droogte, bieden gespecialiseerde outdoor platforms concrete richtlijnen: houd afstand van droge vegetatie, vermijd gebieden met verhoogd brandrisico tijdens periodes van extreme droogte, en verlaat het gebied via de kortste route bij rookontwikkeling. Wie brand of een verdachte situatie ziet, wordt gevraagd direct 112 te bellen.
Klimaatverandering vergroot het risico structureel
Specialist natuurbrandbeheersing Marcel Geluk van de Veiligheidsregio Utrecht stelde op 29 april dat Nederland mogelijk branden kan krijgen die tot nu toe alleen uit Zuid-Europa bekend zijn. Nederland is een dichtbevolkt land met een sterke verwevenheid van functies in de natuur: campings, zorglocaties en vitale infrastructuur liggen dicht bij natuurgebieden. Dat vergroot de kans dat bij een grote brand kwetsbare objecten betrokken raken.
Het neerslagtekort loopt al weken op en bedraagt momenteel 62 millimeter boven het seizoensnorm. Volgens meteorologen volgt 2026 de lijn van de vijf procent droogste jaren ooit gemeten. Regen wordt voorlopig niet verwacht. Dat maakt de komende weken een kwetsbare periode voor alle Nederlandse natuurgebieden, niet alleen de Veluwe.
Meivakantie vraagt extra bewustzijn
De timing valt samen met de drukste wandelperiode van het jaar. In de meivakantie bezoeken miljoenen Nederlanders bossen, heidevelden en duinen. Juist in deze periode is het bewustzijn over veilig en verantwoord bewegen in de natuur het meest relevant. Wandelaars die de Veluwe of andere droge natuurgebieden bezoeken, doen er verstandig aan vooraf de actuele brandrisicofase te controleren via de website van de lokale veiligheidsregio.
De brand bij 't Harde is inmiddels onder controle, maar de droogte die hem mogelijk maakte is dat niet. Europa Commissie-rapport en weeronline-data wijzen in dezelfde richting: warme, droge voorjaren worden de norm, niet de uitzondering.