De provincie Utrecht, gemeenten, regio's en netbeheerders TenneT en Stedin gaan intensiever samenwerken om sneller ruimte te creëren op het overvolle elektriciteitsnet. Door het stroomnet beter te benutten en op piekmomenten flexibel elektriciteit op te wekken of uit batterijen terug te leveren willen zij stroomaansluitingen voor maatschappelijk voorzieningen geleidelijk weer mogelijk maken en de aansluitpauze zo kort mogelijk laten duren.
In de regio Utrecht geldt sinds 1 juli een volledige aansluitpauze voor nieuwe stroomaansluitingen. Er wordt hard gewerkt aan uitbreiding van het stroomnet met nieuwe en grotere hoogspanningsstations, maar het duurt jaren voordat deze zijn gerealiseerd. Met de geïntensiveerde samenwerking, die de naam Megaflex draagt, willen de partners nieuwe aansluitingen weer mogelijk gaan maken.
De ambitie is om in de regio Utrecht aansluitingen voor maatschappelijke prioriteiten vanaf 2028 stapsgewijs te kunnen hervatten. Aanvragen bovenaan de wachtlijst en met de hoogste prioriteit worden als eerste geholpen, zoals voorzieningen voor hulpdiensten, acute zorg en drinkwater. In andere delen van de provincie helpt de aanpak de druk op het stroomnet (netcongestie) te verlichten, zodat er meer ruimte ontstaat om maatschappelijke voorzieningen op de wachtlijst aan te sluiten.
Huib van Essen, gedeputeerde energietransitie van de provincie Utrecht:
"Met Aanpak Megaflex kiezen we in Utrecht samen voor actie. We kunnen het elektriciteitsnet niet van de ene op de andere dag uitbreiden met nieuwe hoogspanningsstations, maar we kunnen wél vanaf vandaag al efficiënter omgaan met de capaciteit die er is. Daarom zetten we met de netbeheerders Stedin, Tennet, de regio's en gemeenten vol in op flexibele en slimme oplossingen, zodat we maatschappelijke ontwikkelingen stap voor stap weer mogelijk maken. Tegelijk besef ik dat dit een geleidelijk proces is en veel inwoners en bedrijven helaas nog vrij lang op een nieuwe of zwaardere aansluiting zullen moeten wachten.”
Warmold ten Zijthoff, regiodirecteur Stedin
“Netcongestie lossen we niet op met één maatregel. Samen met TenneT, de provincie Utrecht en de gemeenten zetten we in op een pakket van oplossingen: het uitbreiden van het net, slimmer gebruik van het bestaande net en meer tijdelijke flexoplossingen. We zien dat steeds meer partijen willen meedenken over zulke oplossingen, omdat we de uitdaging alleen samen kunnen aanpakken. Succesvolle voorbeelden moeten we sneller en op grotere schaal toepassen. Dat vraagt ook om het wegnemen van belemmeringen voor projecten die het net helpen ontlasten.”
Aanpak Megaflex
Megaflex is vandaag gepresenteerd op de tramremise en busstalling van de provincie. Daar werd ook de innovatieve uitbreiding van het laadplein voor elektrische stads- en streekbussen getoond. Deze was door de aansluitpauze eigenlijk niet mogelijk, maar is toch gerealiseerd door bussen op te laden via de bovenleiding van de tram. Op termijn komt daar zelfs energie uit de remkracht van de tram bij, die wordt opgeslagen in een externe batterij. De oplossing is tot stand gekomen door samenwerking tussen de provincie Utrecht, Strukton, APS Applied Power System AG en de busvervoerder.
De innovatie op het laadplein is een voorbeeld van het efficiënter benutten van het elektriciteitsnet. Dat is ook het uitgangspunt van Megaflex. Het doel is de piekmomenten van vraag en aanbod van stroom beter te spreiden. Zo komt het stroomnet beter in balans en ontstaat er ruimte, zonder uitbreiding van het elektriciteitsnet. Het maatregelenpakket van aanpak Megaflex omvat bestaande en nieuwe maatregelen:
- Flexibele opwek met tijdelijke gasgeneratoren en batterijen om het elektriciteitsnet te ontlasten op kritieke momenten. Dit is vooral nodig in de winter tussen 16.00 en 21.00 uur als veel mensen hun huis elektrisch verwarmen, auto opladen of elektrisch koken. Provincie, gemeenten en Stedin werken samen om op meerdere locaties in de provincie zogenoemde flextenders in, tijdelijke gasgeneratoren te plaatsen. Binnenkort wordt in Strijkviertel in Utrecht de eerste geplaatst. Daarnaast wordt gewerkt aan het flexibele opwek van stroom ‘achter de meter’ bij grote organisaties en bedrijven. Deze zogenoemde congestieverzachters zijn batterijen of gasgeneratoren die ook stroom leveren aan het elektriciteitsnet als dat nodig is. De provincie gaat er zelf twee plaatsen: op het laadplein van de busremise en op de nabijgelegen tramremise op Westraven in Nieuwegein.
- Flexibel verbruik, dat houdt in het efficiënter gebruiken van het huidige elektriciteitsnet door betere spreiding van het stroomverbruik bij bedrijven en huishoudens en het netbewust laden van auto's bij publieke laadpalen.
- Flexibel vermogen door slimme apparaten die netbeheerders van afstand kunnen aansturen. Hierbij wordt ingezet op bidirectioneel laden van elektrische auto's (V2G). Dat zijn auto's met batterijen die ook elektriciteit kunnen terugleveren aan het net. Zo ontstaan een soort extra buurtbatterijen. De regio Utrecht loopt met deelauto's al voorop in deze ontwikkeling. Om netcongestie tegen te gaan wordt onderzocht of het mogelijk is het aantal bidirectionele auto's zowel bij huishoudens, als via deelauto's op te schalen naar 5.000.
Voorrang maatschappelijke prioriteiten
Als er ruimte op het stroomnet ontstaat voor nieuwe aansluitingen, zijn maatschappelijke prioriteiten op de wachtlijst het eerst aan de beurt. Landelijke regels van de Autoriteit Consument en Markt schrijven voor dat voorzieningen voor acute zorg en veiligheid, zoals ziekenhuizen, politie en brandweer, voorrang krijgen. Daarna volgen maatschappelijke functies, waaronder scholen en woningbouw. Bedrijven sluiten de wachtrij en zijn voorlopig niet aan de beurt. Om te voorkomen dat de woningbouw volledig stilvalt, is in de provincie Utrecht de komende drie jaar nog wel ruimte voor het aansluiten van nieuwbouwwoningen.
Foto's zijn rechtenvrij te gebruiken met vermelding van credits (c) Jeanette Schols