De aanhoudende stijging van burn-outklachten onder werknemers onderstreept dat de werkdruk in sectoren als het onderwijs en de zorg een structureel probleem is. Behalve organisatorische en personele factoren speelt ook de fysieke werkomgeving een aantoonbare rol.
Werkdruk wordt vaak benaderd als een kwestie van roosters, personeelstekorten of cultuur, maar de invloed van de werkomgeving wordt nog te vaak onderschat, aldus Winifred van den Bosch, HEVO- expert op het gebied van maatschappelijke huisvesting. ,,De manier waarop gebouwen zijn ontworpen bepaalt in hoge mate hoe mensen hun werk ervaren. Dat geldt in het bijzonder voor sectoren waar de mentale en fysieke belasting al hoog is, zoals onderwijs en zorg.”
Uit onderzoek en praktijkervaring blijkt dat factoren als akoestiek, licht, luchtkwaliteit en ruimtelijke indeling directe invloed hebben op de concentratie, het stressniveau en en het herstelvermogen van medewerkers. Gebouwen met een hoge ‘prikkelbelasting’, onoverzichtelijke indelingen of lange loopafstanden vergroten de dagelijkse belasting. Tegelijkertijd kunnen goed ontworpen omgevingen juist bijdragen aan rust, overzicht en efficiëntie van het werk.
,,In veel bestaande gebouwen zit de werkdruk als het ware ‘ingebakken’ in het ontwerp, stelt Van den Bosch. ,,Denk aan zorgmedewerkers die onnodig veel meters maken door inefficiënte plattegronden. Of docenten die geen plek hebben zich even terug te trekken. Dat lijken kleine dingen, maar ze stapelen zich gedurende de dag, de weken en maanden en jaren op.”
Volgens Van den Bosch ligt er bij nieuwbouw en renovatie een belangrijke kans om de werkdruk structureel te verlagen. Ontwerpkeuzes zoals duidelijke zonering tussen drukke en rustige ruimtes, korte en logische looplijnen, voldoende daglicht en goede ventilatie alsmede het faciliteren van herstelmomenten voor personeel, maken aantoonbaar verschil.
Daarnaast heeft de inrichting van gebouwen niet alleen invloed op medewerkers, maar ook op gebruikers als leerlingen en bewoners. Een rustige, overzichtelijke omgeving vermindert de onrust en bevordert de kwaliteit van interacties, waarmee tevens de belasting voor personeel wordt verlaagd.
,,Het ontwerp van een gebouw is geen neutrale factor”, concludeert Van den Bosch. ,,Het kan de werkdruk versterken of juist helpen beperken. Zeker in een tijd waarin de druk op personeel toeneemt, is het belangrijk die ruimtelijke component volwaardig mee te nemen in oplossingen voor duurzame inzetbaarheid.”