Werkgeversvereniging AWVN waarschuwt dat ontziemaatregelen voor oudere werknemers uit de hand lopen. In de zorg zie ik dat dit niet alleen de arbeidsmarkt verder verkrapt, maar ook leidt tot snel oplopende, onhoudbare verplichtingen op de balans. Deze regelingen zijn duur, bevoordelen vooral oudere werknemers en gaan ten koste van het salaris en perspectief van jonge zorgprofessionals. De oplossing ligt in het afbouwen van generieke ontziemaatregelen en het omzetten van dit ‘uitgestelde geld’ in direct, aantrekkelijk nettoloon.
De waarschuwing van AWVN is terecht en urgent. Uit onderzoek onder werkgevers blijkt dat zeventig procent verwacht dat het beroep op ontziemaatregelen de komende vijf jaar verder toeneemt. Ooit waren deze regelingen bedoeld als laatste redmiddel voor medewerkers die het werk fysiek of mentaal niet meer volhouden, maar in de praktijk zijn ze verworden tot generieke arbeidsvoorwaarden. Extra verlofdagen, generatiepactregelingen en aangepaste roosters worden breed toegepast, met grote financiële gevolgen.
In de zorgsector zijn die gevolgen inmiddels pijnlijk zichtbaar. Uit het BDO Benchmarkrapport 2025 blijkt dat ziekenhuizen gezamenlijk bijna 2 miljard euro aan personele verplichtingen op de balans (11,3 procent) hebben staan voor toekomstige uitkeringen uit cao‑regelingen. Per fte gaat het inmiddels om ruim 15.400 euro en een stijging van 9 procent.
Het probleem is niet alleen dat deze verplichtingen blijven oplopen, maar vooral dat ze slecht aansluiten bij de realiteit van de huidige arbeidsmarkt. Jongere werknemers hebben niets aan regelingen op papier die pas over tien of twintig jaar tot uitkering komen. Zij willen nu meer nettoloon, bijvoorbeeld om een huis te kunnen kopen. Tegelijkertijd maken ontziemaatregelen het voor oudere werknemers aantrekkelijker om minder te werken of eerder te stoppen, waardoor de personeelstekorten in de zorg verder toenemen.
Daarmee werken deze regelingen averechts. Ze zijn duur, drukken zwaar op de financiële positie van zorginstellingen en maken de sector minder aantrekkelijk voor nieuw talent. Aanvangssalarissen blijven achter, terwijl juist daar de concurrentie met andere sectoren wordt verloren.
De oplossing ligt bij werkgevers en werknemersorganisaties in de zorg. In toekomstige cao‑onderhandelingen moeten zij durven breken met generieke ontziemaatregelen en kiezen voor eenvoud: meer direct loon, minder uitgestelde verplichtingen. Dat vraagt om scherpe keuzes, maar is noodzakelijk om de zorg betaalbaar én aantrekkelijk te houden.
Als dit niet gebeurt, lopen de verplichtingen verder op, nemen oudere werknemers versneld afscheid en wordt het personeelstekort alleen maar groter. De rekening daarvan komt uiteindelijk niet alleen bij zorginstellingen te liggen, maar bij de hele samenleving.