Binnen veel gemeentelijke bouwprojecten worden budgetten jaarlijks geïndexeerd op basis van het MEV-indexcijfer, de Macro Economische Verkenning. Dat lijkt logisch, omdat dit cijfer breed wordt gebruikt binnen overheidsfinanciën. Toch kan deze werkwijze bij bouwprojecten tot aanzienlijke risico’s leiden.
De bouwmarkt beweegt namelijk vaak anders dan de algemene economie. Bouwkosten worden beïnvloed door specifieke factoren, zoals schaarste aan arbeid en materialen, grondstofprijzen, drukte in de bouwkolom en ontwikkelingen rond installatietechniek en duurzaamheid. Daardoor kunnen bouwkosten sneller, trager of grilliger stijgen dan een generiek indexcijfer laat zien.
Bij HEVO zien we in de praktijk dat dit risico vooral zichtbaar wordt bij maatschappelijk vastgoed, zoals scholen, zorggebouwen en gemeentelijke voorzieningen. Juist daar zijn budgetzekerheid en bestuurlijke voorspelbaarheid van groot belang. Wanneer budgetten worden geactualiseerd met een algemene index, kan het beschikbare budget steeds verder gaan afwijken van de werkelijke marktprijzen.
Schijnzekerheid
Zo ontstaat schijnzekerheid. Een budget lijkt op papier actueel, terwijl het in werkelijkheid niet meer aansluit bij de marktsituatie op het moment van aanbesteding. Dat kan leiden tot onverwachte tekorten, versobering van plannen, kwaliteitsverlies of vertraging doordat aanvullende besluitvorming nodig is. In alle gevallen komt de beheersbaarheid van het project onder druk te staan.
Voor professioneel projectmanagement is voorspelbaarheid essentieel. Ramingen, risicoanalyses, fasering en besluitvorming zijn gebaseerd op de relatie tussen budget en marktprijs. Als die relatie verstoord raakt door een ongeschikte indexering, neemt de waarde van risicomanagement af. De projectmanager kan minder goed sturen, terwijl de opdrachtgever denkt dat het budget actueel is.
Sectorspecifieke indexcijfers
Voor gemeentelijke bouwprojecten ligt het daarom voor de hand om te werken met sectorspecifieke, frequent geactualiseerde indexcijfers, zoals BDB-utiliteit. Deze sluiten beter aan op de werkelijke kostenontwikkeling binnen bouwprojecten dan een algemene macro-economische indicator.
Het gebruik van een bouwspecifieke index vergroot de voorspelbaarheid van projectresultaten, verbetert de betrouwbaarheid van budgetten en versterkt de effectiviteit van projectmanagement. Belangrijker nog: het voorkomt dat de opdrachtgever zelf een dominant risico in het project introduceert. Indexering moet daarom niet behandeld worden als een administratieve jaarlijkse correctie, maar als onderdeel van actief risicomanagement binnen het project.
---
Auteur: Willem Adriaanssen - procesmanager HEVO - 06 22 47 50 49 - willem.adriaanssen@hevo.nl