Ruim vier op de tien Nederlanders (43%) hebben weleens een AI-chatbot gebruikt voor een juridische vraag. Onder 18- tot 24-jarigen loopt dit op tot bijna twee derde. Tegelijkertijd weet 38% van de Nederlanders niet wanneer zij via hun verzekering recht hebben op rechtsbijstand.
ChatGPT en andere AI-chatbots krijgen een steeds grotere rol bij juridische vragen. Dat blijkt uit onderzoek van Rechtsbijstandverzekering.nl onder 1.500 Nederlanders. Vooral jongeren blijken bereid om AI niet alleen als informatiebron te gebruiken, maar in sommige gevallen zelfs als alternatief voor professionele juridische hulp.
Van alle ondervraagden heeft 43% weleens een AI-chatbot geraadpleegd voor een juridische vraag. Onder Nederlanders van 18 tot en met 24 jaar is dat bijna twee derde. Bij een geschil met bijvoorbeeld een webshop of ander bedrijf zou 38% eerder een AI-chatbot raadplegen dan een jurist of advocaat.
Het vertrouwen in juridisch advies van AI is vooralsnog gematigd. Nederlanders geven AI hiervoor gemiddeld een 2,7 op een schaal van 1 tot 5. De verschillen tussen generaties zijn groot. Jongeren van 18 tot en met 24 jaar geven gemiddeld een 3,4, terwijl 65-plussers niet verder komen dan een 2,2.
Ook als er meer op het spel staat, blijkt een deel van de Nederlanders bereid op AI te vertrouwen. Een kwart (25%) zou overwegen volledig af te gaan op AI-advies en geen advocaat in te schakelen als daarmee kosten kunnen worden bespaard. Onder 18- tot 24-jarigen geldt dit voor 44%.
Kennis over rechtsbijstand blijft achter
Tegenover het groeiende gebruik van AI staat dat veel Nederlanders niet goed weten welke mogelijkheden zij al hebben om professionele juridische hulp te krijgen. Slechts 23% zegt precies te weten wanneer er via een verzekering aanspraak kan worden gemaakt op rechtsbijstand. Bijna vier op de tien Nederlanders (38%) weten dit niet.
Van de ondervraagden heeft 39,5% geen rechtsbijstandverzekering. Een derde van deze groep geeft aan simpelweg nooit te hebben stilgestaan bij het afsluiten ervan.
Eén op de vijf AI-gebruikers meldt nadeel
Het gebruik van AI bij juridische kwesties is niet zonder risico. Van de Nederlanders die hiervoor weleens een AI-chatbot hebben gebruikt, zegt 21% daar op enig moment nadeel van te hebben ondervonden. Gemeten over alle respondenten is dat 12%.
Volgens Kasper de Wijs van Rechtsbijstandverzekering.nl laat het onderzoek vooral zien dat AI inmiddels een laagdrempelige eerste informatiebron is geworden.
“Het is begrijpelijk dat mensen bij een juridisch probleem eerst AI tools zoals ChatGPT,Gemini of Claude openen. Je krijgt direct antwoord, het kost niets en ingewikkelde juridische informatie wordt vaak begrijpelijk uitgelegd. Maar een overtuigend antwoord is nog niet automatisch een juridisch juist antwoord. Zeker bij een conflict waarbij geld, werk of wonen op het spel staat, kan een verkeerde interpretatie grote gevolgen hebben. AI kan prima helpen om je te oriënteren en de juiste vragen te formuleren, maar het is verstandig om belangrijke beslissingen te laten controleren door iemand die de juridische situatie daadwerkelijk kan beoordelen.”
Over het onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd Rechtsbijstandverzekering.nl onder een representatieve steekproef van 1.500 Nederlanders van 18 jaar en ouder. Het onderzoek vond plaats in augustus 2026.