Nederlandse bedrijven hebben de afgelopen jaren te maken gekregen met stijgende kosten op meerdere fronten. Uit de Conjunctuurenquête Nederland van het CBS blijkt dat begin 2026 maar liefst 94 procent van de bedrijven aangaf met hogere kosten te maken te hebben. Energie is daarbij lang niet voor iedere onderneming de grootste kostenpost, maar blijft wel een onderdeel waarop bedrijven zelf invloed kunnen proberen uit te oefenen. Tegelijkertijd gelden voor een deel van het bedrijfsleven wettelijke verplichtingen rond energiebesparing. Daarmee wordt energieverbruik steeds meer een onderwerp dat verder gaat dan alleen de maandelijkse rekening.
Meer aandacht voor inzicht in het verbruik
Om energie te kunnen besparen, moet eerst duidelijk zijn waar het verbruik vandaan komt. Dat klinkt logisch, maar binnen grotere gebouwen of ondernemingen met verschillende machines en installaties is dat niet altijd direct duidelijk. Dit kan gedaan worden door het verbruik over een langere periode te volgen, want zo wordt beter zichtbaar waar pieken ontstaan en op welke momenten relatief veel elektriciteit of gas wordt gebruikt. Van daaruit kan worden gekeken welke maatregelen daadwerkelijk iets kunnen opleveren.
Dat kan soms verrassend eenvoudig zijn. Denk aan verlichting die onnodig lang brandt of verwarming en koeling die buiten werktijden blijven draaien. Bij productiebedrijven kan het juist interessanter zijn om naar machines en productieprocessen te kijken. Een nulmeting is daarom een logisch startpunt. Daarmee kan later ook beter worden beoordeeld of een genomen maatregel daadwerkelijk resultaat heeft gehad.
Energiebesparing is voor sommige bedrijven verplicht
Voor een deel van de Nederlandse bedrijven is energie besparen bovendien geen vrijblijvende keuze. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland geldt de energiebesparingsplicht voor locaties met een relevante milieubelastende activiteit en een jaarlijks energiegebruik vanaf 50.000 kWh elektriciteit of 25.000 kubieke meter aardgas equivalent. Bedrijven die onder deze verplichting vallen, moeten energiebesparende maatregelen uitvoeren met een terugverdientijd van vijf jaar of minder. Daarover moet in veel gevallen ook eens per vier jaar worden gerapporteerd. Dat maakt energie besparen voor bedrijven naast een financiële afweging ook een onderwerp op het gebied van wet- en regelgeving. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van onder meer het energiegebruik en de activiteiten op een locatie.
Ook het energiecontract verdient aandacht
Bij besparen wordt vaak alleen gedacht aan minder verbruiken. Dit is echter nog breder en zo kan ook de manier waarop energie wordt ingekocht invloed hebben op de kosten. Bij zakelijke energie kunnen contractvorm, looptijd en prijsafspraken verschillen. Welke keuze het beste past, hangt onder meer af van het verbruiksprofiel van het bedrijf en de behoefte aan zekerheid. Het CBS publiceert gedurende 2026 maandelijks informatie over de spreiding van energietarieven. Daaruit blijkt dat tarieven verschillen en zich in de loop van de tijd kunnen ontwikkelen. Voor bedrijven kan het daarom verstandig zijn om naast het verbruik ook het energiecontract periodiek opnieuw te bekijken. Bekijk de actuele verdeling van energietarieven bij het CBS
Begin met maatregelen die bij het bedrijf passen
Niet iedere energiebesparende maatregel is voor ieder bedrijf even interessant. Een kantoor heeft een ander energieprofiel dan een winkel, magazijn of productiebedrijf. RVO biedt daarom informatie over energiebesparende maatregelen die bedrijven en instellingen kunnen nemen. Voor organisaties die onder de energiebesparingsplicht vallen, spelen maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder een belangrijke rol. Het voordeel van zo'n gerichte aanpak is dat een organisatie niet willekeurig hoeft te investeren. Eerst wordt gekeken waar het verbruik zit en welke maatregelen op die locatie toepasbaar zijn. Daarna kan worden bepaald welke investering prioriteit krijgt.
Meten maakt bijsturen mogelijk
Een energiebesparingsbeleid stopt niet na de uitvoering van een maatregel. Juist de periode daarna is belangrijk om te beoordelen of de investering het gewenste effect heeft. Met het vergelijken van het energieverbruik voor en na een aanpassing, ontstaat beter inzicht in de daadwerkelijke besparing. Daarbij is het verstandig om rekening te houden met factoren zoals productievolume, bezettingsgraad, openingstijden en weersomstandigheden. Voor bedrijven is structurele monitoring daarom een belangrijk onderdeel van energiemanagement. Het maakt zichtbaar welke maatregelen resultaat opleveren en waar aanvullende optimalisatie mogelijk is. Op basis van actuele verbruiksgegevens kunnen investeringen gerichter worden ingezet en kan het energiebeleid beter worden afgestemd op de bedrijfsvoering.